౭. అభిసమయన్తరాయకరపఞ్హో

౭. ‘‘భన్తే నాగసేన, ఇధ యో కోచి గిహీ పారాజికం అజ్ఝాపన్నో భవేయ్య, సో అపరేన సమయేన పబ్బాజేయ్య, అత్తనాపి సో న జానేయ్య ‘గిహిపారాజికం అజ్ఝాపన్నోస్మీ’తి, నపి తస్స అఞ్ఞో కోచి ఆచిక్ఖేయ్య ‘గిహిపారాజికం అజ్ఝాపన్నోసీ’తి. సో చ తథత్తాయ పటిపజ్జేయ్య, అపి ను తస్స ధమ్మాభిసమయో భవేయ్యా’’తి? ‘‘న హి, మహారాజా’’తి. ‘‘కేన, భన్తే, కారణేనా’’తి? ‘‘యో తస్స హేతు ధమ్మాభిసమయాయ, సో తస్స సముచ్ఛిన్నో, తస్మా ధమ్మాభిసమయో న భవతీ’’తి.

‘‘భన్తే నాగసేన, తుమ్హే భణథ ‘జానన్తస్స కుక్కుచ్చం హోతి, కుక్కుచ్చే సతి ఆవరణం హోతి, ఆవటే చిత్తే ధమ్మాభిసమయో న హోతీ’తి. ఇమస్స పన అజానన్తస్స అకుక్కుచ్చజాతస్స సన్తచిత్తస్స విహరతో కేన కారణేన ధమ్మాభిసమయో న హోతి, విసమేన విసమేనేసో పఞ్హో గచ్ఛతి, చిన్తేత్వా విసజ్జేథా’’తి.

‘‘రుహతి, మహారాజ, సుకట్ఠే సుకలలే మణ్డఖేత్తే సారదం సుఖసయితం బీజ’’న్తి? ‘‘ఆమ, భన్తే’’తి. ‘‘అపి ను, మహారాజ, తఞ్ఞేవ బీజం ఘనసేలసిలాతలే రుహేయ్యా’’తి? ‘‘న హి, భన్తే’’తి. ‘‘కిస్స పన, మహారాజ, తఞ్ఞేవ బీజం కలలే రుహతి, కిస్స ఘనసేలే న రుహతీ’’తి? ‘‘నత్థి, భన్తే, తస్స బీజస్స రుహనాయ ఘనసేలే హేతు, అహేతునా బీజం న రుహతీ’’తి. ‘‘ఏవమేవ ఖో, మహారాజ, యేన హేతునా తస్స ధమ్మాభిసమయో భవేయ్య, సో తస్స హేతు సముచ్ఛిన్నో, అహేతునా ధమ్మాభిసమయో న హోతి.

‘‘యథా వా పన, మహారాజ, దణ్డలేడ్డులగుళముగ్గరా పథవియా ఠానముపగచ్ఛన్తి, అపి ను, మహారాజ, తే యేవ దణ్డలేడ్డులగుళముగ్గరా గగనే ఠానముపగచ్ఛన్తీ’’తి? ‘‘న హి భన్తే’’తి. ‘‘కిం పనేత్థ, మహారాజ, కారణం, యేన కారణేన తే యేవ దణ్డలేడ్డులగుళముగ్గరా పథవియా ఠానముపగచ్ఛన్తి, కేన కారణేన గగనే న తిట్ఠన్తీ’’తి? ‘‘నత్థి, భన్తే, తేసం దణ్డలేడ్డులగుళముగ్గరానం పతిట్ఠానాయ ఆకాసే హేతు, అహేతునా న తిట్ఠన్తీ’’తి. ‘‘ఏవమేవ ఖో, మహారాజ, తస్స తేన దోసేన అభిసమయహేతు సముచ్ఛిన్నో, హేతుసముగ్ఘాతే అహేతునా అభిసమయో న హోతీతి.

‘‘యథా వా పన, మహారాజ, థలే అగ్గి జలతి, అపి ను ఖో, మహారాజ, సో యేవ అగ్గి ఉదకే జలతీ’’తి? ‘‘న హి, భన్తే’’తి. ‘‘కిం పనేత్థ, మహారాజ, కారణం, యేన కారణేన సో యేవ అగ్గి థలే జలతి, కేన కారణేన ఉదకే న జలతీ’’తి? ‘‘నత్థి, భన్తే, అగ్గిస్స జలనాయ ఉదకే హేతు, అహేతునా న జలతీ’’తి. ‘‘ఏవమేవ ఖో, మహారాజ, తస్స తేన దోసేన అభిసమయహేతు సముచ్ఛిన్నో, హేతుసముగ్ఘాతే అహేతునా ధమ్మాభిసమయో న హోతీ’’తి.

‘‘భన్తే నాగసేన, పునపేతం అత్థం చిన్తేహి, న మే తత్థ చిత్తసఞ్ఞత్తి భవతి, అజానన్తస్స అసతి కుక్కుచ్చే ఆవరణం హోతీతి, కారణేన మం సఞ్ఞాపేహీ’’తి. ‘‘అపి ను, మహారాజ, విసం హలాహలం అజానన్తేన ఖాయితం జీవితం హరతీ’’తి? ‘‘ఆమ, భన్తే’’తి. ‘‘ఏవమేవ ఖో, మహారాజ, అజానన్తేనపి కతం పాపం అభిసమయన్తరాయకరం హోతి.

‘‘అపి ను, మహారాజ, అగ్గి అజానిత్వా అక్కమన్తం డహతీ’’తి? ‘‘ఆమ, భన్తే’’తి. ‘‘ఏవమేవ ఖో, మహారాజ, అజానన్తేనపి కతం పాపం అభిసమయన్తరాయకరం హోతి.

‘‘అపి ను, మహారాజ, అజానన్తం ఆసీవిసో డంసిత్వా జీవితం హరతీ’’తి? ‘‘ఆమ, భన్తే’’తి. ‘‘ఏవమేవ ఖో, మహారాజ, అజానన్తేనపి కతం పాపం అభిసమయన్తరాయకరం హోతి.

‘‘నను, మహారాజ, కాలిఙ్గరాజా సమణకోలఞ్ఞో సత్తరతనపరికిణ్ణో హత్థిరతనమభిరుయ్హ కులదస్సనాయ గచ్ఛన్తో అజానన్తోపి నాసక్ఖి బోధిమణ్డస్స ఉపరితో గన్తుం, ఇదమేత్థ, మహారాజ, కారణం, యేన కారణేన అజానన్తేనపి కతం పాపం అభిసమయన్తరాయకరం హోతీ’’తి? ‘‘జినభాసితం, భన్తే నాగసేన, కారణం న సక్కా పటిక్కోసితుం, ఏసోవేతస్స అత్థో తథా సమ్పటిచ్ఛామీ’’తి.

అభిసమయన్తరాయకరపఞ్హో సత్తమో.