౧౦. ధమ్మదేసనాయ అప్పోస్సుక్కపఞ్హో

౧౦. ‘‘భన్తే నాగసేన, తుమ్హే భణథ ‘తథాగతేన చతూహి చ అసఙ్ఖ్యేయ్యేహి కప్పానం సతసహస్సేన చ ఏత్థన్తరే సబ్బఞ్ఞుతఞాణం పరిపాచితం మహతో జనకాయస్స సముద్ధరణాయా’తి. పున చ ‘సబ్బఞ్ఞుతం పత్తస్స అప్పోస్సుక్కతాయ చిత్తం నమి, నో ధమ్మదేసనాయా’తి.

‘‘యథా నామ, భన్తే నాగసేన, ఇస్సాసో వా ఇస్సాసన్తేవాసీ వా బహుకే దివసే సఙ్గామత్థాయ ఉపాసనం సిక్ఖిత్వా సమ్పత్తే మహాయుద్ధే ఓసక్కేయ్య, ఏవమేవ ఖో, భన్తే నాగసేన, తథాగతేన చతూహి చ అసఙ్ఖ్యేయ్యేహి కప్పానం సతసహస్సేన చ ఏత్థన్తరే సబ్బఞ్ఞుతఞాణం పరిపాచేత్వా మహతో జనకాయస్స సముద్ధరణాయ సబ్బఞ్ఞుతం పత్తేన ధమ్మదేసనాయ ఓసక్కితం.

‘‘యథా వా పన, భన్తే నాగసేన, మల్లో వా మల్లన్తేవాసీ వా బహుకే దివసే నిబ్బుద్ధం సిక్ఖిత్వా సమ్పత్తే మల్లయుద్ధే ఓసక్కేయ్య, ఏవమేవ ఖో, భన్తే నాగసేన, తథాగతేన చతూహి చ అసఙ్ఖ్యేయ్యేహి కప్పానం సతసహస్సేన చ ఏత్థన్తరే సబ్బఞ్ఞుతఞాణం పరిపాచేత్వా మహతో జనకాయస్స సముద్ధరణాయ సబ్బఞ్ఞుతం పత్తేన ధమ్మదేసనాయ ఓసక్కితం.

‘‘కిం ను ఖో, భన్తే నాగసేన, తథాగతేన భయా ఓసక్కితం, ఉదాహు అపాకటతాయ ఓసక్కితం, ఉదాహు దుబ్బలతాయ ఓసక్కితం, ఉదాహు అసబ్బఞ్ఞుతాయ ఓసక్కితం, కిం తత్థ కారణం, ఇఙ్ఘ మే త్వం కారణం బ్రూహి కఙ్ఖావితరణాయ. యది, భన్తే నాగసేన, తథాగతేన చతూహి చ అసఙ్ఖ్యేయ్యేహి కప్పానం సతసహస్సేన చ ఏత్థన్తరే సబ్బఞ్ఞుతఞాణం పరిపాచితం మహతో జనకాయస్స సముద్ధరణాయ, తేన హి ‘సబ్బఞ్ఞుతం పత్తస్స అప్పోస్సుక్కతాయ చిత్తం నమి, నో ధమ్మదేసనాయా’తి యం వచనం, తం మిచ్ఛా. యది సబ్బఞ్ఞుతం పత్తస్స అప్పోస్సుక్కతాయ చిత్తం నమి నో ధమ్మదేసనాయ, తేన హి ‘తథాగతేన చతూహి చ అసఙ్ఖ్యేయ్యేతి కప్పానం సతసహస్సేన చ ఏత్థన్తరే సబ్బఞ్ఞుతఞాణం పరిపాచితం మహతో జనకాయస్స సముద్ధరణాయా’తి తమ్పి వచనం మిచ్ఛా. అయమ్పి ఉభతో కోటికో పఞ్హో గమ్భీరో దున్నిబ్బేఠో తవానుప్పత్తో, సో తయా నిబ్బాహితబ్బో’’తి.

‘‘పరిపాచితఞ్చ, మహారాజ, తథాగతేన చతూహి చ అసఙ్ఖ్యేయ్యేహి కప్పానం సతసహస్సేన చ ఏత్థన్తరే సబ్బఞ్ఞుతఞాణం మహతో జనకాయస్స సముద్ధరణాయ, పత్తసబ్బఞ్ఞుతస్స చ అప్పోస్సుక్కతాయ చిత్తం నమి, నో ధమ్మదేసనాయ. తఞ్చ పన ధమ్మస్స గమ్భీరనిపుణదుద్దసదురనుబోధసుఖుమదుప్పటివేధతం సత్తానఞ్చ ఆలయారామతం సక్కాయదిట్ఠియా దళ్హసుగ్గహితతఞ్చ దిస్వా ‘కిం ను ఖో, కథం ను ఖో’తి అప్పోస్సుక్కతాయ చిత్తం నమి, నో ధమ్మదేసనాయ, సత్తానం పటివేధచిన్తనమానసం యేవేతం.

‘‘యథా, మహారాజ, భిసక్కో సల్లకత్తో అనేకబ్యాధిపరిపీళితం నరం ఉపసఙ్కమిత్వా ఏవం చిన్తయతి ‘కేన ను ఖో ఉపక్కమేన కతమేన వా భేసజ్జేన ఇమస్స బ్యాధి వూపసమేయ్యా’తి, ఏవమేవ ఖో, మహారాజ, తథాగతస్స సబ్బకిలేసబ్యాధిపరిపీళితం జనం ధమ్మస్స చ గమ్భీరనిపుణదుద్దసదురనుబోధసుఖుమదుప్పటివేధతం దిస్వా ‘కిం ను ఖో, కథం ను ఖో’తి అప్పోస్సుక్కతాయ చిత్తం నమి, నో ధమ్మదేసనాయ, సత్తానం పటివేధచిన్తనమానసం యేవేతం.

‘‘యథా, మహారాజ, రఞ్ఞో ఖత్తియస్స ముద్ధావసిత్తస్స దోవారికఅనీకట్ఠపారిసజ్జనేగమభటబల [బలత్థ (సీ. పీ.)] అమచ్చరాజఞ్ఞరాజూపజీవినే జనే దిస్వా ఏవం చిత్తముప్పజ్జేయ్య ‘కిం ను ఖో, కథం ను ఖో ఇమే సఙ్గణ్హిస్సామీ’తి, ఏవమేవ ఖో, మహారాజ, తథాగతస్స ధమ్మస్స గమ్భీరనిపుణదుద్దసదురనుబోధసుఖుమదుప్పటివేధతం సత్తానఞ్చ ఆలయారామతం సక్కాయదిట్ఠియా దళ్హసుగ్గహితతఞ్చ దిస్వా ‘కిం ను ఖో, కథం ను ఖో’తి అప్పోస్సుక్కతాయ చిత్తం నమి, నో ధమ్మదేసనాయ, సత్తానం పటివేధచిన్తనమానసం యేవేతం.

‘‘అపి చ, మహారాజ, సబ్బేసం తథాగతానం ధమ్మతా ఏసా, యం బ్రహ్మునా ఆయాచితా ధమ్మం దేసేన్తి. తత్థ పన కిం కారణం? యే తేన సమయేన మనుస్సా తాపసపరిబ్బాజకా సమణబ్రాహ్మణా, సబ్బేతే బ్రహ్మదేవతా హోన్తి బ్రహ్మగరుకా బ్రహ్మపరాయణా, తస్మా తస్స బలవతో యసవతో ఞాతస్స పఞ్ఞాతస్స ఉత్తరస్స అచ్చుగ్గతస్స ఓనమనేన సదేవకో లోకో ఓనమిస్సతి ఓకప్పేస్సతి అధిముచ్చిస్సతీతి ఇమినా చ, మహారాజ, కారణేన తథాగతా బ్రహ్మునా ఆయాచితా ధమ్మం దేసేన్తి.

‘‘యథా, మహారాజ, కోచి రాజా వా రాజమహామత్తో వా యస్స ఓనమతి అపచితిం కరోతి, బలవతరస్స తస్స ఓనమనేన అవసేసా జనతా ఓనమతి అపచితిం కరోతి, ఏవమేవ ఖో, మహారాజ, బ్రహ్మే ఓనమితే తథాగతానం సదేవకో లోకో ఓనమిస్సతి, పూజితపూజకో మహారాజ, లోకో, తస్మా సో బ్రహ్మా సబ్బేసం తథాగతానం ఆయాచతి ధమ్మదేసనాయ, తేన చ కారణేన తథాగతా బ్రహ్మునా ఆయాచితా ధమ్మం దేసేన్తీ’’తి. ‘‘సాధు, భన్తే నాగసేన, సునిబ్బేఠితో పఞ్హో, అతిభద్రకం వేయ్యాకరణం, ఏవమేతం తథా సమ్పటిచ్ఛామీ’’తి.

ధమ్మదేసనాయ అప్పోస్సుక్కపఞ్హో దసమో.