౧౧. ఆచరియానాచరియపఞ్హో

౧౧. ‘‘భన్తే, నాగసేన, భాసితమ్పేతం భగవతా –

‘‘‘న మే ఆచరియో అత్థి, సదిసో మే న విజ్జతి;

సదేవకస్మిం లోకస్మిం, నత్థి మే పటిపుగ్గలో’తి [మహావ. ౧౧].

‘‘పున చ భణితం ‘ఇతి ఖో, భిక్ఖవే, ఆళారో కాలామో ఆచరియో మే సమానో అన్తేవాసిం మం సమానం అత్తనా సమసమం ఠపేసి, ఉళారాయ చ మం పూజాయ పూజేసీ’తి. యది, భన్తే నాగసేన, తథాగతేన భణితం ‘న మే ఆచరియో అత్థి, సదిసో మే న విజ్జతి. సదేవకస్మిం లోకస్మిం, నత్థి మే పటిపుగ్గలో’తి, తేన హి ‘ఇతి ఖో, భిక్ఖవే, ఆళారో కాలామో ఆచరియో మే సమానో అన్తేవాసిం మం సమానం అత్తనా సమసమం ఠపేసీ’తి యం వచనం, తం మిచ్ఛా. యది తథాగతేన భణితం ‘ఇతి ఖో, భిక్ఖవే, ఆళారో కాలామో ఆచరియో మే సమానో అన్తేవాసిం మం సమానం అత్తనా సమసమం ఠపేసీ’తి, తేన హి ‘న మే ఆచరియో అత్థి, సదిసో మే న విజ్జతి. సదేవకస్మిం లోకస్మిం, నత్థి మే పటిపుగ్గలో’తి తమ్పి వచనం మిచ్ఛా. అయమ్పి ఉభతో కోటికో పఞ్హో తవానుప్పత్తో, సో తయా నిబ్బాహితబ్బో’’తి.

‘‘భాసితమ్పేతం, మహారాజ, తథాగతేన ‘న మే ఆచరియో అత్థి, సదిసో మే న విజ్జతి. సదేవకస్మిం లోకస్మిం, నత్థి మే పటిపుగ్గలో’తి, భణితఞ్చ ‘ఇతి ఖో, భిక్ఖవే, ఆళారో కాలామో ఆచరియో మే సమానో అన్తేవాసిం మం సమానం అత్తనా సమసమం ఠపేసి, ఉళారాయ చ మం పూజాయ పూజేసీ’తి.

‘‘తఞ్చ పన వచనం పుబ్బేవ సమ్బోధా అనభిసమ్బుద్ధస్స బోధిసత్తస్సేవ సతో ఆచరియభావం సన్ధాయ భాసితం.

‘పఞ్చిమే, మహారాజ, పుబ్బేవ సమ్బోధా అనభిసమ్బుద్ధస్స బోధిసత్తస్స సతో ఆచరియా, యేహి అనుసిట్ఠో బోధిసత్తో తత్థ తత్థ దివసం వీతినామేసి. కతమే పఞ్చ? యే తే, మహారాజ, అట్ఠ బ్రాహ్మణా జాతమత్తే బోధిసత్తే లక్ఖణాని పరిగ్గణ్హింసు, సేయ్యథీదం, రామో ధజో లక్ఖణో మన్తీ యఞ్ఞో సుయామో సుభోజో సుదత్తోతి. తే తస్స సోత్థిం పవేదయిత్వా రక్ఖాకమ్మం అకంసు, తే చ పఠమం ఆచరియా.

‘‘పున చపరం, మహారాజ, బోధిసత్తస్స పితా సుద్ధోదనో రాజా యం తేన సమయేన అభిజాతం ఉదిచ్చజాతిమన్తం పదకం వేయ్యాకరణం ఛళఙ్గవన్తం సబ్బమిత్తం నామ బ్రాహ్మణం ఉపనేత్వా సోవణ్ణేన భిఙ్గారేన [భిఙ్కారేన (సీ. పీ.)] ఉదకం ఓణోజేత్వా ‘ఇమం కుమారం సిక్ఖాపేహీ’తి అదాసి, అయం దుతియో ఆచరియో.

‘‘పున చపరం, మహారాజ, యా సా దేవతా బోధిసత్తం సంవేజేసీ, యస్సా వచనం సుత్వా బోధిసత్తో సంవిగ్గో ఉబ్బిగ్గో తస్మిం యేవ ఖణే నేక్ఖమ్మం నిక్ఖమిత్వా పబ్బజి, అయం తతియో ఆచరియో.

‘‘పున చపరం, మహారాజ, ఆళారో కాలామో ఆకిఞ్చఞ్ఞాయతనస్స పరికమ్మం ఆచిక్ఖి, అయం చతుత్థో ఆచరియో.

‘‘పున చపరం, మహారాజ, ఉదకో రామపుత్తో నేవసఞ్ఞానాసఞ్ఞాయతనస్స పరికమ్మం ఆచిక్ఖి [ఆచిక్ఖతి (క.)], అయం పఞ్చమో ఆచరియో. ఇమే ఖో, మహారాజ, పుబ్బేవ సమ్బోధా అనభిసమ్బుద్ధస్స బోధిసత్తస్స సతో పఞ్చ ఆచరియా. తే చ పన ఆచరియా లోకియే ధమ్మే. ఇమస్మిఞ్చ పన, మహారాజ, లోకుత్తరే ధమ్మే సబ్బఞ్ఞుతఞాణప్పటివేధాయ నత్థి తథాగతస్స అనుత్తరో అనుసాసకో, సయమ్భూ, మహారాజ, తథాగతో అనాచరియకో, తస్మా కారణా తథాగతేన భణితం ‘న మే ఆచరియో అత్థి, సదిసో మే న విజ్జతి. సదేవకస్మిం లోకస్మిం, నత్థి మే పటిపుగ్గలో’తి. ‘‘సాధు, భన్తే నాగసేన, ఏవమేతం తథా సమ్పటిచ్ఛామీ’’తి.

ఆచరియానాచరియపఞ్హో ఏకాదసమో.

సన్థవవగ్గో పఞ్చమో.

ఇమస్మిం వగ్గే ఏకాదస పఞ్హో.

మేణ్డకపఞ్హో నిట్ఠితో.