౬. మేత్తాభావనానిసంసపఞ్హో

౬. ‘‘భన్తే నాగసేన, భాసితమ్పేతం భగవతా ‘మేత్తాయ, భిక్ఖవే, చేతోవిముత్తియా ఆసేవితాయ భావితాయ బహులీకతాయ యానీకతాయ వత్థుకతాయ అనుట్ఠితాయ పరిచితాయ సుసమారద్ధాయ ఏకాదసానిసంసా పాటికఙ్ఖా. కతమే ఏకాదస? సుఖం సుపతి, సుఖం పటిబుజ్ఝతి, న పాపకం సుపినం పస్సతి, మనుస్సానం పియో హోతి, అమనుస్సానం పియో హోతి, దేవతా రక్ఖన్తి, నాస్స అగ్గి వా విసం వా సత్థం వా కమతి [సత్థం కమతి (స్యా.) అ. ని. ౧౧.౧౫ పస్సితబ్బం], తువటం చిత్తం సమాధియతి, ముఖవణ్ణో విప్పసీదతి, అసమ్మూళ్హో కాలం కరోతి, ఉత్తరిం అప్పటివిజ్ఝన్తో బ్రహ్మలోకూపగో హోతీ’తి. పున చ తుమ్హే భణథ ‘సామో కుమారో మేత్తావిహారీ మిగసఙ్ఘేన పరివుతో పవనే విచరన్తో పీళియక్ఖేన రఞ్ఞా విద్ధో విసపీతేన సల్లేన తత్థేవ ముచ్ఛితో పతితో’తి.

‘‘యది, భన్తే నాగసేన, భగవతా భణితం ‘మేత్తాయ భిక్ఖవే…పే… బ్రహ్మలోకూపగో హోతీ’తి, తేన హి ‘‘సామో కుమారో మేత్తావిహారీ మిగసఙ్ఘేన పరివుతో పవనే విచరన్తో పీళియక్ఖేన రఞ్ఞా విద్ధో విసపీతేన సల్లేన తత్థేవ ముచ్ఛితో పతితో’తి యం వచనం, తం మిచ్ఛా. యది సామో కుమారో మేత్తావిహారీ మిగసఙ్ఘేన పరివుతో పవనే విచరన్తో పీళియక్ఖేన రఞ్ఞా విద్ధో విసపీతేన సల్లేన తత్థేవ ముచ్ఛితో పతితో, తేన హి ‘మేత్తాయ, భిక్ఖవే…పే… సత్థం వా కమతీ’తి తమ్పి వచనం మిచ్ఛా. అయమ్పి ఉభతో కోటికో పఞ్హో సునిపుణో పరిసణ్హో సుఖుమో గమ్భీరో, అపి సునిపుణానం మనుజానం గత్తే సేదం మోచేయ్య, సో తవానుప్పత్తో, విజటేహి తం మహాజటాజటితం, అనాగతానం జినపుత్తానం చక్ఖుం దేహి నిబ్బాహనాయా’’తి.

‘‘భాసితమ్పేతం, మహారాజ, భగవతా ‘మేత్తాయ భిక్ఖవే…పే... సత్థం వా కమతీ’తి. సామో చ కుమారో మేత్తావిహారీ మిగసఙ్ఘేన పరివుతో పవనే విచరన్తో పీళియక్ఖేన రఞ్ఞా విద్ధో విసపీతేన సల్లేన తత్థేవ ముచ్ఛితో పతితో, తత్థ పన, మహారాజ, కారణం అత్థి. కతమం తత్థ కారణం? నేతే, మహారాజ, గుణా పుగ్గలస్స, మేత్తాభావనాయేతే గుణా, సామో, మహారాజ, కుమారో ఘటం ఉక్ఖిపన్తో తస్మిం ఖణే మేత్తాభావనాయ పమత్తో అహోసి.

‘‘యస్మిం, మహారాజ, ఖణే పుగ్గలో మేత్తం సమాపన్నో హోతి, న తస్స పుగ్గలస్స తస్మిం ఖణే అగ్గి వా విసం వా సత్థం వా కమతి. తస్స యే కేచి అహితకామా ఉపగన్త్వా తం న పస్సన్తి, న తస్మిం ఓకాసం లభన్తి. నేతే, మహారాజ, గుణా పుగ్గలస్స, మేత్తాభావనాయేతే గుణా. ఇధ, మహారాజ, పురిసో సఙ్గామసూరో అభేజ్జకవచజాలికం సన్నయ్హిత్వా సఙ్గామం ఓతరేయ్య, తస్స సరా ఖిత్తా ఉపగన్త్వా పతన్తి వికిరన్తి, న తస్మిం ఓకాసం లభన్తి, నేసో, మహారాజ, గుణో సఙ్గామసూరస్స, అభేజ్జకవచజాలికాయేసో గుణో, యస్స సరా ఖిత్తా ఉపగన్త్వా పతన్తి వికిరన్తి. ఏవమేవ ఖో, మహారాజ, నేతే గుణా పుగ్గలస్స, మేత్తాభావనాయేతే గుణా.

‘‘యస్మిం, మహారాజ, ఖణే పుగ్గలో మేత్తం సమాపన్నో హోతి, న తస్స పుగ్గలస్స తస్మిం ఖణే అగ్గి వా విసం వా సత్థం వా కమతి. తస్స యే కేచి అహితకామా ఉపగన్త్వా తం న పస్సన్తి, తస్మిం ఓకాసం న లభన్తి, నేతే, మహారాజ, గుణా పుగ్గలస్స, మేత్తాభావనాయేతే గుణా. ఇధ పన, మహారాజ, పురిసో దిబ్బం అన్తరధానం మూలం హత్థే కరేయ్య, యావ తం మూలం తస్స హత్థగతం హోతి, తావ న అఞ్ఞో కోచి పకతిమనుస్సో తం పురిసం పస్సతి. నేసో, మహారాజ, గుణో పురిసస్స, మూలస్సేసో గుణో అన్తరధానస్స, యం సో పకతిమనుస్సానం చక్ఖుపథే న దిస్సతి. ఏవమేవ ఖో, మహారాజ, నేతే గుణా పుగ్గలస్స, మేత్తాభావనాయేతే గుణా.

‘‘యస్మిం, మహారాజ, ఖణే పుగ్గలో మేత్తం సమాపన్నో హోతి, న తస్స పుగ్గలస్స తస్మిం ఖణే అగ్గి వా విసం వా సత్థం వా కమతి. తస్స యే కేచి అహితకామా ఉపగన్త్వా తం న పస్సన్తి, న తస్మిం ఓకాసం లభన్తి. నేతే, మహారాజ, గుణా పుగ్గలస్స, మేత్తాభావనాయేతే గుణా. యథా వా పన, మహారాజ, పురిసం సుకతం మహాలేణమనుప్పవిట్ఠం మహతిమహామేఘో అభివస్సన్తో న సక్కోతి తేమయితుం, నేసో, మహారాజ, గుణో పురిసస్స, మహాలేణస్సేసో గుణో, యం మహామేఘో అభివస్సమానో న తం తేమేతి. ఏవమేవ ఖో, మహారాజ, నేతే గుణా పుగ్గలస్స, మేత్తాభావనాయేతే గుణా.

‘‘యస్మిం, మహారాజ, ఖణే పుగ్గలో మేత్తం సమాపన్నో హోతి, న తస్స పుగ్గలస్స తస్మిం ఖణే అగ్గి వా విసం వా సత్థం వా కమతి. తస్స యే కేచి అహితకామా ఉపగన్త్వా తం న పస్సన్తి, న తస్స సక్కోన్తి అహితం కాతుం నేతే, మహారాజ, గుణా పుగ్గలస్స, మేత్తాభావనాయేతే గుణా’’తి. ‘‘అచ్ఛరియం, భన్తే నాగసేన, అబ్భుతం భన్తే నాగసేన, సబ్బపాపనివారణా మేత్తాభావనా’’తి. ‘‘సబ్బకుసలగుణావహా, మహారాజ, మేత్తాభావనా హితానమ్పి అహితానమ్పి, యే తే సత్తా విఞ్ఞాణబద్ధా, సబ్బేసం మహానిసంసా మేత్తాభావనా సంవిభజితబ్బా’’తి.

మేత్తాభావనానిసంసపఞ్హో ఛట్ఠో.