౩. దుక్ఖప్పహానవాయమపఞ్హో

౩. రాజా ఆహ ‘‘భన్తే నాగసేన, కిం తుమ్హే అతీతస్స దుక్ఖస్స పహానాయ వాయమథా’’తి? ‘‘న హి, మహారాజా’’తి. ‘‘కిం పన, భన్తే, అనాగతస్స దుక్ఖస్స పహానాయ వాయమథా’’తి? ‘‘న హి, మహారాజా’’తి. ‘‘కిం పన పచ్చుప్పన్నస్స దుక్ఖస్స పహానాయ వాయమథా’’తి? ‘‘న హి, మహారాజా’’తి. ‘‘యది తుమ్హే న అతీతస్స దుక్ఖస్స పహానాయ వాయమథ, న అనాగతస్స దుక్ఖస్స పహానాయ వాయమథ, న పచ్చుప్పన్నస్స దుక్ఖస్స పహానాయ వాయమథ, అథ కిమత్థాయ వాయమథా’’తి. థేరో ఆహ ‘కిన్తి, మహారాజ, ఇదఞ్చ దుక్ఖం నిరుజ్ఝేయ్య, అఞ్ఞఞ్చ దుక్ఖం నుప్పజ్జేయ్యా’తి ఏతదత్థాయ వాయమామా’’తి.

‘‘అత్థి పన తే, భన్తే నాగసేన, అనాగతం దుక్ఖ’’న్తి? ‘‘నత్థి [కథా. ౮౨౮, ౮౨౯ పస్సితబ్బం], మహారాజా’’తి ‘‘తుమ్హే ఖో, భన్తే నాగసేన, అతిపణ్డితా, యే తుమ్హే అసన్తానం అనాగతానం దుక్ఖానం పహానాయ వాయమథా’’తి? ‘‘అత్థి పన తే, మహారాజ, కేచి పటిరాజానో పచ్చత్థికా పచ్చామిత్తా పచ్చుపట్ఠితా హోన్తీ’’తి? ‘‘ఆమ, భన్తే, అత్థీ’’తి. ‘‘కింను ఖో, మహారాజ, తదా తుమ్హే పరిఖం ఖణాపేయ్యాథ, పాకారం చినాపేయ్యాథ గోపురం కారాపేయ్యాథ, అట్టాలకం కారాపేయ్యాథ, ధఞ్ఞం అతిహరాపేయ్యాథా’’తి? ‘‘న హి, భన్తే, పటికచ్చేవ తం పటియత్తం హోతీ’’తి. ‘‘కిం తుమ్హే, మహారాజ, తదా హత్థిస్మిం సిక్ఖేయ్యాథ, అస్సస్మిం సిక్ఖేయ్యాథ, రథస్మిం సిక్ఖేయ్యాథ, ధనుస్మిం సిక్ఖేయ్యాథ, థరుస్మిం సిక్ఖేయ్యాథా’’తి? ‘‘న హి, భన్తే, పటికచ్చేవ తం సిక్ఖితం హోతీ’’తి. ‘‘కిస్సత్థాయా’’తి? ‘‘అనాగతానం, భన్తే, భయానం పటిబాహనత్థాయా’’తి. ‘‘కిం ను ఖో, మహారాజ, అత్థి అనాగతం భయ’’న్తి? ‘‘నత్థి, భన్తే’’తి. ‘‘తుమ్హే చ ఖో, మహారాజ, అతిపణ్డితా, యే తుమ్హే అసన్తానం అనాగతానం భయానం పటిబాహనత్థాయ పటియాదేథా’’తి.

‘‘భియ్యో ఓపమ్మం కరోహీతి. ‘‘తం కిం మఞ్ఞసి, మహారాజ, యదా త్వం పిపాసితో భవేయ్యాసి, తదా త్వం ఉదపానం ఖణాపేయ్యాసి, పోక్ఖరణిం ఖణాపేయ్యాసి, తళాకం ఖణాపేయ్యాసి ‘పానీయం పివిస్సామీ’’’తి? ‘‘న హి, భన్తే, పటికచ్చేవ తం పటియత్తం హోతీ’’తి. ‘‘కిస్సత్థాయా’’తి? ‘‘అనాగతానం, భన్తే, పిపాసానం పటిబాహనత్థాయ పటియత్తం హోతీ’’తి. ‘‘అత్థి పన, మహారాజ, అనాగతా పిపాసా’’తి? ‘‘నత్థి, భన్తే’’తి. ‘‘తుమ్హే ఖో, మహారాజ, అతిపణ్డితా, యే తుమ్హే అసన్తానం అనాగతానం పిపాసానం పటిబాహనత్థాయ తం పటియాదేథా’’తి.

‘‘భియ్యో ఓపమ్మం కరోహీ’’తి. ‘‘తం కిం మఞ్ఞసి, మహారాజ, యదా త్వం బుభుక్ఖితో భవేయ్యాసి, తదా త్వం ఖేత్తం కసాపేయ్యాసి, సాలిం వపాపేయ్యాసి ‘భత్తం భుఞ్జిస్సామీ’’’తి? ‘‘న హి, భన్తే, పటికచ్చేవ తం పటియత్తం హోతీ’’తి. ‘‘కిస్సత్థాయా’’తి. ‘‘అనాగతానం, భన్తే, బుభుక్ఖానం పటిబాహనత్థాయా’’తి. ‘‘అత్థి పన, మహారాజ, అనాగతా బుభుక్ఖా’’తి? ‘‘నత్థి, భన్తే’’తి. ‘‘తుమ్హే ఖో, మహారాజ, అతిపణ్డితా, యే తుమ్హే అసన్తానం అనాగతానం బుభుక్ఖానం పటిబాహనత్థాయ పటియాదేథా’’తి.

‘‘కల్లోసి, భన్తే నాగసేనా’’తి.

దుక్ఖప్పహానవాయమపఞ్హో తతియో.