౬. సతివగ్గో

౧. కాయపియాయనపఞ్హో

౧. రాజా ఆహ ‘‘భన్తే నాగసేన, పియో పబ్బజితానం కాయో’’తి? ‘‘న ఖో, మహారాజ, పియో పబ్బజితానం కాయో’’తి. ‘‘అథ కిస్స ను ఖో, భన్తే, కేలాయథ మమాయథా’’తి? ‘‘కిం పన తే, మహారాజ, కదాచి కరహచి సఙ్గామగతస్స కణ్డప్పహారో హోతీ’’తి? ‘‘ఆమ, భన్తే, హోతీ’’తి. ‘‘కింను ఖో, మహారాజ, సో వణో ఆలేపేన చ ఆలిమ్పీయతి తేలేన చ మక్ఖీయతి సుఖుమేన చ చోళపట్టేన పలివేఠీయతీ’’తి? ‘‘ఆమ, భన్తే, ఆలేపేన చ ఆలిమ్పీయతి తేలేన చ మక్ఖీయతి సుఖుమేన చ చోళపట్టేన పలివేఠీయతీ’’తి. ‘‘కింను ఖో, మహారాజ, పియో తే వణో, తేన ఆలేపేన చ ఆలిమ్పీయతి తేలేన చ మక్ఖీయతి సుఖుమేన చ చోళపట్టేన పలివేఠీయతీ’’తి? ‘‘న మే, భన్తే, పియో వణో, అపి చ మంసస్స రుహనత్థాయ ఆలేపేన చ ఆలిమ్పీయతి తేలేన చ మక్ఖీయతి సుఖుమేన చ చోళపట్టేన పలివేఠీయతీ’’తి. ‘‘ఏవమేవ ఖో, మహారాజ, అప్పియో పబ్బజితానం కాయో, అథ చ పబ్బజితా అనజ్ఝోసితా కాయం పరిహరన్తి బ్రహ్మచరియానుగ్గహాయ. అపి చ ఖో, మహారాజ, వణూపమో కాయో వుత్తో భగవతా, తేన పబ్బజితా వణమివ కాయం పరిహరన్తి అనజ్ఝోసితా. భాసితమ్పేతం మహారాజ భగవతా –

‘‘‘అల్లచమ్మపటిచ్ఛన్నో, నవద్వారో మహావణో;

సమన్తతో పగ్ఘరతి, అసుచిపూతిగన్ధియో’’’తి.

‘‘కల్లోసి, భన్తే నాగసేనా’’తి.

కాయపియాయనపఞ్హో పఠమో.

౨. సబ్బఞ్ఞూభావపఞ్హో

౨. రాజా ఆహ ‘‘భన్తే నాగసేన, బుద్ధో సబ్బఞ్ఞూ సబ్బదస్సావీ’’తి? ‘‘ఆమ, మహారాజ, భగవా సబ్బఞ్ఞూ సబ్బదస్సావీ’’తి. ‘‘అథ కిస్స ను ఖో, భన్తే నాగసేన, సావకానం అనుపుబ్బేన సిక్ఖాపదం పఞ్ఞపేసీ’’తి? ‘‘అత్థి పన తే మహారాజ, కోచి వేజ్జో, యో ఇమిస్సం పథవియం సబ్బభేసజ్జాని జానాతీ’’తి? ‘‘ఆమ, భన్తే, అత్థీ’’తి. ‘‘కింను ఖో, మహారాజ, సో వేజ్జో గిలానకం సమ్పత్తే కాలే భేసజ్జం పాయేతి, ఉదాహు అసమ్పత్తే కాలే’’తి? ‘‘సమ్పత్తే కాలే, భన్తే, గిలానకం భేసజ్జం పాయేతి, నో అసమ్పత్తే కాలే’’తి? ‘‘ఏవమేవ ఖో, మహారాజ, భగవా సబ్బఞ్ఞూ సబ్బదస్సావీ న అసమ్పత్తే కాలే సావకానం సిక్ఖాపదం పఞ్ఞాపేతి, సమ్పత్తే కాలే సావకానం సిక్ఖాపదం పఞ్ఞాపేతి యావజీవం అనతిక్కమనీయ’’న్తి.

‘‘కల్లోసి, భన్తే నాగసేనా’’తి.

సబ్బఞ్ఞూభావపఞ్హో దుతియో.

౩. మహాపురిసలక్ఖణపఞ్హో

౩. రాజా ఆహ ‘‘భన్తే నాగసేన, బుద్ధో ద్వత్తింసమహాపురిసలక్ఖణేహి సమన్నాగతో అసీతియా చ అనుబ్యఞ్జనేహి పరిరఞ్జితో సువణ్ణవణ్ణో కఞ్చనసన్నిభత్తచో బ్యామప్పభో’’తి? ‘‘ఆమ, మహారాజ, భగవా ద్వత్తింసమహాపురిసలక్ఖణేహి సమన్నాగతో అసీతియా చ అనుబ్యఞ్జనేహి పరిరఞ్జితో సువణ్ణవణ్ణో కఞ్చనసన్నిభత్తచో బ్యామప్పభో’’తి.

‘‘కిం పనస్స, భన్తే, మాతాపితరోపి ద్వత్తింసమహాపురిసలక్ఖణేహి సమన్నాగతా అసీతియా చ అనుబ్యఞ్జనేహి పరిరఞ్జితా సువణ్ణవణ్ణా కఞ్చనసన్నిభత్తచా బ్యామప్పభా’’తి? ‘‘నో చస్స, మహారాజ, మాతాపితరో ద్వత్తింసమహాపురిసలక్ఖణేహి సమన్నాగతా అసీతియా చ అనుబ్యఞ్జనేహి పరిరఞ్జితా సువణ్ణవణ్ణా కఞ్చనసన్నిభత్తచా బ్యామప్పభా’’తి.

‘‘ఏవం సన్తే ఖో, భన్తే నాగసేన, న ఉప్పజ్జతి బుద్ధో ద్వత్తింసమహాపురిసలక్ఖణేహి సమన్నాగతో అసీతియా చ అనుబ్యఞ్జనేహి పరిరఞ్జితో సువణ్ణవణ్ణో కఞ్చనసన్నిభత్తచో బ్యామప్పభోతి, అపి చ మాతుసదిసో వా పుత్తో హోతి మాతుపక్ఖో వా, పితుసదిసో వా పుత్తో హోతి పితుపక్ఖో వా’’తి. థేరో ఆహ ‘‘అత్థి పన, మహారాజ, కిఞ్చి పదుమం సతపత్త’’న్తి? ‘‘ఆమ, భన్తే, అత్థీ’’తి. ‘‘తస్స పన కుహిం సమ్భవో’’తి? ‘‘కద్దమే జాయతి ఉదకే ఆసీయతీ’’తి. ‘‘కింను ఖో, మహారాజ, పదుమం కద్దమేన సదిసం వణ్ణేన వా గన్ధేన వా రసేన వా’’తి? ‘‘న హి, భన్తే’’తి. ‘‘అథ ఉదకేన వా గన్ధేన వా రసేన వా’’తి? ‘‘న హి, భన్తే’’తి. ‘‘ఏవమేవ ఖో, మహారాజ, భగవా ద్వత్తింసమహాపురిసలక్ఖణేహి సమన్నాగతో అసీతియా చ అనుబ్యఞ్జనేహి పరిరఞ్జితో సువణ్ణవణ్ణో కఞ్చనసన్నిభత్తచో బ్యామప్పభో, నో చస్స మాతాపితరో ద్వత్తింసమహాపురిసలక్ఖణేహి సమన్నాగతా అసీతియా చ అనుబ్యఞ్జనేహి పరిరఞ్జితా సువణ్ణవణ్ణా కఞ్చనసన్నిభత్తచా బ్యామప్పభా’’తి.

‘‘కల్లోసి, భన్తే నాగసేనా’’తి.

మహాపురిసలక్ఖణపఞ్హో తతియో.

౪. భగవతో బ్రహ్మచారిపఞ్హో

౪. రాజా ఆహ ‘‘భన్తే నాగసేన, బుద్ధో బ్రహ్మచారీ’’తి? ‘‘ఆమ, మహారాజ, భగవా బ్రహ్మచారీ’’తి. ‘‘తేన హి, భన్తే నాగసేన, బుద్ధో బ్రహ్మునో సిస్సో’’తి? ‘‘అత్థి పన తే, మహారాజ, హత్థిపామోక్ఖో’’తి? ‘‘అత్థి, భన్తే’’తి. ‘‘కింను ఖో, మహారాజ, సో హత్థీ కదాచి కరహచి కోఞ్చనాదం నదతీతి? ‘‘ఆమ, భన్తే, నదతీ’’తి ‘‘తేన హి, మహారాజ, సో హత్థీ కోఞ్చసకుణస్స సిస్సో’’తి? ‘‘న హి, భన్తే’’తి. ‘‘కిం పన, మహారాజ, బ్రహ్మా సబుద్ధికో అబుద్ధికో’’తి? ‘‘సబుద్ధికో, భన్తే’’తి. ‘‘తేన హి, మహారాజ, బ్రహ్మా భగవతో సిస్సో’’తి.

‘‘కల్లోసి, భన్తే నాగసేనా’’తి.

భగవతో బ్రహ్మచారిపఞ్హో చతుత్థో.

౫. భగవతో ఉపసమ్పదాపఞ్హో

౫. రాజా ఆహ ‘‘భన్తే నాగసేన, ఉపసమ్పదా సున్దరా’’తి? ‘‘ఆమ, మహారాజ, ఉపసమ్పదా సున్దరా’’తి. ‘‘అత్థి పన, భన్తే, బుద్ధస్స ఉపసమ్పదా, ఉదాహు నత్థీ’’తి? ‘‘ఉపసమ్పన్నో ఖో, మహారాజ, భగవా బోధిరుక్ఖమూలే సహ సబ్బఞ్ఞుతఞాణేన, నత్థి భగవతో ఉపసమ్పదా అఞ్ఞేహి దిన్నా, యథా సావకానం, మహారాజ, భగవా సిక్ఖాపదం పఞ్ఞపేతి యావజీవం అనతిక్కమనీయ’’న్తి.

‘‘కల్లోసి, భన్తే నాగసేనా’’తి.

భగవతో ఉపసమ్పదాపఞ్హో పఞ్చమో.

౬. అస్సుభేసజ్జాభేసజ్జపఞ్హో

౬. రాజా ఆహ ‘‘భన్తే నాగసేన, యో చ మాతరి మతాయ రోదతి, యో చ ధమ్మపేమేన రోదతి, ఉభిన్నం తేసం రోదన్తానం కస్స అస్సు భేసజ్జం, కస్స న భేసజ్జ’’న్తి? ‘‘ఏకస్స ఖో, మహారాజ, అస్సు రాగదోసమోహేహి సమలం ఉణ్హం, ఏకస్స పీతిసోమనస్సేన విమలం సీతలం. యం ఖో, మహారాజ, సీతలం, తం భేసజ్జం, యం ఉణ్హం, తం న భేసజ్జ’’న్తి.

‘‘కల్లోసి, భన్తే నాగసేనా’’తి.

అస్సుభేసజ్జాభేసజ్జపఞ్హో ఛట్ఠో.

౭. సరాగవీతరాగనానాకరణపఞ్హో

౭. రాజా ఆహ ‘‘భన్తే నాగసేన, కిం నానాకరణం సరాగస్స చ వీతరాగస్స చా’’తి? ‘‘ఏకో ఖో, మహారాజ, అజ్ఝోసితో, ఏకో అనజ్ఝోసితో’’తి. ‘‘కిం ఏతం, భన్తే, అజ్ఝోసితో అనజ్ఝోసితో నామా’’తి? ‘‘ఏకో ఖో, మహారాజ, అత్థికో, ఏకో అనత్థికో’’తి. ‘‘పస్సామహం, భన్తే, ఏవరూపం యో చ సరాగో, యో చ వీతరాగో, సబ్బోపేసో సోభనం యేవ ఇచ్ఛతి ఖాదనీయం వా భోజనీయం వా, న కోచి పాపకం ఇచ్ఛతీ’’తి. ‘‘అవీతరాగో ఖో, మహారాజ, రసపటిసంవేదీ చ రసరాగపటిసంవేదీ చ భోజనం భుఞ్జతి, వీతరాగో పన రసపటిసంవేదీ భోజనం భుఞ్జతి, నో చ ఖో రసరాగపటిసంవేదీ’’తి.

‘‘కల్లోసి, భన్తే నాగసేనా’’తి.

సరాగవీతరాగనానాకరణపఞ్హో సత్తమో.

౮. పఞ్ఞాపతిట్ఠానపఞ్హో

౮. రాజా ఆహ ‘‘భన్తే నాగసేన, పఞ్ఞా కుహిం పటివసతీ’’తి? ‘‘న కత్థచి మహారాజా’’తి. ‘‘తేన హి, భన్తే నాగసేన, నత్థి పఞ్ఞా’’తి. ‘‘వాతో, మహారాజ, కుహిం పటివసతీ’’తి? ‘‘న కత్థచి భన్తే’’తి. ‘‘తేన హి, మహారాజ, నత్థి వాతో’’తి.

‘‘కల్లోసి, భన్తే నాగసేనా’’తి.

పఞ్ఞాపతిట్ఠానపఞ్హో అట్ఠమో.

౯. సంసారపఞ్హో

౯. రాజా ఆహ ‘‘భన్తే నాగసేన, యం పనేతం బ్రూసి ‘సంసారో’తి, కతమో సో సంసారో’’తి? ‘‘ఇధ, మహారాజ, జాతో ఇధేవ మరతి, ఇధ మతో అఞ్ఞత్ర ఉప్పజ్జతి, తహిం జాతో తహిం యేవ మరతి, తహిం మతో అఞ్ఞత్ర ఉప్పజ్జతి, ఏవం ఖో, మహారాజ, సంసారో హోతీ’’తి. ‘‘ఓపమ్మం కరోహీ’’తి. ‘‘యథా, మహారాజ, కోచిదేవ పురిసో పక్కం అమ్బం ఖాదిత్వా అట్ఠిం రోపేయ్య, తతో మహన్తో అమ్బరుక్ఖో నిబ్బత్తిత్వా ఫలాని దదేయ్య, అథ సో పురిసో తతోపి పక్కం అమ్బం ఖాదిత్వా అట్ఠిం రోపేయ్య, తతోపి మహన్తో అమ్బరుక్ఖో నిబ్బత్తిత్వా ఫలాని దదేయ్య, ఏవమేతేసం రుక్ఖానం కోటి న పఞ్ఞాయతి, ఏవమేవ ఖో, మహారాజ, ఇధ జాతో ఇధేవ మరతి, ఇధ మతో అఞ్ఞత్ర ఉప్పజ్జతి, తహిం జాతో తహిం యేవ మరతి, తహిం మతో అఞ్ఞత్ర ఉప్పజ్జతి, ఏవం ఖో, మహారాజ, సంసారో హోతీ’’తి.

‘‘కల్లోసి, భన్తే నాగసేనా’’తి.

సంసారపఞ్హో నవమో.

౧౦. చిరకతసరణపఞ్హో

౧౦. రాజా ఆహ ‘‘భన్తే నాగసేన, కేన అతీతం చిరకతం సరతీ’’తి? ‘‘సతియా, మహారాజా’’తి. ‘‘నను, భన్తే నాగసేన, చిత్తేన సరతి నో సతియా’’తి? ‘‘అభిజానాసి ను, త్వం మహారాజ, కిఞ్చిదేవ కరణీయం కత్వా పముట్ఠ’’న్తి? ‘‘ఆమ భన్తే’’తి. ‘‘కిం ను ఖో, త్వం మహారాజ, తస్మిం సమయే అచిత్తకో అహోసీ’’తి? ‘‘న హి, భన్తే, సతి తస్మిం సమయే నాహోసీ’’తి. ‘‘అథ కస్మా, త్వం మహారాజ, ఏవమాహ ‘చిత్తేన సరతి, నో సతియా’’’తి?

‘‘కల్లోసి, భన్తే నాగసేనా’’తి.

చిరకతసరణపఞ్హో దసమో.

౧౧. అభిజానన్తసతిపఞ్హో

౧౧. రాజా ఆహ ‘‘భన్తే నాగసేన, సబ్బా సతి అభిజానన్తీ ఉప్పజ్జతి, ఉదాహు కటుమికావ సతీ’’తి? ‘‘అభిజానన్తీపి, మహారాజ, కటుమికాపి సతీ’’తి. ‘‘ఏవఞ్హి ఖో, భన్తే నాగసేన, సబ్బా సతి అభిజానన్తీ, నత్థి కటుమికా సతీ’’తి? ‘‘యది నత్థి, మహారాజ, కటుమికా సతి, నత్థి కిఞ్చి సిప్పికానం కమ్మాయతనేహి వా సిప్పాయతనేహి వా విజ్జాట్ఠానేహి వా కరణీయం, నిరత్థకా ఆచరియా, యస్మా చ ఖో, మహారాజ, అత్థి కటుమికా సతి, తస్మా అత్థి కమ్మాయతనేహి వా సిప్పాయతనేహి వా విజ్జాట్ఠానేహి వా కరణీయం, అత్థో చ ఆచరియేహీ’’తి.

‘‘కల్లోసి, భన్తే నాగసేనా’’తి.

అభిజానన్తసతిపఞ్హో ఏకాదసమో.

సతివగ్గో ఛట్ఠో.

ఇమస్మిం వగ్గే ఏకాదస పఞ్హా.