౧. ధమ్మసన్తతిపఞ్హో

౧. రాజా ఆహ ‘‘భన్తే నాగసేన, యో ఉప్పజ్జతి, సో ఏవ సో, ఉదాహు అఞ్ఞో’’తి? థేరో ఆహ ‘‘న చ సో, న చ అఞ్ఞో’’తి.

‘‘ఓపమ్మం కరోహీ’’తి. ‘‘తం కిం మఞ్ఞసి, మహారాజ, యదా త్వం దహరో తరుణో మన్దో ఉత్తానసేయ్యకో అహోసి, సో యేవ త్వం ఏతరహి మహన్తో’’తి? ‘‘న హి, భన్తే, అఞ్ఞో సో దహరో తరుణో మన్దో ఉత్తానసేయ్యకో అహోసి, అఞ్ఞో అహం ఏతరహి మహన్తో’’తి. ‘‘ఏవం సన్తే ఖో, మహారాజ, మాతాతిపి న భవిస్సతి, పితాతిపి న భవిస్సతి, ఆచరియోతిపి న భవిస్సతి, సిప్పవాతిపి న భవిస్సతి, సీలవాతిపి న భవిస్సతి, పఞ్ఞవాతిపి న భవిస్సతి. కిం ను ఖో, మహారాజ, అఞ్ఞా ఏవ కలలస్స మాతా, అఞ్ఞా అబ్బుదస్స మాతా, అఞ్ఞా పేసియా మాతా, అఞ్ఞా ఘనస్స మాతా, అఞ్ఞా ఖుద్దకస్స మాతా, అఞ్ఞా మహన్తస్స మాతా, అఞ్ఞో సిప్పం సిక్ఖతి, అఞ్ఞో సిక్ఖితో భవతి, అఞ్ఞో పాపకమ్మం కరోతి, అఞ్ఞస్స హత్థపాదా ఛిజ్జన్తీ’’తి? ‘‘న హి, భన్తే. త్వం పన, భన్తే, ఏవం వుత్తే కిం వదేయ్యాసీ’’తి? థేరో ఆహ ‘‘అహఞ్ఞేవ ఖో, మహారాజ, దహరో అహోసిం తరుణో మన్దో ఉత్తానసేయ్యకో, అహఞ్ఞేవ ఏతరహి మహన్తో, ఇమమేవ కాయం నిస్సాయ సబ్బే తే ఏకసఙ్గహితా’’తి.

‘‘భియ్యో ఓపమ్మం కరోహీ’’తి. ‘‘యథా, మహారాజ, కోచిదేవ పురిసో పదీపం పదీపేయ్య, కిం సో సబ్బరత్తిం పదీపేయ్యా’’తి? ‘‘ఆమ, భన్తే, సబ్బరత్తిం పదీపేయ్యా’’తి. ‘‘కిం ను ఖో, మహారాజ, యా పురిమే యామే అచ్చి, సా మజ్ఝిమే యామే అచ్చీ’’తి? ‘‘న హి భన్తే’’తి. ‘‘యా మజ్ఝిమే యామే అచ్చి, సా పచ్ఛిమే యామే అచ్చీ’’తి? ‘‘న హి భన్తే’’తి. ‘‘కిం ను ఖో, మహారాజ, అఞ్ఞో సో అహోసి పురిమే యామే పదీపో, అఞ్ఞో మజ్ఝిమే యామే పదీపో, అఞ్ఞో పచ్ఛిమే యామే పదీపో’’తి? ‘‘న హి భన్తే, తం యేవ నిస్సాయ సబ్బరత్తిం పదీపితో’’తి. ‘‘ఏవమేవ ఖో, మహారాజ, ధమ్మసన్తతి సన్దహతి, అఞ్ఞో ఉప్పజ్జతి, అఞ్ఞో నిరుజ్ఝతి, అపుబ్బం అచరిమం వియ సన్దహతి, తేన న చ సో, న చ అఞ్ఞో, పురిమవిఞ్ఞాణే పచ్ఛిమవిఞ్ఞాణం సఙ్గహం గచ్ఛతీ’’తి.

‘‘భియ్యో ఓపమ్మం కరోహీ’’తి. ‘‘యథా, మహారాజ, ఖీరం దుయ్హమానం కాలన్తరేన దధి పరివత్తేయ్య, దధితో నవనీతం, నవనీతతో ఘతం పరివత్తేయ్య, యో ను ఖో, మహారాజ, ఏవం వదేయ్య ‘యం యేవ ఖీరం తం యేవ దధి, యం యేవ దధి తం యేవ నవనీతం, యం యేవ నవనీతం తం యేవ ఘత’న్తి, సమ్మా ను ఖో సో, మహారాజ, వదమానో వదేయ్యా’’తి? ‘‘న హి భన్తే, తంయేవ నిస్సాయ సమ్భూత’’న్తి. ‘‘ఏవమేవ ఖో, మహారాజ, ధమ్మసన్తతి సన్దహతి, అఞ్ఞో ఉప్పజ్జతి, అఞ్ఞో నిరుజ్ఝతి, అపుబ్బం అచరిమం వియ సన్దహతి, తేన న చ సో, న చ అఞ్ఞో, పురిమవిఞ్ఞాణే పచ్ఛిమవిఞ్ఞాణం సఙ్గహం గచ్ఛతీ’’తి.

‘‘కల్లోసి, భన్తే నాగసేనా’’తి.

ధమ్మసన్తతిపఞ్హో పఠమో.