౫. పఞ్చమవగ్గో

౧. అగ్గప్పసాదసుత్తం

౯౦. వుత్తఞ్హేతం భగవతా, వుత్తమరహతాతి మే సుతం –

‘‘తయోమే, భిక్ఖవే, అగ్గప్పసాదా. కతమే తయో? యావతా, భిక్ఖవే, సత్తా అపదా వా ద్విపదా వా చతుప్పదా వా బహుప్పదా [బహుపదా (క.)] వా రూపినో వా అరూపినో వా సఞ్ఞినో వా అసఞ్ఞినో వా నేవసఞ్ఞినాసఞ్ఞినో వా, తథాగతో తేసం అగ్గమక్ఖాయతి అరహం సమ్మాసమ్బుద్ధో. యే, భిక్ఖవే, బుద్ధే పసన్నా, అగ్గే తే పసన్నా. అగ్గే ఖో పన పసన్నానం అగ్గో విపాకో హోతి.

‘‘యావతా, భిక్ఖవే, ధమ్మా సఙ్ఖతా వా అసఙ్ఖతా వా, విరాగో తేసం అగ్గమక్ఖాయతి, యదిదం మదనిమ్మదనో పిపాసవినయో ఆలయసముగ్ఘాతో వట్టుపచ్ఛేదో తణ్హక్ఖయో విరాగో నిరోధో నిబ్బానం. యే, భిక్ఖవే, విరాగే ధమ్మే పసన్నా, అగ్గే తే పసన్నా. అగ్గే ఖో పన పసన్నానం అగ్గో విపాకో హోతి.

‘‘యావతా, భిక్ఖవే, సఙ్ఘా వా గణా వా, తథాగతసావకసఙ్ఘో తేసం అగ్గమక్ఖాయతి, యదిదం చత్తారి పురిసయుగాని అట్ఠ పురిసపుగ్గలా ఏస భగవతో సావకసఙ్ఘో ఆహునేయ్యో పాహునేయ్యో దక్ఖిణేయ్యో అఞ్జలికరణీయో అనుత్తరం పుఞ్ఞక్ఖేత్తం లోకస్స. యే, భిక్ఖవే, సఙ్ఘే పసన్నా, అగ్గే తే పసన్నా. అగ్గే ఖో పన పసన్నానం అగ్గో విపాకో హోతి. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, తయో అగ్గప్పసాదా’’తి. ఏతమత్థం భగవా అవోచ. తత్థేతం ఇతి వుచ్చతి –

‘‘అగ్గతో వే పసన్నానం, అగ్గం ధమ్మం విజానతం;

అగ్గే బుద్ధే పసన్నానం, దక్ఖిణేయ్యే అనుత్తరే.

‘‘అగ్గే ధమ్మే పసన్నానం, విరాగూపసమే సుఖే;

అగ్గే సఙ్ఘే పసన్నానం, పుఞ్ఞక్ఖేత్తే అనుత్తరే.

‘‘అగ్గస్మిం దానం దదతం, అగ్గం పుఞ్ఞం పవడ్ఢతి;

అగ్గం ఆయు చ వణ్ణో చ, యసో కిత్తి సుఖం బలం.

‘‘అగ్గస్స దాతా మేధావీ, అగ్గధమ్మసమాహితో;

దేవభూతో మనుస్సో వా, అగ్గప్పత్తో పమోదతీ’’తి.

అయమ్పి అత్థో వుత్తో భగవతా, ఇతి మే సుతన్తి. పఠమం.

౨. జీవికసుత్తం

౯౧. వుత్తఞ్హేతం భగవతా, వుత్తమరహతాతి మే సుతం –

‘‘అన్తమిదం, భిక్ఖవే, జీవికానం యదిదం పిణ్డోల్యం. అభిసాపోయం [అభిసాపాయం (సీ.), అభిలాపాయం (స్యా. పీ.), అభిసపాయం (క.)], భిక్ఖవే, లోకస్మిం – ‘పిణ్డోలో విచరసి పత్తపాణీ’తి. తఞ్చ ఖో ఏతం, భిక్ఖవే, కులపుత్తా ఉపేన్తి అత్థవసికా, అత్థవసం పటిచ్చ; నేవ రాజాభినీతా, న చోరాభినీతా, న ఇణట్టా, న భయట్టా, న ఆజీవికాపకతా. అపి చ ఖో ‘ఓతిణ్ణమ్హా జాతియా జరాయ మరణేన సోకేహి పరిదేవేహి దుక్ఖేహి దోమనస్సేహి ఉపాయాసేహి దుక్ఖోతిణ్ణా దుక్ఖపరేతా, అప్పేవ నామ ఇమస్స కేవలస్స దుక్ఖక్ఖన్ధస్స అన్తకిరియా పఞ్ఞాయేథా’తి. ఏవం పబ్బజితో చాయం, భిక్ఖవే, కులపుత్తో సో చ హోతి అభిజ్ఝాలు కామేసు తిబ్బసారాగో, బ్యాపన్నచిత్తో పదుట్ఠమనసఙ్కప్పో, ముట్ఠస్సతి అసమ్పజానో అసమాహితో విబ్భన్తచిత్తో పాకతిన్ద్రియో. సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, ఛవాలాతం ఉభతోపదిత్తం మజ్ఝే గూథగతం నేవ గామే కట్ఠత్థం ఫరతి న అరఞ్ఞేः తథూపమాహం, భిక్ఖవే, ఇమం పుగ్గలం వదామి గిహిభోగా పరిహీనో సామఞ్ఞత్థఞ్చ న పరిపూరేతీ’’తి. ఏతమత్థం భగవా అవోచ. తత్థేతం ఇతి వుచ్చతి –

‘‘గిహిభోగా పరిహీనో, సామఞ్ఞత్థఞ్చ దుబ్భగో;

పరిధంసమానో పకిరేతి, ఛవాలాతంవ నస్సతి.

‘‘కాసావకణ్ఠా బహవో, పాపధమ్మా అసఞ్ఞతా;

పాపా పాపేహి కమ్మేహి, నిరయం తే ఉపపజ్జరే.

‘‘సేయ్యో అయోగుళో భుత్తో, తత్తో అగ్గిసిఖూపమో;

యఞ్చే భుఞ్జేయ్య దుస్సీలో, రట్ఠపిణ్డమసఞ్ఞతో’’తి.

అయమ్పి అత్థో వుత్తో భగవతా, ఇతి మే సుతన్తి. దుతియం.

౩. సఙ్ఘాటికణ్ణసుత్తం

౯౨. వుత్తఞ్హేతం భగవతా, వుత్తమరహతాతి మే సుతం –

‘‘సఙ్ఘాటికణ్ణే చేపి, భిక్ఖవే, భిక్ఖు గహేత్వా పిట్ఠితో పిట్ఠితో అనుబన్ధో అస్స పాదే పాదం నిక్ఖిపన్తో, సో చ హోతి అభిజ్ఝాలు కామేసు తిబ్బసారాగో బ్యాపన్నచిత్తో పదుట్ఠమనసఙ్కప్పో ముట్ఠస్సతి అసమ్పజానో అసమాహితో విబ్భన్తచిత్తో పాకతిన్ద్రియో; అథ ఖో సో ఆరకావ మయ్హం, అహఞ్చ తస్స. తం కిస్స హేతు? ధమ్మఞ్హి సో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు న పస్సతి. ధమ్మం అపస్సన్తో న మం పస్సతి [మం న పస్సతి (స్యా.)].

‘‘యోజనసతే చేపి సో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు విహరేయ్య. సో చ హోతి అనభిజ్ఝాలు కామేసు న తిబ్బసారాగో అబ్యాపన్నచిత్తో అపదుట్ఠమనసఙ్కప్పో ఉపట్ఠితస్సతి సమ్పజానో సమాహితో ఏకగ్గచిత్తో సంవుతిన్ద్రియో; అథ ఖో సో సన్తికేవ మయ్హం, అహఞ్చ తస్స. తం కిస్స హేతు? ధమ్మం హి సో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు పస్సతి; ధమ్మం పస్సన్తో మం పస్సతీ’’తి. ఏతమత్థం భగవా అవోచ. తత్థేతం ఇతి వుచ్చతి –

‘‘అనుబన్ధోపి చే అస్స, మహిచ్ఛో చ విఘాతవా;

ఏజానుగో అనేజస్స, నిబ్బుతస్స అనిబ్బుతో;

గిద్ధో సో వీతగేధస్స, పస్స యావఞ్చ ఆరకా.

‘‘యో చ ధమ్మమభిఞ్ఞాయ, ధమ్మమఞ్ఞాయ పణ్డితో;

రహదోవ నివాతే చ, అనేజో వూపసమ్మతి.

‘‘అనేజో సో అనేజస్స, నిబ్బుతస్స చ నిబ్బుతో;

అగిద్ధో వీతగేధస్స, పస్స యావఞ్చ సన్తికే’’తి.

అయమ్పి అత్థో వుత్తో భగవతా, ఇతి మే సుతన్తి. తతియం.

౪. అగ్గిసుత్తం

౯౩. వుత్తఞ్హేతం భగవతా, వుత్తమరహతాతి మే సుతం –

‘‘తయోమే, భిక్ఖవే, అగ్గీ. కతమే తయో? రాగగ్గి, దోసగ్గి, మోహగ్గి – ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, తయో అగ్గీ’’తి. ఏతమత్థం భగవా అవోచ. తత్థేతం ఇతి వుచ్చతి –

‘‘రాగగ్గి దహతి మచ్చే, రత్తే కామేసు ముచ్ఛితే;

దోసగ్గి పన బ్యాపన్నే, నరే పాణాతిపాతినో.

‘‘మోహగ్గి పన సమ్మూళ్హే, అరియధమ్మే అకోవిదే;

ఏతే అగ్గీ అజానన్తా, సక్కాయాభిరతా పజా.

‘‘తే వడ్ఢయన్తి నిరయం, తిరచ్ఛానఞ్చ యోనియో;

అసురం పేత్తివిసయం, అముత్తా మారబన్ధనా.

‘‘యే చ రత్తిన్దివా యుత్తా, సమ్మాసమ్బుద్ధసాసనే;

తే నిబ్బాపేన్తి రాగగ్గిం, నిచ్చం అసుభసఞ్ఞినో.

‘‘దోసగ్గిం పన మేత్తాయ, నిబ్బాపేన్తి నరుత్తమా;

మోహగ్గిం పన పఞ్ఞాయ, యాయం నిబ్బేధగామినీ.

‘‘తే నిబ్బాపేత్వా నిపకా, రత్తిన్దివమతన్దితా;

అసేసం పరినిబ్బన్తి, అసేసం దుక్ఖమచ్చగుం.

‘‘అరియద్దసా వేదగునో, సమ్మదఞ్ఞాయ పణ్డితా;

జాతిక్ఖయమభిఞ్ఞాయ, నాగచ్ఛన్తి పునబ్భవ’’న్తి.

అయమ్పి అత్థో వుత్తో భగవతా, ఇతి మే సుతన్తి. చతుత్థం.

౫. ఉపపరిక్ఖసుత్తం

౯౪. వుత్తఞ్హేతం భగవతా, వుత్తమరహతాతి మే సుతం –

‘‘తథా తథా, భిక్ఖవే, భిక్ఖు ఉపపరిక్ఖేయ్య యథా యథాస్స [యథా యథా (బహూసు)] ఉపపరిక్ఖతో బహిద్ధా చస్స విఞ్ఞాణం అవిక్ఖిత్తం అవిసటం అజ్ఝత్తం అసణ్ఠితం అనుపాదాయ న పరితస్సేయ్య. బహిద్ధా, భిక్ఖవే, విఞ్ఞాణే అవిక్ఖిత్తే అవిసటే సతి అజ్ఝత్తం అసణ్ఠితే అనుపాదాయ అపరితస్సతో ఆయతిం జాతిజరామరణదుక్ఖసముదయసమ్భవో న హోతీ’’తి. ఏతమత్థం భగవా అవోచ. తత్థేతం ఇతి వుచ్చతి –

‘‘సత్తసఙ్గప్పహీనస్స, నేత్తిచ్ఛిన్నస్స భిక్ఖునో;

విక్ఖీణో జాతిసంసారో, నత్థి తస్స పునబ్భవో’’తి.

అయమ్పి అత్థో వుత్తో భగవతా, ఇతి మే సుతన్తి. పఞ్చమం.

౬. కామూపపత్తిసుత్తం

౯౫. వుత్తఞ్హేతం భగవతా, వుత్తమరహతాతి మే సుతం –

‘‘తిస్సో ఇమా, భిక్ఖవే, కామూపపత్తియో [కాముప్పత్తియో (సీ.)]. కతమా తిస్సో? పచ్చుపట్ఠితకామా, నిమ్మానరతినో, పరనిమ్మితవసవత్తినో – ఇమా ఖో, భిక్ఖవే, తిస్సో కామూపపత్తియో’’తి. ఏతమత్థం భగవా అవోచ. తత్థేతం ఇతి వుచ్చతి –

‘‘పచ్చుపట్ఠితకామా చ, యే దేవా వసవత్తినో;

నిమ్మానరతినో దేవా, యే చఞ్ఞే కామభోగినో;

ఇత్థభావఞ్ఞథాభావం, సంసారం నాతివత్తరే.

‘‘ఏతమాదీనవం ఞత్వా, కామభోగేసు పణ్డితో;

సబ్బే పరిచ్చజే కామే, యే దిబ్బా యే చ మానుసా.

‘‘పియరూపసాతగధితం, ఛేత్వా సోతం దురచ్చయం;

అసేసం పరినిబ్బన్తి, అసేసం దుక్ఖమచ్చగుం.

‘‘అరియద్దసా వేదగునో, సమ్మదఞ్ఞాయ పణ్డితా;

జాతిక్ఖయమభిఞ్ఞాయ, నాగచ్ఛన్తి పునబ్భవ’’న్తి.

అయమ్పి అత్థో వుత్తో భగవతా, ఇతి మే సుతన్తి. ఛట్ఠం.

౭. కామయోగసుత్తం

౯౬. వుత్తఞ్హేతం భగవతా, వుత్తమరహతాతి మే సుతం –

‘‘కామయోగయుత్తో, భిక్ఖవే, భవయోగయుత్తో ఆగామీ హోతి ఆగన్తా [ఆగన్త్వా (స్యా. క.)] ఇత్థత్తం. కామయోగవిసంయుత్తో, భిక్ఖవే, భవయోగయుత్తో అనాగామీ హోతి అనాగన్తా ఇత్థత్తం. కామయోగవిసంయుత్తో, భిక్ఖవే, భవయోగవిసంయుత్తో అరహా హోతి, ఖీణాసవో’’తి. ఏతమత్థం భగవా అవోచ. తత్థేతం ఇతి వుచ్చతి –

‘‘కామయోగేన సంయుత్తా, భవయోగేన చూభయం;

సత్తా గచ్ఛన్తి సంసారం, జాతిమరణగామినో.

‘‘యే చ కామే పహన్త్వాన, అప్పత్తా ఆసవక్ఖయం;

భవయోగేన సంయుత్తా, అనాగామీతి వుచ్చరే.

‘‘యే చ ఖో ఛిన్నసంసయా, ఖీణమానపునబ్భవా;

తే వే పారఙ్గతా లోకే, యే పత్తా ఆసవక్ఖయ’’న్తి.

అయమ్పి అత్థో వుత్తో భగవతా, ఇతి మే సుతన్తి. సత్తమం.

కల్యాణసీలసుత్తం

౯౭. వుత్తఞ్హేతం భగవతా, వుత్తమరహతాతి మే సుతం –

‘‘కల్యాణసీలో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు కల్యాణధమ్మో కల్యాణపఞ్ఞో ఇమస్మిం ధమ్మవినయే ‘కేవలీ వుసితవా ఉత్తమపురిసో’తి వుచ్చతి –

‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు కల్యాణసీలో హోతి? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సీలవా హోతి, పాతిమోక్ఖసంవరసంవుతో విహరతి, ఆచారగోచరసమ్పన్నో అణుమత్తేసు వజ్జేసు భయదస్సావీ, సమాదాయ సిక్ఖతి సిక్ఖాపదేసు. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు కల్యాణసీలో హోతి. ఇతి కల్యాణసీలో.

‘‘కల్యాణధమ్మో చ కథం హోతి? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సత్తన్నం బోధిపక్ఖియానం ధమ్మానం భావనానుయోగమనుయుత్తో విహరతి. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు కల్యాణధమ్మో హోతి. ఇతి కల్యాణసీలో, కల్యాణధమ్మో.

‘‘కల్యాణపఞ్ఞో చ కథం హోతి? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు ఆసవానం ఖయా అనాసవం చేతోవిముత్తిం పఞ్ఞావిముత్తిం దిట్ఠేవ ధమ్మే సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా ఉపసమ్పజ్జ విహరతి. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు కల్యాణపఞ్ఞో హోతి.

‘‘ఇతి కల్యాణసీలో కల్యాణధమ్మో కల్యాణపఞ్ఞో ఇమస్మిం ధమ్మవినయే ‘కేవలీ వుసితవా ఉత్తమపురిసో’తి వుచ్చతీ’’తి. ఏతమత్థం భగవా అవోచ. తత్థేతం ఇతి వుచ్చతి –

‘‘యస్స కాయేన వాచాయ, మనసా నత్థి దుక్కటం;

తం వే కల్యాణసీలోతి, ఆహు భిక్ఖుం హిరీమనం [హిరీమతం (స్యా. క.)].

‘‘యస్స ధమ్మా సుభావితా, సత్త [పత్త (సబ్బత్థ)] సమ్బోధిగామినో;

తం వే కల్యాణధమ్మోతి, ఆహు భిక్ఖుం అనుస్సదం.

‘‘యో దుక్ఖస్స పజానాతి, ఇధేవ ఖయమత్తనో;

తం వే కల్యాణపఞ్ఞోతి, ఆహు భిక్ఖుం అనాసవం.

‘‘తేహి ధమ్మేహి సమ్పన్నం, అనీఘం ఛిన్నసంసయం;

అసితం సబ్బలోకస్స, ఆహు సబ్బపహాయిన’’న్తి.

అయమ్పి అత్థో వుత్తో భగవతా, ఇతి మే సుతన్తి. అట్ఠమం.

౯. దానసుత్తం

౯౮. వుత్తఞ్హేతం భగవతా, వుత్తమరహతాతి మే సుతం –

‘‘ద్వేమాని, భిక్ఖవే, దానాని – ఆమిసదానఞ్చ ధమ్మదానఞ్చ. ఏతదగ్గం, భిక్ఖవే, ఇమేసం ద్విన్నం దానానం యదిదం – ధమ్మదానం.

‘‘ద్వేమే, భిక్ఖవే, సంవిభాగా – ఆమిససంవిభాగో చ ధమ్మసంవిభాగో చ. ఏతదగ్గం, భిక్ఖవే, ఇమేసం ద్విన్నం సంవిభాగానం యదిదం – ధమ్మసంవిభాగో.

‘‘ద్వేమే, భిక్ఖవే, అనుగ్గహా – ఆమిసానుగ్గహో చ ధమ్మానుగ్గహో చ. ఏతదగ్గం, భిక్ఖవే, ఇమేసం ద్విన్నం అనుగ్గహానం యదిదం – ధమ్మానుగ్గహో’’తి. ఏతమత్థం భగవా అవోచ. తత్థేతం ఇతి వుచ్చతి –

‘‘యమాహు దానం పరమం అనుత్తరం, యం సంవిభాగం భగవా అవణ్ణయి [అవణ్ణయీ (సీ.)];

అగ్గమ్హి ఖేత్తమ్హి పసన్నచిత్తో, విఞ్ఞూ పజానం కో న యజేథ కాలే.

‘‘యే చేవ భాసన్తి సుణన్తి చూభయం, పసన్నచిత్తా సుగతస్స సాసనే;

తేసం సో అత్థో పరమో విసుజ్ఝతి, యే అప్పమత్తా సుగతస్స సాసనే’’తి.

అయమ్పి అత్థో వుత్తో భగవతా, ఇతి మే సుతన్తి. నవమం.

౧౦. తేవిజ్జసుత్తం

౯౯. వుత్తఞ్హేతం భగవతా, వుత్తమరహతాతి మే సుతం –

‘‘ధమ్మేనాహం, భిక్ఖవే, తేవిజ్జం బ్రాహ్మణం పఞ్ఞాపేమి, నాఞ్ఞం లపితలాపనమత్తేన.

‘‘కథఞ్చాహం, భిక్ఖవే, ధమ్మేన తేవిజ్జం బ్రాహ్మణం పఞ్ఞాపేమి, నాఞ్ఞం లపితలాపనమత్తేన? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు అనేకవిహితం పుబ్బేనివాసం అనుస్సరతి, సేయ్యథిదం – ఏకమ్పి జాతిం ద్వేపి జాతియో తిస్సోపి జాతియో చతస్సోపి జాతియో పఞ్చపి జాతియో దసపి జాతియో వీసమ్పి జాతియో తింసమ్పి జాతియో చత్తాలీసమ్పి జాతియో పఞ్ఞాసమ్పి జాతియో జాతిసతమ్పి జాతిసహస్సమ్పి జాతిసతసహస్సమ్పి అనేకేపి సంవట్టకప్పే అనేకేపి వివట్టకప్పే అనేకేపి సంవట్టవివట్టకప్పే – ‘అముత్రాసిం ఏవంనామో ఏవంగోత్తో ఏవంవణ్ణో ఏవమాహారో ఏవంసుఖదుక్ఖప్పటిసంవేదీ ఏవమాయుపరియన్తో. సో తతో చుతో అముత్ర ఉదపాదిం. తత్రాపాసిం ఏవంనామో ఏవంగోత్తో ఏవంవణ్ణో ఏవమాహారో ఏవంసుఖదుక్ఖప్పటిసంవేదీ ఏవమాయుపరియన్తో. సో తతో చుతో ఇధూపపన్నో’తి. ఇతి సాకారం సఉద్దేసం అనేకవిహితం పుబ్బేనివాసం అనుస్సరతి. అయమస్స పఠమా విజ్జా అధిగతా హోతి, అవిజ్జా విహతా, విజ్జా ఉప్పన్నా, తమో విహతో, ఆలోకో ఉప్పన్నో, యథా తం అప్పమత్తస్స ఆతాపినో పహితత్తస్స విహరతో.

‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, భిక్ఖు దిబ్బేన చక్ఖునా విసుద్ధేన అతిక్కన్తమానుసకేన సత్తే పస్సతి చవమానే ఉపపజ్జమానే హీనే పణీతే సువణ్ణే దుబ్బణ్ణే, సుగతే దుగ్గతే యథాకమ్మూపగే సత్తే పజానాతి – ‘ఇమే వత భోన్తో సత్తా కాయదుచ్చరితేన సమన్నాగతా వచీదుచ్చరితేన సమన్నాగతా మనోదుచ్చరితేన సమన్నాగతా అరియానం ఉపవాదకా మిచ్ఛాదిట్ఠికా మిచ్ఛాదిట్ఠికమ్మసమాదానా. తే కాయస్స భేదా పరం మరణా అపాయం దుగ్గతిం వినిపాతం నిరయం ఉపపన్నా. ఇమే వా పన భోన్తో సత్తా కాయసుచరితేన సమన్నాగతా వచీసుచరితేన సమన్నాగతా మనోసుచరితేన సమన్నాగతా అరియానం అనుపవాదకా సమ్మాదిట్ఠికా సమ్మాదిట్ఠికమ్మసమాదానా. తే కాయస్స భేదా పరం మరణా సుగతిం సగ్గం లోకం ఉపపన్నా’తి. ఇతి దిబ్బేన చక్ఖునా విసుద్ధేన అతిక్కన్తమానుసకేన సత్తే పస్సతి చవమానే ఉపపజ్జమానే హీనే పణీతే సువణ్ణే దుబ్బణ్ణే, సుగతే దుగ్గతే యథాకమ్మూపగే సత్తే పజానాతి. అయమస్స దుతియా విజ్జా అధిగతా హోతి, అవిజ్జా విహతా, విజ్జా ఉప్పన్నా, తమో విహతో, ఆలోకో ఉప్పన్నో, యథా తం అప్పమత్తస్స ఆతాపినో పహితత్తస్స విహరతో.

‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, భిక్ఖు ఆసవానం ఖయా అనాసవం చేతోవిముత్తిం పఞ్ఞావిముత్తిం దిట్ఠేవ ధమ్మే సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా ఉపసమ్పజ్జ విహరతి. అయమస్స తతియా విజ్జా అధిగతా హోతి, అవిజ్జా విహతా, విజ్జా ఉప్పన్నా, తమో విహతో, ఆలోకో ఉప్పన్నో, యథా తం అప్పమత్తస్స ఆతాపినో పహితత్తస్స విహరతో. ఏవం ఖో అహం, భిక్ఖవే, ధమ్మేన తేవిజ్జం బ్రాహ్మణం పఞ్ఞాపేమి, నాఞ్ఞం లపితలాపనమత్తేనా’’తి. ఏతమత్థం భగవా అవోచ. తత్థేతం ఇతి వుచ్చతి –

‘‘పుబ్బేనివాసం యోవేది [యోవేది (సబ్బత్థ)], సగ్గాపాయఞ్చ పస్సతి;

అథో [అథ (స్యా. క.)] జాతిక్ఖయం పత్తో, అభిఞ్ఞావోసితో ముని.

‘‘ఏతాహి తీహి విజ్జాహి, తేవిజ్జో హోతి బ్రాహ్మణో;

తమహం వదామి తేవిజ్జం, నాఞ్ఞం లపితలాపన’’న్తి.

అయమ్పి అత్థో వుత్తో భగవతా, ఇతి మే సుతన్తి. దసమం.

పఞ్చమో వగ్గో నిట్ఠితో.

తస్సుద్దానం –

పసాద జీవిత సఙ్ఘాటి, అగ్గి ఉపపరిక్ఖయా;

ఉపపత్తి [ఉప్పత్తి (సీ.)] కామ కల్యాణం, దానం ధమ్మేన తే దసాతి.

తికనిపాతో నిట్ఠితో.