౩. తతియవగ్గో

౧. మిచ్ఛాదిట్ఠికసుత్తం

౭౦. వుత్తఞ్హేతం భగవతా, వుత్తమరహతాతి మే సుతం –

‘‘దిట్ఠా మయా, భిక్ఖవే, సత్తా కాయదుచ్చరితేన సమన్నాగతా వచీదుచ్చరితేన సమన్నాగతా మనోదుచ్చరితేన సమన్నాగతా అరియానం ఉపవాదకా మిచ్ఛాదిట్ఠికా మిచ్ఛాదిట్ఠికమ్మసమాదానా. తే కాయస్స భేదా పరం మరణా అపాయం దుగ్గతిం వినిపాతం నిరయం ఉపపన్నా.

‘‘తం ఖో పనాహం, భిక్ఖవే, నాఞ్ఞస్స సమణస్స వా బ్రాహ్మణస్స వా సుత్వా వదామి. దిట్ఠా మయా, భిక్ఖవే, సత్తా కాయదుచ్చరితేన సమన్నాగతా వచీదుచ్చరితేన సమన్నాగతా మనోదుచ్చరితేన సమన్నాగతా అరియానం ఉపవాదకా మిచ్ఛాదిట్ఠికా మిచ్ఛాదిట్ఠికమ్మసమాదానా. తే కాయస్స భేదా పరం మరణా అపాయం దుగ్గతిం వినిపాతం నిరయం ఉపపన్నా. అపి చ, భిక్ఖవే, యదేవ సామం ఞాతం సామం దిట్ఠం సామం విదితం తదేవాహం వదామి.

‘‘దిట్ఠా మయా, భిక్ఖవే, సత్తా కాయదుచ్చరితేన సమన్నాగతా వచీదుచ్చరితేన సమన్నాగతా మనోదుచ్చరితేన సమన్నాగతా అరియానం ఉపవాదకా మిచ్ఛాదిట్ఠికా మిచ్ఛాదిట్ఠికమ్మసమాదానా. తే కాయస్స భేదా పరం మరణా అపాయం దుగ్గతిం వినిపాతం నిరయం ఉపపన్నా’’తి. ఏతమత్థం భగవా అవోచ. తత్థేతం ఇతి వుచ్చతి –

‘‘మిచ్ఛా మనం పణిధాయ, మిచ్ఛా వాచఞ్చ భాసియ [మిచా వాచం అభాసియ (సబ్బత్థ)];

మిచ్ఛా కమ్మాని కత్వాన, కాయేన ఇధ పుగ్గలో.

‘‘అప్పస్సుతాపుఞ్ఞకరో [అప్పస్సుతోపుఞ్ఞకరో (సీ.), అప్పస్సుతో అపుఞ్ఞకరో (స్యా. పీ.)], అప్పస్మిం ఇధ జీవితే;

కాయస్స భేదా దుప్పఞ్ఞో, నిరయం సోపపజ్జతీ’’తి.

అయమ్పి అత్థో వుత్తో భగవతా, ఇతి మే సుతన్తి. పఠమం.

౨. సమ్మాదిట్ఠికసుత్తం

౭౧. వుత్తఞ్హేతం భగవతా, వుత్తమరహతాతి మే సుతం –

‘‘దిట్ఠా మయా, భిక్ఖవే, సత్తా కాయసుచరితేన సమన్నాగతా వచీసుచరితేన సమన్నాగతా మనోసుచరితేన సమన్నాగతా అరియానం అనుపవాదకా సమ్మాదిట్ఠికా సమ్మాదిట్ఠికమ్మసమాదానా. తే కాయస్స భేదా పరం మరణా సుగతిం సగ్గం లోకం ఉపపన్నా.

‘‘తం ఖో పనాహం, భిక్ఖవే, నాఞ్ఞస్స సమణస్స వా బ్రాహ్మణస్స వా సుత్వా వదామి. దిట్ఠా మయా, భిక్ఖవే, సత్తా కాయసుచరితేన సమన్నాగతా వచీసుచరితేన సమన్నాగతా మనోసుచరితేన సమన్నాగతా అరియానం అనుపవాదకా సమ్మాదిట్ఠికా సమ్మాదిట్ఠికమ్మసమాదానా. తే కాయస్స భేదా పరం మరణా సుగతిం సగ్గం లోకం ఉపపన్నా. అపి చ, భిక్ఖవే, యదేవ సామం ఞాతం సామం దిట్ఠం సామం విదితం తదేవాహం వదామి.

‘‘దిట్ఠా మయా, భిక్ఖవే, సత్తా కాయసుచరితేన సమన్నాగతా వచీసుచరితేన సమన్నాగతా మనోసుచరితేన సమన్నాగతా అరియానం అనుపవాదకా సమ్మాదిట్ఠికా సమ్మాదిట్ఠికమ్మసమాదానా. తే కాయస్స భేదా పరం మరణా సుగతిం సగ్గం లోకం ఉపపన్నా’’తి. ఏతమత్థం భగవా అవోచ. తత్థేతం ఇతి వుచ్చతి –

‘‘సమ్మా మనం పణిధాయ, సమ్మా వాచఞ్చ భాసియ [సమ్మా వాచం అభాసియ (సబ్బత్థ)];

సమ్మా కమ్మాని కత్వాన, కాయేన ఇధ పుగ్గలో.

‘‘బహుస్సుతో పుఞ్ఞకరో, అప్పస్మిం ఇధ జీవితే;

కాయస్స భేదా సప్పఞ్ఞో, సగ్గం సో ఉపపజ్జతీ’’తి.

అయమ్పి అత్థో వుత్తో భగవతా, ఇతి మే సుతన్తి. దుతియం.

౩. నిస్సరణియసుత్తం

౭౨. వుత్తఞ్హేతం భగవతా, వుత్తమరహతాతి మే సుతం –

‘‘తిస్సో ఇమా, భిక్ఖవే, నిస్సరణియా [నిస్సారణీయా (అ. ని. ౫.౨౦౦)] ధాతుయో. కతమా తిస్సో? కామానమేతం నిస్సరణం యదిదం నేక్ఖమ్మం, రూపానమేతం నిస్సరణం యదిదం ఆరుప్పం, యం ఖో పన కిఞ్చి భూతం సఙ్ఖతం పటిచ్చసముప్పన్నం నిరోధో తస్స నిస్సరణం – ఇమా ఖో, భిక్ఖవే, తిస్సో నిస్సరణియా ధాతుయో’’తి. ఏతమత్థం భగవా అవోచ. తత్థేతం ఇతి వుచ్చతి –

‘‘కామనిస్సరణం ఞత్వా, రూపానఞ్చ అతిక్కమం;

సబ్బసఙ్ఖారసమథం, ఫుసం ఆతాపి సబ్బదా.

‘‘స వే సమ్మద్దసో భిక్ఖు, యతో తత్థ విముచ్చతి;

అభిఞ్ఞావోసితో సన్తో, స వే యోగాతిగో మునీ’’తి.

అయమ్పి అత్థో వుత్తో భగవతా, ఇతి మే సుతన్తి. తతియం.

౪. సన్తతరసుత్తం

౭౩. వుత్తఞ్హేతం భగవతా, వుత్తమరహతాతి మే సుతం –

‘‘రూపేహి, భిక్ఖవే, అరూపా [ఆరుప్పా (సీ.)] సన్తతరా, అరూపేహి నిరోధో సన్తతరో’’తి. ఏతమత్థం భగవా అవోచ. తత్థేతం ఇతి వుచ్చతి –

‘‘యే చ రూపూపగా సత్తా, యే చ అరూపట్ఠాయినో [ఆరుప్పట్ఠాయినో (సీ.)];

నిరోధం అప్పజానన్తా, ఆగన్తారో పునబ్భవం.

‘‘యే చ రూపే పరిఞ్ఞాయ, అరూపేసు అసణ్ఠితా;

నిరోధే యే విముచ్చన్తి, తే జనా మచ్చుహాయినో.

‘‘కాయేన అమతం ధాతుం, ఫుసయిత్వా నిరూపధిం;

ఉపధిప్పటినిస్సగ్గం, సచ్ఛికత్వా అనాసవో;

దేసేతి సమ్మాసమ్బుద్ధో, అసోకం విరజం పద’’న్తి.

అయమ్పి అత్థో వుత్తో భగవతా, ఇతి మే సుతన్తి. చతుత్థం.

౫. పుత్తసుత్తం

౭౪. వుత్తఞ్హేతం భగవతా, వుత్తమరహతాతి మే సుతం –

‘‘తయోమే, భిక్ఖవే, పుత్తా సన్తో సంవిజ్జమానా లోకస్మిం. కతమే తయో? అతిజాతో, అనుజాతో, అవజాతోతి.

‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, పుత్తో అతిజాతో హోతి? ఇధ, భిక్ఖవే, పుత్తస్స మాతాపితరో హోన్తి న బుద్ధం సరణం గతా, న ధమ్మం సరణం గతా, న సఙ్ఘం సరణం గతా; పాణాతిపాతా అప్పటివిరతా, అదిన్నాదానా అప్పటివిరతా, కామేసుమిచ్ఛాచారా అప్పటివిరతా, ముసావాదా అప్పటివిరతా, సురామేరయమజ్జపమాదట్ఠానా అప్పటివిరతా, దుస్సీలా పాపధమ్మా. పుత్తో చ నేసం హోతి బుద్ధం సరణం గతో, ధమ్మం సరణం గతో, సఙ్ఘం సరణం గతో; పాణాతిపాతా పటివిరతో, అదిన్నాదానా పటివిరతో, కామేసుమిచ్ఛాచారా పటివిరతో, ముసావాదా పటివిరతో, సురామేరయమజ్జపమాదట్ఠానా పటివిరతో, సీలవా కల్యాణధమ్మో. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, పుత్తో అతిజాతో హోతి.

‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, పుత్తో అనుజాతో హోతి? ఇధ, భిక్ఖవే, పుత్తస్స మాతాపితరో హోన్తి బుద్ధం సరణం గతా, ధమ్మం సరణం గతా, సఙ్ఘం సరణం గతా; పాణాతిపాతా పటివిరతా, అదిన్నాదానా పటివిరతా, కామేసుమిచ్ఛాచారా పటివిరతా, ముసావాదా పటివిరతా, సురామేరయమజ్జపమాదట్ఠానా పటివిరతా, సీలవన్తో కల్యాణధమ్మా. పుత్తోపి నేసం హోతి బుద్ధం సరణం గతో, ధమ్మం సరణం గతో, సఙ్ఘం సరణం గతో; పాణాతిపాతా పటివిరతో, అదిన్నాదానా పటివిరతో, కామేసుమిచ్ఛాచారా పటివిరతో, ముసావాదా పటివిరతో, సురామేరయమజ్జపమాదట్ఠానా పటివిరతో, సీలవా కల్యాణధమ్మో. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, పుత్తో అనుజాతో హోతి.

‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, పుత్తో అవజాతో హోతి? ఇధ, భిక్ఖవే, పుత్తస్స మాతాపితరో హోన్తి బుద్ధం సరణం గతా, ధమ్మం సరణం గతా, సఙ్ఘం సరణం గతా; పాణాతిపాతా పటివిరతా, అదిన్నాదానా పటివిరతా, కామేసుమిచ్ఛాచారా పటివిరతా, ముసావాదా పటివిరతా, సురామేరయమజ్జపమాదట్ఠానా పటివిరతా, సీలవన్తో కల్యాణధమ్మా. పుత్తో చ నేసం హోతి న బుద్ధం సరణం గతో, న ధమ్మం సరణం గతో, న సఙ్ఘం సరణం గతో; పాణాతిపాతా అప్పటివిరతో, అదిన్నాదానా అప్పటివిరతో, కామేసుమిచ్ఛాచారా అప్పటివిరతో, ముసావాదా అప్పటివిరతో, సురామేరయమజ్జపమాదట్ఠానా అప్పటివిరతో, దుస్సీలో పాపధమ్మో. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, పుత్తో అవజాతో హోతి. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, తయో పుత్తా సన్తో సంవిజ్జమానా లోకస్మి’’న్తి. ఏతమత్థం భగవా అవోచ. తత్థేతం ఇతి వుచ్చతి –

‘‘అతిజాతం అనుజాతం, పుత్తమిచ్ఛన్తి పణ్డితా;

అవజాతం న ఇచ్ఛన్తి, యో హోతి కులగన్ధనో.

‘‘ఏతే ఖో పుత్తా లోకస్మిం, యే భవన్తి ఉపాసకా;

సద్ధా సీలేన సమ్పన్నా, వదఞ్ఞూ వీతమచ్ఛరా;

చన్దో అబ్భఘనా ముత్తో, పరిసాసు విరోచరే’’తి.

అయమ్పి అత్థో వుత్తో భగవతా, ఇతి మే సుతన్తి. పఞ్చమం.

౬. అవుట్ఠికసుత్తం

౭౫. వుత్తఞ్హేతం భగవతా, వుత్తమరహతాతి మే సుతం –

‘‘తయోమే, భిక్ఖవే, పుగ్గలా సన్తో సంవిజ్జమానా లోకస్మిం. కతమే తయో? అవుట్ఠికసమో, పదేసవస్సీ, సబ్బత్థాభివస్సీ.

‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, పుగ్గలో అవుట్ఠికసమో హోతి? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో పుగ్గలో సబ్బేసఞ్ఞేవ న దాతా హోతి, సమణబ్రాహ్మణకపణద్ధికవనిబ్బకయాచకానం [… వణిబ్బకయాచకానం (సీ.)] అన్నం పానం వత్థం యానం మాలాగన్ధవిలేపనం సేయ్యావసథపదీపేయ్యం. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, పుగ్గలో అవుట్ఠికసమో హోతి.

‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, పుగ్గలో పదేసవస్సీ హోతి? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో పుగ్గలో ఏకచ్చానం దాతా (హోతి) [( ) నత్థి స్యామపోత్థకే], ఏకచ్చానం న దాతా హోతి సమణబ్రాహ్మణకపణద్ధికవనిబ్బకయాచకానం అన్నం పానం వత్థం యానం మాలాగన్ధవిలేపనం సేయ్యావసథపదీపేయ్యం. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, పుగ్గలో పదేసవస్సీ హోతి.

‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, పుగ్గలో సబ్బత్థాభివస్సీ హోతి? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో పుగ్గలో సబ్బేసంవ దేతి, సమణబ్రాహ్మణకపణద్ధికవనిబ్బకయాచకానం అన్నం పానం వత్థం యానం మాలాగన్ధవిలేపనం సేయ్యావసథపదీపేయ్యం. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, పుగ్గలో సబ్బత్థాభివస్సీ హోతి. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, తయో పుగ్గలా సన్తో సంవిజ్జమానా లోకస్మి’’న్తి. ఏతమత్థం భగవా అవోచ. తత్థేతం ఇతి వుచ్చతి –

‘‘న సమణే న బ్రాహ్మణే, న కపణద్ధికవనిబ్బకే;

లద్ధాన సంవిభాజేతి, అన్నం పానఞ్చ భోజనం;

తం వే అవుట్ఠికసమోతి, ఆహు నం పురిసాధమం.

‘‘ఏకచ్చానం న దదాతి, ఏకచ్చానం పవేచ్ఛతి;

తం వే పదేసవస్సీతి, ఆహు మేధావినో జనా.

‘‘సుభిక్ఖవాచో పురిసో, సబ్బభూతానుకమ్పకో;

ఆమోదమానో పకిరేతి, దేథ దేథాతి భాసతి.

‘‘యథాపి మేఘో థనయిత్వా, గజ్జయిత్వా పవస్సతి;

థలం నిన్నఞ్చ పూరేతి, అభిసన్దన్తోవ [అభిసన్దేన్తోవ (?)] వారినా.

‘‘ఏవమేవ ఇధేకచ్చో, పుగ్గలో హోతి తాదిసో;

ధమ్మేన సంహరిత్వాన, ఉట్ఠానాధిగతం ధనం;

తప్పేతి అన్నపానేన, సమ్మా పత్తే వనిబ్బకే’’తి.

అయమ్పి అత్థో వుత్తో భగవతా, ఇతి మే సుతన్తి. ఛట్ఠం.

౭. సుఖపత్థనాసుత్తం

౭౬. వుత్తఞ్హేతం భగవతా, వుత్తమరహతాతి మే సుతం –

‘‘తీణిమాని, భిక్ఖవే, సుఖాని పత్థయమానో సీలం రక్ఖేయ్య పణ్డితో. కతమాని తీణి? పసంసా మే ఆగచ్ఛతూతి [ఆగచ్ఛన్తూతి (స్యా.)] సీలం రక్ఖేయ్య పణ్డితో, భోగా మే ఉప్పజ్జన్తూతి సీలం రక్ఖేయ్య పణ్డితో, కాయస్స భేదా పరం మరణా సుగతిం సగ్గం లోకం ఉపపజ్జిస్సామీతి సీలం రక్ఖేయ్య పణ్డితో. ఇమాని ఖో, భిక్ఖవే, తీణి సుఖాని పత్థయమానో సీలం రక్ఖేయ్య పణ్డితో’’తి. ఏతమత్థం భగవా అవోచ. తత్థేతం ఇతి వుచ్చతి –

‘‘సీలం రక్ఖేయ్య మేధావీ, పత్థయానో తయో సుఖే;

పసంసం విత్తలాభఞ్చ, పేచ్చ సగ్గే పమోదనం.

‘‘అకరోన్తోపి చే పాపం, కరోన్తముపసేవతి;

సఙ్కియో హోతి పాపస్మిం, అవణ్ణో చస్స రూహతి.

‘‘యాదిసం కురుతే మిత్తం, యాదిసం చూపసేవతి;

స వే తాదిసకో హోతి, సహవాసో హి [సహవాసోపి (సీ. క.)] తాదిసో.

‘‘సేవమానో సేవమానం, సమ్ఫుట్ఠో సమ్ఫుసం పరం;

సరో దిద్ధో కలాపంవ, అలిత్తముపలిమ్పతి;

ఉపలేపభయా [ఉపలిమ్పభయా (క.)] ధీరో, నేవ పాపసఖా సియా.

‘‘పూతిమచ్ఛం కుసగ్గేన, యో నరో ఉపనయ్హతి;

కుసాపి పూతి వాయన్తి, ఏవం బాలూపసేవనా.

‘‘తగరఞ్చ పలాసేన, యో నరో ఉపనయ్హతి;

పత్తాపి సురభి వాయన్తి, ఏవం ధీరూపసేవనా.

‘‘తస్మా పత్తపుటస్సేవ [పలాసపుటస్సేవ (పీ. క.)], ఞత్వా సమ్పాకమత్తనో;

అసన్తే నుపసేవేయ్య, సన్తే సేవేయ్య పణ్డితో;

అసన్తో నిరయం నేన్తి, సన్తో పాపేన్తి సుగ్గతి’’న్తి.

అయమ్పి అత్థో వుత్తో భగవతా, ఇతి మే సుతన్తి. సత్తమం.

౮. భిదురసుత్తం

౭౭. వుత్తఞ్హేతం భగవతా, వుత్తమరహతాతి మే సుతం –

‘‘భిదురాయం [భిన్దన్తాయం (స్యా. పీ. క.)], భిక్ఖవే, కాయో, విఞ్ఞాణం విరాగధమ్మం, సబ్బే ఉపధీ అనిచ్చా దుక్ఖా విపరిణామధమ్మా’’తి. ఏతమత్థం భగవా అవోచ. తత్థేతం ఇతి వుచ్చతి –

‘‘కాయఞ్చ భిదురం [భిన్దన్తం (స్యా. పీ. క.)] ఞత్వా, విఞ్ఞాణఞ్చ విరాగునం [విరాగికం (క. సీ.), పభఙ్గుణం (స్యా.)];

ఉపధీసు భయం దిస్వా, జాతిమరణమచ్చగా;

సమ్పత్వా పరమం సన్తిం, కాలం కఙ్ఖతి భావితత్తో’’తి.

అయమ్పి అత్థో వుత్తో భగవతా, ఇతి మే సుతన్తి. అట్ఠమం.

౯. ధాతుసోసంసన్దనసుత్తం

౭౮. వుత్తఞ్హేతం భగవతా, వుత్తమరహతాతి మే సుతం –

‘‘ధాతుసో, భిక్ఖవే, సత్తా సత్తేహి సద్ధిం సంసన్దన్తి సమేన్తి. హీనాధిముత్తికా సత్తా హీనాధిముత్తికేహి సత్తేహి సద్ధిం సంసన్దన్తి సమేన్తి, కల్యాణాధిముత్తికా సత్తా కల్యాణాధిముత్తికేహి సత్తేహి సద్ధిం సంసన్దన్తి సమేన్తి.

‘‘అతీతమ్పి, భిక్ఖవే, అద్ధానం ధాతుసోవ సత్తా సత్తేహి సద్ధిం సంసన్దింసు సమింసు. హీనాధిముత్తికా సత్తా హీనాధిముత్తికేహి సత్తేహి సద్ధిం సంసన్దింసు సమింసు, కల్యాణాధిముత్తికా సత్తా కల్యాణాధిముత్తికేహి సత్తేహి సద్ధిం సంసన్దింసు సమింసు.

‘‘అనాగతమ్పి, భిక్ఖవే, అద్ధానం ధాతుసోవ సత్తా సత్తేహి సద్ధిం సంసన్దిస్సన్తి సమేస్సన్తి. హీనాధిముత్తికా సత్తా హీనాధిముత్తికేహి సత్తేహి సద్ధిం సంసన్దిస్సన్తి సమేస్సన్తి, కల్యాణాధిముత్తికా సత్తా కల్యాణాధిముత్తికేహి సత్తేహి సద్ధిం సంసన్దిస్సన్తి సమేస్సన్తి.

‘‘ఏతరహిపి, భిక్ఖవే, పచ్చుప్పనం అద్ధానం ధాతుసోవ సత్తా సత్తేహి సద్ధిం సంసన్దన్తి సమేన్తి. హీనాధిముత్తికా సత్తా హీనాధిముత్తికేహి సత్తేహి సద్ధిం సంసన్దన్తి సమేన్తి, కల్యాణాధిముత్తికా సత్తా కల్యాణాధిముత్తికేహి సత్తేహి సద్ధిం సంసన్దన్తి సమేన్తీ’’తి. ఏతమత్థం భగవా అవోచ. తత్థేతం ఇతి వుచ్చతి –

‘‘సంసగ్గా వనథో జాతో, అసంసగ్గేన ఛిజ్జతి;

పరిత్తం దారుమారుయ్హ, యథా సీదే మహణ్ణవే.

‘‘ఏవం కుసీతమాగమ్మ, సాధుజీవీపి సీదతి;

తస్మా తం పరివజ్జేయ్య, కుసీతం హీనవీరియం.

‘‘పవివిత్తేహి అరియేహి, పహితత్తేహి ఝాయిభి;

నిచ్చం ఆరద్ధవీరియేహి, పణ్డితేహి సహావసే’’తి.

అయమ్పి అత్థో వుత్తో భగవతా, ఇతి మే సుతన్తి. నవమం.

౧౦. పరిహానసుత్తం

౭౯. వుత్తఞ్హేతం భగవతా, వుత్తమరహతాతి మే సుతం –

‘‘తయోమే, భిక్ఖవే, ధమ్మా సేఖస్స భిక్ఖునో పరిహానాయ సంవత్తన్తి. కతమే తయో? ఇధ, భిక్ఖవే, సేఖో భిక్ఖు కమ్మారామో హోతి, కమ్మరతో, కమ్మారామతమనుయుత్తో; భస్సారామో హోతి, భస్సరతో, భస్సారామతమనుయుత్తో; నిద్దారామో హోతి, నిద్దారతో, నిద్దారామతమనుయుత్తో. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, తయో ధమ్మా సేఖస్స భిక్ఖునో పరిహానాయ సంవత్తన్తి.

‘‘తయోమే, భిక్ఖవే, ధమ్మా సేఖస్స భిక్ఖునో అపరిహానాయ సంవత్తన్తి. కతమే తయో? ఇధ, భిక్ఖవే, సేఖో భిక్ఖు న కమ్మారామో హోతి, న కమ్మరతో, న కమ్మారామతమనుయుత్తో; న భస్సారామో హోతి, న భస్సరతో, న భస్సారామతమనుయుత్తో; న నిద్దారామో హోతి, న నిద్దారతో, న నిద్దారామతమనుయుత్తో. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, తయో ధమ్మా సేఖస్స భిక్ఖునో అపరిహానాయ సంవత్తన్తీ’’తి. ఏతమత్థం భగవా అవోచ. తత్థేతం ఇతి వుచ్చతి –

‘‘కమ్మారామో భస్సారామో [భస్సరతో (సబ్బథ)], నిద్దారామో చ ఉద్ధతో;

అభబ్బో తాదిసో భిక్ఖు, ఫుట్ఠుం సమ్బోధిముత్తమం.

‘‘తస్మా హి అప్పకిచ్చస్స, అప్పమిద్ధో అనుద్ధతో;

భబ్బో సో తాదిసో భిక్ఖు, ఫుట్ఠుం సమ్బోధిముత్తమ’’న్తి.

అయమ్పి అత్థో వుత్తో భగవతా, ఇతి మే సుతన్తి. దసమం.

తతియో వగ్గో నిట్ఠితో.

తస్సుద్దానం –

ద్వే దిట్ఠీ నిస్సరణం రూపం, పుత్తో అవుట్ఠికేన చ;

సుఖా చ భిదురో [భిన్దనా (సబ్బత్థ)] ధాతు, పరిహానేన తే దసాతి.