౪. వస్సికసాటికసిక్ఖాపదవణ్ణనా

౬౨౬. తేన సమయేనాతి వస్సికసాటికసిక్ఖాపదం. తత్థ వస్సికసాటికా అనుఞ్ఞాతాతి చీవరక్ఖన్ధకే విసాఖావత్థుస్మిం (మహావ. ౩౪౯ ఆదయో) అనుఞ్ఞాతా. పటికచ్చేవాతి పురేయేవ.

౬౨౭. మాసో సేసో గిమ్హానన్తి చతున్నం గిమ్హమాసానం ఏకో పచ్ఛిమమాసో సేసో. కత్వాతి సిబ్బనరజనకప్పపరియోసానేన నిట్ఠపేత్వా. కరోన్తేన చ ఏకమేవ కత్వా సమయే అధిట్ఠాతబ్బం, ద్వే అధిట్ఠాతుం న వట్టన్తి.

అతిరేకమాసే సేసే గిమ్హానేతి గిమ్హాననామకే అతిరేకమాసే సేసే.

అతిరేకద్ధమాసే సేసే గిమ్హానే కత్వా నివాసేతీతి ఏత్థ పన ఠత్వా వస్సికసాటికాయ పరియేసనక్ఖేత్తం కరణక్ఖేత్తం నివాసనక్ఖేత్తం అధిట్ఠానక్ఖేత్తన్తి చతుబ్బిధం ఖేత్తం, కుచ్ఛిసమయో పిట్ఠిసమయోతి దువిధో సమయో, పిట్ఠిసమయచతుక్కం కుచ్ఛిసమయచతుక్కన్తి ద్వే చతుక్కాని చ వేదితబ్బాని.

తత్థ జేట్ఠమూలపుణ్ణమాసియా పచ్ఛిమపాటిపదదివసతో పట్ఠాయ యావ కాళపక్ఖుపోసథా, అయమేకో అద్ధమాసో పరియేసనక్ఖేత్తఞ్చేవ కరణక్ఖేత్తఞ్చ. ఏతస్మిఞ్హి అన్తరే వస్సికసాటికం అలద్ధం పరియేసితుం లద్ధం కాతుఞ్చ వట్టతి, నివాసేతుం అధిట్ఠాతుఞ్చ న వట్టతి. కాళపక్ఖుపోసథస్స పచ్ఛిమపాటిపదదివసతో పట్ఠాయ యావ ఆసాళ్హీపుణ్ణమా, అయమేకో అద్ధమాసో పరియేసనకరణనివాసనానం తిణ్ణమ్పి ఖేత్తం. ఏతస్మిఞ్హి అన్తరే పరియేసితుం కాతుం నివాసేతుఞ్చ వట్టతి, అధిట్ఠాతుంయేవ న వట్టతి. ఆసాళ్హీపుణ్ణమాసియా పచ్ఛిమపాటిపదదివసతో పట్ఠాయ యావ కత్తికపుణ్ణమా, ఇమే చత్తారో మాసా పరియేసనకరణనివాసనాధిట్ఠానానం చతున్నం ఖేత్తం. ఏతస్మిఞ్హి అన్తరే అలద్ధం పరియేసితుం లద్ధం కాతుం నివాసేతుం అధిట్ఠాతుఞ్చ వట్టతి. ఇదం తావ చతుబ్బిధం ఖేత్తం వేదితబ్బం.

కత్తికపుణ్ణమాసియా పన పచ్ఛిమపాటిపదదివసతో పట్ఠాయ యావ జేట్ఠమూలపుణ్ణమా, ఇమే సత్త మాసా పిట్ఠిసమయో నామ. ఏతస్మిఞ్హి అన్తరే ‘‘కాలో వస్సికసాటికాయా’’తిఆదినా నయేన సతుప్పాదం కత్వా అఞ్ఞాతకఅప్పవారితట్ఠానతో వస్సికసాటికచీవరం నిప్ఫాదేన్తస్స ఇమినా సిక్ఖాపదేన నిస్సగ్గియం పాచిత్తియం. ‘‘దేథ మే వస్సికసాటికచీవర’’న్తిఆదినా నయేన విఞ్ఞత్తిం కత్వా నిప్ఫాదేన్తస్స అఞ్ఞాతకవిఞ్ఞత్తిసిక్ఖాపదేన నిస్సగ్గియం పాచిత్తియం. వుత్తనయేనేవ సతుప్పాదం కత్వా ఞాతకపవారితట్ఠానతో నిప్ఫాదేన్తస్స ఇమినావ సిక్ఖాపదేన నిస్సగ్గియం పాచిత్తియం. విఞ్ఞత్తిం కత్వా నిప్ఫాదేన్తస్స అఞ్ఞాతకవిఞ్ఞత్తిసిక్ఖాపదేన అనాపత్తి. వుత్తఞ్హేతం పరివారే –

‘‘మాతరం చీవరం యాచే, నో చ సఙ్ఘే పరిణతం;

కేనస్స హోతి ఆపత్తి, అనాపత్తి చ ఞాతకే;

పఞ్హా మేసా కుసలేహి చిన్తితా’’తి. (పరి. ౪౮౧);

అయఞ్హి పఞ్హో ఇమమత్థం సన్ధాయ వుత్తోతి. ఏవం పిట్ఠిసమయచతుక్కం వేదితబ్బం.

జేట్ఠమూలపుణ్ణమాసియా పన పచ్ఛిమపాటిపదదివసతో పట్ఠాయ యావ కత్తికపుణ్ణమా, ఇమే పఞ్చ మాసా కుచ్ఛిసమయో నామ. ఏతస్మిఞ్హి అన్తరే వుత్తనయేన సతుప్పాదం కత్వా అఞ్ఞాతకఅప్పవారితట్ఠానతో వస్సికసాటికచీవరం నిప్ఫాదేన్తస్స వత్తభేదే దుక్కటం. యే మనుస్సా పుబ్బేపి వస్సికసాటికచీవరం దేన్తి, ఇమే పన సచేపి అత్తనో అఞ్ఞాతకఅప్పవారితా హోన్తి, వత్తభేదో నత్థి, తేసు సతుప్పాదకరణస్స అనుఞ్ఞాతత్తా. విఞ్ఞతిం కత్వా నిప్ఫాదేన్తస్స అఞ్ఞాతకవిఞ్ఞత్తిసిక్ఖాపదేన నిస్సగ్గియం పాచిత్తియం. ఇదం పన పకతియా వస్సికసాటికదాయకేసుపి హోతియేవ. వుత్తనయేనేవ సతుప్పాదం కత్వా ఞాతకపవారితట్ఠానతో నిప్ఫాదేన్తస్స ఇమినా సిక్ఖాపదేన అనాపత్తి. విఞ్ఞత్తిం కత్వా నిప్ఫాదేన్తస్స అఞ్ఞాతకవిఞ్ఞత్తిసిక్ఖాపదేన అనాపత్తి. ‘‘న వత్తబ్బా దేథ మే’’తి ఇదఞ్హి పరియేసనకాలే అఞ్ఞాతకఅప్పవారితేయేవ సన్ధాయ వుత్తం. ఏవం కుచ్ఛిసమయచతుక్కం వేదితబ్బం.

నగ్గో కాయం ఓవస్సాపేతి, ఆపత్తి దుక్కటస్సాతి ఏత్థ ఉదకఫుసితగణనాయ అకత్వా న్హానపరియోసానవసేన పయోగే పయోగే దుక్కటేన కారేతబ్బో. సో చ ఖో వివటఙ్గణే ఆకాసతో పతితఉదకేనేవ న్హాయన్తో. న్హానకోట్ఠకవాపిఆదీసు ఘటేహి ఆసిత్తఉదకేన వా న్హాయన్తస్స అనాపత్తి.

వస్సం ఉక్కడ్ఢియతీతి ఏత్థ సచే కతపరియేసితాయ వస్సికసాటికాయ గిమ్హానం పచ్ఛిమ మాసం ఖేపేత్వా పున వస్సానస్స పఠమమాసం ఉక్కడ్ఢిత్వా గిమ్హానం పచ్ఛిమమాసమేవ కరోన్తి, వస్సికసాటికా ధోవిత్వా నిక్ఖిపితబ్బా. అనధిట్ఠితా అవికప్పితా ద్వే మాసే పరిహారం లభతి, వస్సూపనాయికదివసే అధిట్ఠాతబ్బా. సచే సతిసమ్మోసేన వా అప్పహోనకభావేన వా అకతా హోతి, తే చ ద్వే మాసే వస్సానస్స చ చాతుమాసన్తి ఛ మాసే పరిహారం లభతి. సచే పన కత్తికమాసే కథినం అత్థరీయతి, అపరేపి చత్తారో మాసే లభతి, ఏవం దస మాసా హోన్తి. తతో పరమ్పి సతియా పచ్చాసాయ మూలచీవరం కత్వా ఠపేన్తస్స ఏకమాసన్తి ఏవం ఏకాదస మాసే పరిహారం లభతి. సచే పన ఏకాహద్వీహాదివసేన యావ దసాహానాగతాయ వస్సూపనాయికాయ అన్తోవస్సే వా లద్ధా చేవ నిట్ఠితా చ, కదా అధిట్ఠాతబ్బాతి ఏతం అట్ఠకథాసు న విచారితం. లద్ధదివసతో పట్ఠాయ అన్తోదసాహే నిట్ఠితా పన తస్మింయేవ అన్తోదసాహే అధిట్ఠాతబ్బా. దసాహాతిక్కమే నిట్ఠితా తదహేవ అధిట్ఠాతబ్బా. దసాహే అప్పహోన్తే చీవరకాలం నాతిక్కమేతబ్బాతి అయం నో అత్తనోమతి. కస్మా? ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, తిచీవరం అధిట్ఠాతుం న వికప్పేతుం; వస్సికసాటికం వస్సానం చాతుమాసం అధిట్ఠాతుం, తతో పరం వికప్పేతు’’న్తి (మహావ. ౩౫౮) హి వుత్తం. తస్మా వస్సూపనాయికతో పుబ్బే దసాహాతిక్కమేపి అనాపత్తి. ‘‘దసాహపరమం అతిరేకచీవరం ధారేతబ్బ’’న్తి (పారా. ౪౬౨) చ వుత్తం. తస్మా ఏకాహద్వీహాదివసేన యావ దసాహానాగతాయ వస్సూపనాయికాయ అన్తోవస్సే వా లద్ధా చేవ నిట్ఠితా చ వుత్తనయేనేవ అన్తోదసాహే వా తదహు వా అధిట్ఠాతబ్బా, దసాహే అప్పహోన్తే చీవరకాలం నాతిక్కమేతబ్బా.

తత్థ సియా ‘‘వస్సానం చాతుమాసం అధిట్ఠాతు’’న్తి వచనతో ‘‘చాతుమాసబ్భన్తరే యదా వా తదా వా అధిట్ఠాతుం వట్టతీ’’తి. యది ఏవం, ‘‘కణ్డుప్పటిచ్ఛాదిం యావ ఆబాధా అధిట్ఠాతు’’న్తి వుత్తం సాపి, చ దసాహం అతిక్కామేతబ్బా సియా. ఏవఞ్చ సతి ‘‘దసాహపరమం అతిరేకచీవరం ధారేతబ్బ’’న్తి ఇదం విరుజ్ఝతి. తస్మా యథావుత్తమేవ గహేతబ్బం, అఞ్ఞం వా అచలం కారణం లభిత్వా ఛడ్డేతబ్బం. అపిచ కురున్దియమ్పి నిస్సగ్గియావసానే వుత్తం – ‘‘కదా అధిట్ఠాతబ్బా? లద్ధదివసతో పట్ఠాయ అన్తోదసాహే నిట్ఠితా పన తస్మింయేవ అన్తోదసాహే అధిట్ఠాతబ్బా. యది నప్పహోతి యావ కత్తికపుణ్ణమా పరిహారం లభతీ’’తి.

౬౩౦. అచ్ఛిన్నచీవరస్సాతి ఏతం వస్సికసాటికమేవ సన్ధాయ వుత్తం. తేసఞ్హి నగ్గానం కాయోవస్సాపనే అనాపత్తి. ఏత్థ చ మహగ్ఘవస్సికసాటికం నివాసేత్వా న్హాయన్తస్స చోరుపద్దవో ఆపదా నామ. సేసమేత్థ ఉత్తానమేవ.

ఛసముట్ఠానం, కిరియం, నోసఞ్ఞావిమోక్ఖం, అచిత్తకం, పణ్ణత్తివజ్జం, కాయకమ్మవచీకమ్మం, తిచిత్తం, తివేదనన్తి.

వస్సికసాటికసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.