౭. తతుత్తరిసిక్ఖాపదవణ్ణనా

౫౨౨-౪. తేన సమయేనాతి తతుత్తరిసిక్ఖాపదం. తత్థ అభిహట్ఠున్తి అభీతి ఉపసగ్గో, హరితున్తి అత్థో, గణ్హితున్తి వుత్తం హోతి. పవారేయ్యాతి ఇచ్ఛాపేయ్య, ఇచ్ఛం రుచిం ఉప్పాదేయ్య, వదేయ్య నిమన్తేయ్యాతి అత్థో. అభిహట్ఠుం పవారేన్తేన పన యథా వత్తబ్బం, తం ఆకారం దస్సేతుం ‘‘యావతకం ఇచ్ఛసి తావతకం గణ్హాహీ’’తి ఏవమస్స పదభాజనం వుత్తం. అథ వా యథా ‘‘నేక్ఖమ్మం దట్ఠు ఖేమతో’’తి (సు. ని. ౪౨౬, ౧౧౦౪; చూళని. జతుకణ్ణిమాణవపుచ్ఛానిద్దేస ౬౭) ఏత్థ దిస్వాతి అత్థో, ఏవమిధాపి ‘‘అభిఅట్ఠుం పవారేయ్యా’’తి అభిహరిత్వా పవారేయ్యాతి అత్థో. తత్థ కాయాభిహారో వాచాభిహారోతి దువిధో అభిహారో, కాయేన వా హి వత్థాని అభిహరిత్వా పాదమూలే ఠపేత్వా ‘‘యత్తకం ఇచ్ఛసి తత్తకం గణ్హాహీ’’తి వదన్తో పవారేయ్య, వాచాయ వా ‘‘అమ్హాకం దుస్సకోట్ఠాగారం పరిపుణ్ణం, యత్తకం ఇచ్ఛసి తత్తకం గణ్హాహీ’’తి వదన్తో పవారేయ్య, తదుభయమ్పి ఏకజ్ఝం కత్వా ‘‘అభిహట్ఠుం పవారేయ్యా’’తి వుత్తం.

సన్తరుత్తరపరమన్తి సఅన్తరం ఉత్తరం పరమం అస్స చీవరస్సాతి సన్తరుత్తరపరమం, నివాసనేన సద్ధిం పారుపనం ఉక్కట్ఠపరిచ్ఛేదో అస్సాతి వుత్తం హోతి. తతో చీవరం సాదితబ్బన్తి తతో అభిహటచీవరతో ఏత్తకం చీవరం గహేతబ్బం, న ఇతో పరన్తి అత్థో. యస్మా పన అచ్ఛిన్నసబ్బచీవరేన తిచీవరికేనేవ భిక్ఖునా ఏవం పటిపజ్జితబ్బం, అఞ్ఞేన అఞ్ఞథాపి, తస్మా తం విభాగం దస్సేతుం ‘‘సచే తీణి నట్ఠాని హోన్తీ’’తిఆదినా నయేనస్స పదభాజనం వుత్తం.

తత్రాయం వినిచ్ఛయో – యస్స తీణి నట్ఠాని, తేన ద్వే సాదితబ్బాని, ఏకం నివాసేత్వా ఏకం పారుపిత్వా అఞ్ఞం సభాగట్ఠానతో పరియేసిస్సతి. యస్స ద్వే నట్ఠాని, తేన ఏకం సాదితబ్బం. సచే పకతియావ సన్తరుత్తరేన చరతి, ద్వే సాదితబ్బాని. ఏవం ఏకం సాదియన్తేనేవ సమో భవిస్సతి. యస్స తీసు ఏకం నట్ఠం, న సాదితబ్బం. యస్స పన ద్వీసు ఏకం నట్ఠం, ఏకం సాదితబ్బం. యస్స ఏకంయేవ హోతి, తఞ్చ నట్ఠం, ద్వే సాదితబ్బాని. భిక్ఖునియా పన పఞ్చసుపి నట్ఠేసు ద్వే సాదితబ్బాని. చతూసు నట్ఠేసు ఏకం సాదితబ్బం, తీసు నట్ఠేసు కిఞ్చి న సాదితబ్బం, కో పన వాదో ద్వీసు వా ఏకస్మిం వా. యేన కేనచి హి సన్తరుత్తరపరమతాయ ఠాతబ్బం, తతో ఉత్తరి న లబ్భతీతి ఇదమేత్థ లక్ఖణం.

౫౨౬. సేసకం ఆహరిస్సామీతి ద్వే చీవరాని కత్వా సేసం పున ఆహరిస్సామీతి అత్థో. న అచ్ఛిన్నకారణాతి బాహుసచ్చాదిగుణవసేన దేన్తి. ఞాతకానన్తిఆదీసు ఞాతకానం దేన్తానం సాదియన్తస్స పవారితానం దేన్తానం సాదియన్తస్స అత్తనో ధనేన సాదియన్తస్స అనాపత్తీతి అత్థో. అట్ఠకథాసు పన ‘‘ఞాతకపవారితట్ఠానే పకతియా బహుమ్పి వట్టతి, అచ్ఛిన్నకారణా పమాణమేవ వట్టతీ’’తి వుత్తం. తం పాళియా న సమేతి. యస్మా పనిదం సిక్ఖాపదం అఞ్ఞస్సత్థాయ విఞ్ఞాపనవత్థుస్మింయేవ పఞ్ఞత్తం, తస్మా ఇధ ‘‘అఞ్ఞస్సత్థాయా’’తి న వుత్తం. సేసం ఉత్తానత్థమేవ.

సముట్ఠానాదీసు ఇదమ్పి ఛసముట్ఠానం, కిరియం, నోసఞ్ఞావిమోక్ఖం, అచిత్తకం, పణ్ణత్తివజ్జం, కాయకమ్మవచీకమ్మం, తిచిత్తం, తివేదనన్తి.

తతుత్తరిసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.