౩. తతియకథినసిక్ఖాపదవణ్ణనా

౪౯౭. తేన సమయేనాతి తతియకథినసిక్ఖాపదం. తత్థ ఉస్సాపేత్వా పునప్పునం విమజ్జతీతి ‘‘వలీసు నట్ఠాసు ఇదం మహన్తం భవిస్సతీ’’తి మఞ్ఞమానో ఉదకేన సిఞ్చిత్వా పాదేహి అక్కమిత్వా హత్థేహి ఉస్సాపేత్వా ఉక్ఖిపిత్వా పిట్ఠియం ఘంసతి, తం ఆతపే సుక్ఖం పఠమప్పమాణమేవ హోతి. సో పునపి తథా కరోతి, తేన వుత్తం – ‘‘ఉస్సాపేత్వా పునప్పునం విమజ్జతీ’’తి. తం ఏవం కిలమన్తం భగవా గన్ధకుటియం నిసిన్నోవ దిస్వా నిక్ఖమిత్వా సేనాసనచారికం ఆహిణ్డన్తో వియ తత్థ అగమాసి. తేన వుత్తం – ‘‘అద్దస ఖో భగవా’’తిఆది.

౪౯౯-౫౦౦. ఏకాదసమాసేతి ఏకం పచ్ఛిమకత్తికమాసం ఠపేత్వా సేసే ఏకాదసమాసే. సత్తమాసేతి కత్తికమాసం హేమన్తికే చ చత్తారోతి పఞ్చమాసే ఠపేత్వా సేసే సత్తమాసే. కాలేపి ఆదిస్స దిన్నన్తి సఙ్ఘస్స వా ‘‘ఇదం అకాలచీవర’’న్తి ఉద్దిసిత్వా దిన్నం, ఏకపుగ్గలస్స వా ‘‘ఇదం తుయ్హం దమ్మీ’’తి దిన్నం.

సఙ్ఘతో వాతి అత్తనో పత్తభాగవసేన సఙ్ఘతో వా ఉప్పజ్జేయ్య. గణతో వాతి ఇదం సుత్తన్తికగణస్స దేమ, ఇదం ఆభిధమ్మికగణస్సాతి ఏవం గణస్స దేన్తి. తతో అత్తనో పత్తభాగవసేన గణతో వా ఉప్పజ్జేయ్య.

నో చస్స పారిపూరీతి నో చే పారిపూరీ భవేయ్య, యత్తకేన కయిరమానం అధిట్ఠానచీవరం పహోతి, తఞ్చే చీవరం తత్తకం న భవేయ్య, ఊనకం భవేయ్యాతి అత్థో.

పచ్చాసా హోతి సఙ్ఘతో వాతిఆదీసు అసుకదివసం నామ సఙ్ఘో చీవరాని లభిస్సతి, గణో లభిస్సతి, తతో మే చీవరం ఉప్పజ్జిస్సతీతి ఏవం సఙ్ఘతో వా గణతో వా పచ్చాసా హోతి. ఞాతకేహి మే చీవరత్థాయ పేసితం, మిత్తేహి పేసితం, తే ఆగతా చీవరే దస్సన్తీతి ఏవం ఞాతితో వా మిత్తతో వా పచ్చాసా హోతి. పంసుకూలం వాతి ఏత్థ పన పంసుకూలం వా లచ్ఛామీతి ఏవం పచ్చాసా హోతీతి యోజేతబ్బం. అత్తనో వా ధనేనాతి అత్తనో కప్పాససుత్తాదినా ధనేన, అసుకదివసం నామ లచ్ఛామీతి ఏవం వా పచ్చాసా హోతీతి అత్థో.

తతో చే ఉత్తరి నిక్ఖిపేయ్య సతియాపి పచ్చాసాయాతి మాసపరమతో చే ఉత్తరి నిక్ఖిపేయ్య, నిస్సగ్గియం పాచిత్తియన్తి అత్థో. ఏవం పన అవత్వా యస్మా అన్తరా ఉప్పజ్జమానే పచ్చాసాచీవరే మూలచీవరస్స ఉప్పన్నదివసతో యావ వీసతిమో దివసో తావ ఉప్పన్నం పచ్చాసాచీవరం మూలచీవరం అత్తనో గతికం కరోతి, తతో ఉద్ధం మూలచీవరం పచ్చాసాచీవరం అత్తనో గతికం కరోతి. తస్మా తం విసేసం దస్సేతుం ‘‘తదహుప్పన్నే మూలచీవరే’’తిఆదినా నయేన పదభాజనం వుత్తం, తం ఉత్తానత్థమేవ.

విసభాగే ఉప్పన్నే మూలచీవరేతి యది మూలచీవరం సణ్హం, పచ్చాసాచీవరం థూలం, న సక్కా యోజేతుం. రత్తియో చ సేసా హోన్తి, న తావ మాసో పూరతి, న అకామా నిగ్గహేన చీవరం కారేతబ్బం. అఞ్ఞం పచ్చాసాచీవరం లభిత్వాయేవ కాలబ్భన్తరే కారేతబ్బం. పచ్చాసాచీవరమ్పి పరిక్ఖారచోళం అధిట్ఠాతబ్బం. అథ మూలచీవరం థూలం హోతి, పచ్చాసాచీవరం సణ్హం, మూలచీవరం పరిక్ఖారచోళం అధిట్ఠహిత్వా పచ్చాసాచీవరమేవ మూలచీవరం కత్వా ఠపేతబ్బం. తం పున మాసపరిహారం లభతి, ఏతేనుపాయేన యావ ఇచ్ఛతి తావ అఞ్ఞమఞ్ఞం మూలచీవరం కత్వా ఠపేతుం వట్టతీతి. సేసం ఉత్తానమేవ.

సముట్ఠానాదీని పఠమకథినసదిసానేవాతి.

తతియకథినసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.