౪. పురాణచీవరసిక్ఖాపదవణ్ణనా

౫౦౩-౫. తేన సమయేనాతి పురాణచీవరసిక్ఖాపదం. తత్థ యావ సత్తమా పితామహయుగాతి పితుపితా పితామహో, పితామహస్స యుగం పితామహయుగం. యుగన్తి ఆయుప్పమాణం వుచ్చతి. అభిలాప మత్తమేవ చేతం. అత్థతో పన పితామహోయేవ పితామహయుగం. తతో ఉద్ధం సబ్బేపి పుబ్బపురిసా పితామహగ్గహణేనేవ గహితా. ఏవం యావ సత్తమో పురిసో తావ యా అసమ్బద్ధా సా యావ సత్తమా పితామహయుగా అసమ్బద్ధాతి వుచ్చతి. దేసనాముఖమేవ చేతం. ‘‘మాతితో వా పితితో వా’’తివచనతో పన పితామహయుగమ్పి పితామహియుగమ్పి మాతామహయుగమ్పి మాతామహియుగమ్పి తేసం భాతుభగినీభాగినేయ్యపుత్తపపుత్తాదయోపి సబ్బే ఇధ సఙ్గహితా ఏవాతి వేదితబ్బా.

తత్రాయం విత్థారనయో – పితా పితుపితా తస్స పితా తస్సాపి పితాతి ఏవం యావ సత్తమా యుగా, పితా పితుమాతా తస్సా పితా చ మాతా చ భాతా చ భగినీ చ పుత్తా చ ధీతరో చాతి ఏవమ్పి ఉద్ధఞ్చ అధో చ యావ సత్తమా యుగా, పితా పితుభాతా పితుభగినీ పితుపుత్తా పితుధీతరో తేసమ్పి పుత్తధీతుపరమ్పరాతి ఏవమ్పి యావ సత్తమా యుగా, మాతా మాతుమాతా తస్సా మాతా తస్సాపి మాతాతి ఏవమ్పి యావ సత్తమా యుగా, మాతా మాతుపితా తస్స మాతా చ పితా చ భాతా చ భగినీ చ పుత్తా చ ధీతరో చాతి, ఏవమ్పి ఉద్ధఞ్చ అధో చ యావ సత్తమా యుగా, మాతా మాతుభాతా మాతుభగినీ మాతుపుత్తా మాతుధీతరో తేసమ్పి పుత్తధీతుపరమ్పరాతి ఏవమ్పి యావ సత్తమా యుగా, నేవ మాతుసమ్బన్ధేన న పితుసమ్బన్ధేన సమ్బద్ధా, అయం అఞ్ఞాతికా నామ.

ఉభతో సఙ్ఘేతి భిక్ఖునిసఙ్ఘే ఞత్తిచతుత్థేన భిక్ఖుసఙ్ఘే ఞత్తిచతుత్థేనాతి అట్ఠవాచికవినయకమ్మేన ఉపసమ్పన్నా.

సకిం నివత్థమ్పి సకిం పారుతమ్పీతి రజిత్వా కప్పం కత్వా ఏకవారమ్పి నివత్థం వా పారుతం వా. అన్తమసో పరిభోగసీసేన అంసే వా మత్థకే వా కత్వా మగ్గం గతో హోతి, ఉస్సీసకం వా కత్వా నిపన్నో హోతి, ఏతమ్పి పురాణచీవరమేవ. సచే పన పచ్చత్థరణస్స హేట్ఠా కత్వా నిపజ్జతి, హత్థేహి వా ఉక్ఖిపిత్వా ఆకాసే వితానం కత్వా సీసేన అఫుసన్తో గచ్ఛతి, అయం పరిభోగో నామ న హోతీతి కురున్దియం వుత్తం.

ధోతం నిస్సగ్గియన్తి ఏత్థ ఏవం ఆణత్తా భిక్ఖునీ ధోవనత్థాయ ఉద్ధనం సజ్జేతి, దారూని సంహరతి, అగ్గిం కరోతి, ఉదకం ఆహరతి యావ నం ధోవిత్వా ఉక్ఖిపతి, తావ భిక్ఖునియా పయోగే పయోగే భిక్ఖుస్స దుక్కటం. ధోవిత్వా ఉక్ఖిత్తమత్తే నిస్సగ్గియం హోతి. సచే దుద్ధోతన్తి మఞ్ఞమానా పున సిఞ్చతి వా ధోవతి వా యావ నిట్ఠానం న గచ్ఛతి తావ పయోగే పయోగే దుక్కటం. ఏస నయో రజనాకోటనేసు. రజనదోణియఞ్హి రజనం ఆకిరిత్వా యావ సకిం చీవరం రజతి, తతో పుబ్బే యంకిఞ్చి రజనత్థాయ కరోతి, పచ్ఛా వా పటిరజతి, సబ్బత్థ పయోగే పయోగే భిక్ఖుస్స దుక్కటం. ఏవం ఆకోటనేపి పయోగో వేదితబ్బో.

౫౦౬. అఞ్ఞాతికాయ అఞ్ఞాతికసఞ్ఞీ పురాణచీవరం ధోవాపేతీతి నో చేపి ‘‘ఇమం ధోవా’’తి వదతి, అథ ఖో ధోవనత్థాయ కాయవికారం కత్వా హత్థేన వా హత్థే దేతి, పాదమూలే వా ఠపేతి, ఉపరి వా ఖిపతి, సిక్ఖమానాసామణేరీసామణేరఉపాసకతిత్థియాదీనం వా హత్థే పేసేతి, నదీతిత్థే ధోవన్తియా ఉపచారే వా ఖిపతి, అన్తోద్వాదసహత్థే ఓకాసే ఠత్వా, ధోవాపితంయేవ హోతి. సచే పన ఉపచారం ముఞ్చిత్వా ఓరతో ఠపేతి సా చే ధోవిత్వా ఆనేతి, అనాపత్తి. సిక్ఖమానాయ వా సామణేరియా వా ఉపాసికాయ వా హత్థే ధోవనత్థాయ దేతి, సా చే ఉపసమ్పజ్జిత్వా ధోవతి, ఆపత్తియేవ. ఉపాసకస్స హత్థే దేతి, సో చే లిఙ్గే పరివత్తే భిక్ఖునీసు పబ్బజిత్వా ఉపసమ్పజ్జిత్వా ధోవతి, ఆపత్తియేవ. సామణేరస్స వా భిక్ఖుస్స వా హత్థే దిన్నేపి లిఙ్గపరివత్తనే ఏసేవ నయో.

ధోవాపేతి రజాపేతీతిఆదీసు ఏకేన వత్థునా నిస్సగ్గియం, దుతియేన దుక్కటం. తీణిపి కారాపేన్తస్స ఏకేన నిస్సగ్గియం, సేసేహి ద్వే దుక్కటాని. యస్మా పనేతాని ధోవనాదీని పటిపాటియా వా ఉప్పటిపాటియా వా కారేన్తస్స మోక్ఖో నత్థి, తస్మా ఏత్థ తీణి చతుక్కాని వుత్తాని. సచేపి హి ‘‘ఇమం చీవరం రజిత్వా ధోవిత్వా ఆనేహీ’’తి వుత్తే సా భిక్ఖునీ పఠమం ధోవిత్వా పచ్ఛా రజతి, నిస్సగ్గియేన దుక్కటమేవ. ఏవం సబ్బేసు విపరీతవచనేసు నయో నేతబ్బో. సచే పన ‘‘ధోవిత్వా ఆనేహీ’’తి వుత్తా ధోవతి చేవ రజతి చ, ధోవాపనపచ్చయా ఏవ ఆపత్తి, రజనే అనాపత్తి. ఏవం సబ్బత్థ వుత్తాధికకరణే ‘‘అవుత్తా ధోవతీ’’తి ఇమినా లక్ఖణేన అనాపత్తి వేదితబ్బా. ‘‘ఇమస్మిం చీవరే యం కాతబ్బం, సబ్బం తం తుయ్హం భారో’’తి వదన్తో పన ఏకవాచాయ సమ్బహులా ఆపత్తియో ఆపజ్జతీతి.

అఞ్ఞాతికాయ వేమతికో అఞ్ఞాతికాయ ఞాతికసఞ్ఞీతి ఇమానిపి పదాని వుత్తానంయేవ తిణ్ణం చతుక్కానం వసేన విత్థారతో వేదితబ్బాని.

ఏకతో ఉపసమ్పన్నాయాతి భిక్ఖునీనం సన్తికే ఉపసమ్పన్నాయ ధోవాపేన్తస్స దుక్కటం. భిక్ఖూనం సన్తికే ఉపసమ్పన్నాయ పన యథావత్థుకమేవ, భిక్ఖూనం సన్తికే ఉపసమ్పన్నా నామ పఞ్చసతా సాకియానియో.

౫౦౭. అవుత్తా ధోవతీతి ఉద్దేసాయ వా ఓవాదాయ వా ఆగతా కిలిన్నం చీవరం దిస్వా ఠపితట్ఠానతో గహేత్వా వా ‘‘దేథ, అయ్య, ధోవిస్సామీ’’తి ఆహరాపేత్వా వా ధోవతి చేవ రజతి చ ఆకోటేతి చ, అయం అవుత్తా ధోవతి నామ. యాపి ‘‘ఇమం చీవరం ధోవా’’తి దహరం వా సామణేరం వా ఆణాపేన్తస్స భిక్ఖునో సుత్వా ‘‘ఆహరథయ్య అహం ధోవిస్సామీ’’తి ధోవతి, తావకాలికం వా గహేత్వా ధోవిత్వా రజిత్వా దేతి, అయమ్పి అవుత్తా ధోవతి నామ.

అఞ్ఞం పరిక్ఖారన్తి ఉపాహనత్థవికపత్తత్థవికఅంసబద్ధకకాయబన్ధనమఞ్చపీఠభిసితట్టికాదిం యంకిఞ్చి ధోవాపేతి, అనాపత్తి. సేసమేత్థ ఉత్తానత్థమేవ.

సముట్ఠానాదీసు పన ఇదం సిక్ఖాపదం ఛసముట్ఠానం, కిరియం, నోసఞ్ఞావిమోక్ఖం, అచిత్తకం, పణ్ణత్తివజ్జం, కాయకమ్మం, వచీకమ్మం, తిచిత్తం, తివేదనన్తి.

పురాణచీవరసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.