౨. అన్ధకారవగ్గో

౧. పఠమసిక్ఖాపదవణ్ణనా

౮౩౯. అన్ధకారవగ్గస్స పఠమసిక్ఖాపదే – అప్పదీపేతి పదీపచన్దసూరియఅగ్గీసు ఏకేనాపి అనోభాసితే. తేనేవస్స పదభాజనే ‘‘అనాలోకే’’తి వుత్తం. సల్లపేయ్య వాతి గేహస్సితకథం కథేయ్య.

౮౪౧. అరహోపేక్ఖా అఞ్ఞవిహితాతి న రహోఅస్సాదాపేక్ఖా రహోఅస్సాదతో అఞ్ఞవిహితావ హుత్వా ఞాతిం వా పుచ్ఛతి, దానే వా పూజాయ వా మన్తేతి. సేసం ఉత్తానమేవ. థేయ్యసత్థసముట్ఠానం – కాయచిత్తతో కాయవాచాచిత్తతో చ సముట్ఠాతి, కిరియం, సఞ్ఞావిమోక్ఖం, సచిత్తకం, లోకవజ్జం, కాయకమ్మం, వచీకమ్మం, అకుసలచిత్తం, ద్వివేదనన్తి.

పఠమసిక్ఖాపదం.

౨. దుతియసిక్ఖాపదవణ్ణనా

౮౪౨. దుతియే – పటిచ్ఛన్నే ఓకాసేతి ఇదమేవ నానం. సేసం సబ్బం పురిమసదిసమేవాతి.

దుతియసిక్ఖాపదం.

౩. తతియసిక్ఖాపదవణ్ణనా

౮౪౬. తతియే – అజ్ఝోకాసేతి నానం, సేసం సబ్బం తాదిసమేవాతి.

తతియసిక్ఖాపదం.

౪. చతుత్థసిక్ఖాపదవణ్ణనా

౮౫౦-౩. చతుత్థే – నికణ్ణికన్తి కణ్ణమూలం వుచ్చతి; కణ్ణమూలే జప్పేయ్యాతి వుత్తం హోతి. సతి కరణీయేతి సలాకభత్తాదీనం ఆహరణత్థాయ విహారే వా దున్నిక్ఖిత్తం పటిసామనత్థాయ. సేసం ఉత్తానమేవ. సముట్ఠానాదీని పురిమసదిసానేవాతి.

చతుత్థసిక్ఖాపదం.

౫. పఞ్చమసిక్ఖాపదవణ్ణనా

౮౫౪. పఞ్చమే – ఘరం సోధేన్తాతి తేసం కిర ఏతదహోసి – ‘‘థేరియా కోచి కాయికవాచసికో వీతిక్కమో న దిస్సతి, ఘరమ్పి తావ సోధేమా’’తి, తతో ఘరం సోధేన్తా నం అద్దసంసు.

౮౫౬. అనోవస్సకం అతిక్కామేన్తియాతి పఠమం పాదం అతిక్కామేన్తియా దుక్కటం, దుతియం అతిక్కామేన్తియా పాచిత్తియం, ఉపచారాతిక్కమే ఏసేవ నయో.

౮౫౮. గిలానాయాతి యా తాదిసేన గేలఞ్ఞేన ఆపుచ్ఛితుం న సక్కోతి. ఆపదాసూతి ఘరే అగ్గి వా ఉట్ఠితో హోతి, చోరా వా; ఏవరూపే ఉపద్దవే అనాపుచ్ఛా పక్కమతి, అనాపత్తి. సేసమేత్థ ఉత్తానమేవ.

కథినసముట్ఠానం – కాయవాచతో కాయవాచాచిత్తతో చ సముట్ఠాతి, కిరియాకిరియం, నోసఞ్ఞావిమోక్ఖం, అచిత్తకం, పణ్ణత్తివజ్జం, కాయకమ్మం, వచీకమ్మం, తిచిత్తం, తివేదనన్తి.

పఞ్చమసిక్ఖాపదం.

౬. ఛట్ఠసిక్ఖాపదవణ్ణనా

౮౬౦. ఛట్ఠే – అభినిసీదేయ్యాతి నిసీదేయ్య. నిసీదిత్వా గచ్ఛన్తియా ఏకా ఆపత్తి, అనిసీదిత్వా నిపజ్జిత్వా గచ్ఛన్తియా ఏకా, నిసీదిత్వా నిపజ్జిత్వా గచ్ఛన్తియా ద్వే.

౮౬౩. ధువపఞ్ఞత్తేతి భిక్ఖునీనం అత్థాయ నిచ్చపఞ్ఞత్తే. సేసం ఉత్తానమేవ. కథినసముట్ఠానం…పే… తివేదనన్తి.

ఛట్ఠసిక్ఖాపదం.

౭. సత్తమసిక్ఖాపదవణ్ణనా

౮౬౪. సత్తమేపి – సబ్బం ఛట్ఠే వుత్తనయేనేవ వేదితబ్బం.

సత్తమసిక్ఖాపదం.

౮. అట్ఠమసిక్ఖాపదవణ్ణనా

౮౬౯. అట్ఠమే – సబ్బం ఉత్తానమేవ. తిసముట్ఠానం – కిరియం, సఞ్ఞావిమోక్ఖం, సచిత్తకం, లోకవజ్జం, కాయకమ్మం, వచీకమ్మం అకుసలచిత్తం, దుక్ఖవేదనన్తి.

అట్ఠమసిక్ఖాపదం.

౯. నవమసిక్ఖాపదవణ్ణనా

౮౭౫. నవమే – అభిసపేయ్యాతి సపథం కరేయ్య. నిరయేన అభిసపతి నామ ‘‘నిరయే నిబ్బత్తామి, అవీచిమ్హి నిబ్బత్తామి, నిరయే నిబ్బత్తతు, అవీచిమ్హి నిబ్బత్తతూ’’తి ఏవమాదినా నయేన అక్కోసతి. బ్రహ్మచరియేన అభిసపతి నామ ‘‘గిహినీ హోమి, ఓదాతవత్థా హోమి, పరిబ్బాజికా హోమి, ఇతరా వా ఏదిసా హోతూ’’తి ఏవమాదినా నయేన అక్కోసతి; వాచాయ వాచాయ పాచిత్తియం. ఠపేత్వా పన నిరయఞ్చ బ్రహ్మచరియఞ్చ ‘‘సునఖీ సూకరీ కాణా కుణీ’’తిఆదినా నయేన అక్కోసన్తియా వాచాయ వాచాయ దుక్కటం.

౮౭౮. అత్థపురేక్ఖారాయాతి అట్ఠకథం కథేన్తియా. ధమ్మపురేక్ఖారాయాతి పాళిం వాచేన్తియా. అనుసాసనిపురేక్ఖారాయాతి ‘‘ఇదానిపి త్వం ఏదిసా, సాధు విరమస్సు, నో చే విరమసి, అద్ధా పున ఏవరూపాని కమ్మాని కత్వా నిరయే ఉప్పజ్జిస్ససి, తిరచ్ఛానయోనియా ఉప్పజ్జిస్ససీ’’తి ఏవం అనుసాసనియం ఠత్వా వదన్తియా అనాపత్తి. సేసం ఉత్తానమేవ.

తిసముట్ఠానం – కిరియం, సఞ్ఞావిమోక్ఖం, సచిత్తకం, లోకవజ్జం, కాయకమ్మం, వచీకమ్మం, అకుసలచిత్తం, దుక్ఖవేదనన్తి.

నవమసిక్ఖాపదం.

౧౦. దసమసిక్ఖాపదవణ్ణనా

౮౭౯. దసమే – సబ్బం ఉత్తానమేవ. ధురనిక్ఖేపసముట్ఠానం – కాయవాచాచిత్తతో సముట్ఠాతి, కిరియం, సఞ్ఞావిమోక్ఖం, సచిత్తకం, లోకవజ్జం, కాయకమ్మం, వచీకమ్మం, అకుసలకమ్మం, దుక్ఖవేదనన్తి.

దసమసిక్ఖాపదం.

అన్ధకారవగ్గో దుతియో.