౩. నగ్గవగ్గో

౧. పఠమసిక్ఖాపదవణ్ణనా

౮౮౩-౬. నగ్గవగ్గస్స పఠమసిక్ఖాపదే – బ్రహ్మచరియం చిణ్ణేనాతి బ్రహ్మచరియేన చిణ్ణేన; అథ వా బ్రహ్మచరియస్స చరణేనాతి; ఏవం కరణత్థే వా సామిఅత్థే వా ఉపయోగవచనం వేదితబ్బం. అచ్ఛిన్నచీవరికాయాతి ఇదం ఉదకసాటికం సన్ధాయ వుత్తం, న అఞ్ఞం చీవరం. తస్మా ఉదకసాటికాయ అచ్ఛిన్నాయ వా నట్ఠాయ వా నగ్గాయ న్హాయన్తియా అనాపత్తి. సచేపి ఉదకసాటికచీవరం మహగ్ఘం హోతి, న సక్కా నివాసేత్వా బహి గన్తుం, ఏవమ్పి నగ్గాయ న్హాయితుం వట్టతి. సేసమేత్థ ఉత్తానమేవ.

ఏళకలోమసముట్ఠానం – కిరియం, నోసఞ్ఞావిమోక్ఖం, అచిత్తకం, పణ్ణత్తివజ్జం, కాయకమ్మం, తిచిత్తం, తివేదనన్తి.

పఠమసిక్ఖాపదం.

౨. దుతియసిక్ఖాపదవణ్ణనా

౮౮౭. దుతియే – సబ్బం ఉత్తానమేవ. ఛసముట్ఠానం – కిరియం, నోసఞ్ఞావిమోక్ఖం, అచిత్తకం, పణ్ణత్తివజ్జం, కాయకమ్మం, వచీకమ్మం, తిచిత్తం, తివేదనన్తి.

దుతియసిక్ఖాపదం.

౩. తతియసిక్ఖాపదవణ్ణనా

౮౯౩-౪. తతియే – అనన్తరాయికినీతి దససు అన్తరాయేసు ఏకేనపి అన్తరాయేన అనన్తరాయా. ధురం నిక్ఖిత్తమత్తేతి ధురం నిక్ఖిపిత్వా సచేపి పచ్ఛా సిబ్బతి, ఆపత్తియేవాతి అత్థో. సేసం ఉత్తానమేవ.

ధురనిక్ఖేపసముట్ఠానం – అకిరియం, సఞ్ఞావిమోక్ఖం, సచిత్తకం, లోకవజ్జం, కాయకమ్మం, వచీకమ్మం, అకుసలచిత్తం, దుక్ఖవేదనన్తి.

తతియసిక్ఖాపదం.

౪. చతుత్థసిక్ఖాపదవణ్ణనా

౮౯౮-౯. చతుత్థే – పఞ్చ అహాని పఞ్చాహం, పఞ్చాహమేవ పఞ్చాహికం. సఙ్ఘాటీనం చారో సఙ్ఘాటిచారో; పరిభోగవసేన వా ఓతాపనవసేన వా సఙ్ఘటితట్ఠేన సఙ్ఘాటీతి లద్ధనామానం పఞ్చన్నం చీవరానం పరివత్తనన్తి అత్థో. తస్మాయేవ పదభాజనే ‘‘పఞ్చమం దివసం పఞ్చ చీవరానీ’’తిఆదిమాహ. ఆపత్తి పాచిత్తియస్సాతి ఏత్థ చ ఏకస్మిం చీవరే ఏకా ఆపత్తి; పఞ్చసు పఞ్చ.

౯౦౦. ఆపదాసూతి మహగ్ఘం చీవరం, న సక్కా హోతి చోరభయాదీసు పరిభుఞ్జితుం; ఏవరూపే ఉపద్దవే అనాపత్తి. సేసం ఉత్తానమేవ. కథినసముట్ఠానం – అకిరియం, నోసఞ్ఞావిమోక్ఖం, అచిత్తకం, పణ్ణత్తివజ్జం, కాయకమ్మం, వచీకమ్మం, తిచిత్తం, తివేదనన్తి.

చతుత్థసిక్ఖాపదం.

౫. పఞ్చమసిక్ఖాపదవణ్ణనా

౯౦౩. పఞ్చమే – చీవరసఙ్కమనీయన్తి సఙ్కమేతబ్బం చీవరం; అఞ్ఞిస్సా సన్తకం అనాపుచ్ఛా గహితం పున పటిదాతబ్బచీవరన్తి అత్థో.

౯౦౬. ఆపదాసూతి సచే అపారుతం వా అనివత్థం వా చోరా హరన్తి, ఏవరూపాసు ఆపదాసు ధారేన్తియా అనాపత్తి. సేసం ఉత్తానమేవ. కథినసముట్ఠానం – కిరియాకిరియం, నోసఞ్ఞావిమోక్ఖం, అచిత్తకం, పణ్ణత్తివజ్జం, కాయకమ్మం, వచీకమ్మం, తిచిత్తం, తివేదనన్తి.

పఞ్చమసిక్ఖాపదం.

౬. ఛట్ఠసిక్ఖాపదవణ్ణనా

౯౦౯-౧౦. ఛట్ఠే – అఞ్ఞం పరిక్ఖారన్తి యంకిఞ్చి థాలకాదీనం వా సప్పితేలాదీనం వా అఞ్ఞతరం. ఆనిసంసన్తి ‘‘కిత్తకం అగ్ఘనకం దాతుకామత్థా’’తి పుచ్ఛతి, ‘‘ఏత్తకం నామా’’తి వదన్తి, ‘‘ఆగమేథ తావ, ఇదాని వత్థం మహగ్ఘం, కతిపాహేన కప్పాసే ఆగతే సమగ్ఘం భవిస్సతీ’’తి ఏవం వత్వా నివారేన్తియా అనాపత్తి. సేసం ఉత్తానమేవ.

తిసముట్ఠానం – కిరియం, సఞ్ఞావిమోక్ఖం, సచిత్తకం, లోకవజ్జం, కాయకమ్మం, వచీకమ్మం, అకుసలచిత్తం, తివేదనన్తి.

ఛట్ఠసిక్ఖాపదం.

౭. సత్తమసిక్ఖాపదవణ్ణనా

౯౧౧. సత్తమే – పక్కమింసూతి అఞ్ఞాసమ్పి ఆగమనం ఆగమేన్తీ ‘‘అద్ధా అమ్హాకమ్పి ఆగమేస్సతీ’’తి తత్థ తత్థ అగమంసు. పటిబాహేయ్యాతి పటిసేధేయ్య.

౯౧౫. ఆనిసంసన్తి ‘‘ఏకిస్సా ఏకం సాటకం నప్పహోతి, ఆగమేథ తావ, కతిపాహేన ఉప్పజ్జిస్సతి, తతో భాజేస్సామీ’’తి ఏవం ఆనిసంసం దస్సేత్వా పటిబాహన్తియా అనాపత్తి. సేసం ఉత్తానమేవ.

తిసముట్ఠానం – కిరియం, సఞ్ఞావిమోక్ఖం, సచిత్తకం, పణ్ణత్తివజ్జం, కాయకమ్మం, వచీకమ్మం, తిచిత్తం, తివేదనన్తి.

సత్తమసిక్ఖాపదం.

౮. అట్ఠమసిక్ఖాపదవణ్ణనా

౯౧౬-౮. అట్ఠమే – నటా నామ యే నాటకం నాటేన్తి. నటకా నామ యే నచ్చన్తి. లఙ్ఘకా నామ యే వంసవరత్తాదీసు లఙ్ఘనకమ్మం కరోన్తి. సోకజ్ఝాయికా నామ మాయాకారా. కుమ్భథూణికా నామ ఘటకేన కీళనకా; బిమ్బిసకవాదకాతిపి వదన్తి. దేతి ఆపత్తి పాచిత్తియస్సాతి ఏత్థ చీవరగణనాయ ఆపత్తియో వేదితబ్బా. సేసం ఉత్తానమేవ.

ఛసముట్ఠానం – కిరియం, నోసఞ్ఞావిమోక్ఖం, అచిత్తకం, పణ్ణత్తివజ్జం, కాయకమ్మం, వచీకమ్మం, తిచిత్తం, తివేదనన్తి.

అట్ఠమసిక్ఖాపదం.

౯. నవమసిక్ఖాపదవణ్ణనా

౯౨౧-౪. నవమే – దుబ్బలచీవరపచ్చాసాయాతి దుబ్బలాయ చీవరపచ్చాసాయ. ఆనిసంసన్తి కిఞ్చాపి ‘‘న మయం అయ్యే సక్కోమా’’తి వదన్తి, ‘‘ఇదాని పన తేసం కప్పాసో ఆగమిస్సతి, సద్ధో పసన్నో పురిసో ఆగమిస్సతి, అద్ధా దస్సతీ’’తి ఏవం ఆనిసంసం దస్సేత్వా నివారేన్తియా అనాపత్తి. సేసం ఉత్తానమేవ.

నవమసిక్ఖాపదం.

౧౦. దసమసిక్ఖాపదవణ్ణనా

౯౨౭. దసమే – కథినుద్ధారం న దస్సన్తీతి కీదిసో కథినుద్ధారో దాతబ్బో, కీదిసో న దాతబ్బోతి? యస్స అత్థారమూలకో ఆనిసంసో మహా, ఉబ్భారమూలకో అప్పో, ఏవరూపో న దాతబ్బో. యస్స పన అత్థారమూలకో ఆనిసంసో అప్పో, ఉబ్భారమూలకో మహా, ఏవరూపో దాతబ్బో. సమానిసంసోపి సద్ధాపరిపాలనత్థం దాతబ్బోవ.

౯౩౧. ఆనిసంసన్తి భిక్ఖునిసఙ్ఘో జిణ్ణచీవరో, కథినానిసంసమూలకో మహాలాభోతి ఏవరూపం ఆనిసంసం దస్సేత్వా పటిబాహన్తియా అనాపత్తి. సేసం ఉత్తానమేవ.

దసమసిక్ఖాపదం.

నగ్గవగ్గో తతియో.