౪. కాణమాతాసిక్ఖాపదవణ్ణనా

౨౩౦. చతుత్థసిక్ఖాపదే – కాణమాతాతి కాణాయ మాతా. సా కిరస్సా ధీతా అభిరూపా అహోసి, యే యే తం పస్సన్తి, తే తే రాగేన కాణా హోన్తి, రాగన్ధా హోన్తీతి అత్థో. తస్మా పరేసం కాణభావకరణతో ‘‘కాణా’’తి విస్సుతా అహోసి. తస్సా వసేన మాతాపిస్సా ‘‘కాణమాతా’’తి పాకటా జాతా. ఆగతన్తి ఆగమనం. కిస్మిం వియాతి కీదిసం వియ; లజ్జనకం వియ హోతీతి అధిప్పాయో. రిత్తహత్థం గన్తున్తి రిత్తా హత్థా అస్మిం గమనే తదిదం రిత్తహత్థం, తం రిత్తహత్థం గమనం గన్తుం లజ్జనకం వియ హోతీతి వుత్తం హోతి. పరిక్ఖయం అగమాసీతి ఉపాసికా అరియసావికా భిక్ఖూ దిస్వా సన్తం అదాతుం న సక్కోతి, తస్మా తావ దాపేసి, యావ సబ్బం పరిక్ఖయం అగమాసి. ధమ్మియా కథాయాతి ఏత్థ కాణాపి మాతు అత్థాయ దేసియమానం ధమ్మం సుణన్తీ దేసనాపరియోసానే సోతాపన్నా అహోసి. ఉట్ఠాయాసనా పక్కామీతి ఆసనతో ఉట్ఠహిత్వా గతో. సోపి పురిసో ‘‘సత్థా కిర కాణమాతాయ నివేసనం అగమాసీ’’తి సుత్వా కాణం ఆనేత్వా పకతిట్ఠానేయేవ ఠపేసి.

౨౩౧. ఇమస్మిం పన వత్థుస్మిం ఉప్పన్నమత్తే అప్పఞ్ఞత్తేయేవ సిక్ఖాపదే పాథేయ్యవత్థు ఉదపాది, తస్మా అనన్తరమేవ చేతం దస్సేతుం ‘‘తేన ఖో పన సమయేనా’’తిఆది వుత్తం. సోపి చ ఉపాసకో అరియసావకత్తా సబ్బమేవ దాపేసి. తేన వుత్తం – ‘‘పరిక్ఖయం అగమాసీ’’తి.

౨౩౩. యంకిఞ్చి పహేణకత్థాయాతి పణ్ణాకారత్థాయ పటియత్తం యంకిఞ్చి అతిరసకమోదకసక్ఖలికాది సబ్బం ఇధ పూవోత్వేవ సఙ్ఖ్యం గచ్ఛతి. యంకిఞ్చి పాథేయ్యత్థాయాతి మగ్గం గచ్ఛన్తానం అన్తరామగ్గత్థాయ పటియత్తం యంకిఞ్చి బద్ధసత్తుఅబద్ధసత్తుతిలతణ్డులాది సబ్బం ఇధ మన్థోత్వేవ సఙ్ఖ్యం గచ్ఛతి. తతో చే ఉత్తరిన్తి సచేపి తతియం పత్తం థూపీకతం గణ్హాతి, పూవగణనాయ పాచిత్తియం.

ద్వత్తిపత్తపూరే పటిగ్గహేత్వాతి ముఖవట్టియా హేట్ఠిమలేఖాయ సమపూరే పత్తే గహేత్వా. అముత్ర మయా ద్వత్తిపత్తపూరాతి ఏత్థ సచే ద్వే గహితా, ‘‘అత్ర మయా ద్వే పత్తపూరా పటిగ్గహితా, త్వం ఏకం గణ్హేయ్యాసీ’’తి వత్తబ్బం. తేనాపి అఞ్ఞం పస్సిత్వా ‘‘పఠమం ఆగతేన ద్వే పత్తపూరా గహితా, మయా ఏకో, మా త్వం గణ్హీ’’తి వత్తబ్బం. యేన పఠమం ఏకో గహితో, తస్సాపి పరమ్పరారోచనే ఏసేవ నయో. యేన పన సయమేవ తయో గహితా, తేన అఞ్ఞం దిస్వా ‘‘మా ఖో ఏత్థ పటిగ్గణ్హి’’ చ్చేవ వత్తబ్బం. పటిక్కమనం నీహరిత్వాతి ఆసనసాలం హరిత్వా, ఆసనసాలం గచ్ఛన్తేన చ ఛడ్డితసాలా న గన్తబ్బా. యత్థ మహా భిక్ఖుసఙ్ఘో నిసీదతి, తత్థ గన్తబ్బం. మహాపచ్చరియం పన వుత్తం ‘‘యా లద్ధట్ఠానతో ఆసన్నా ఆసనసాలా, తత్థ గన్తబ్బం. అత్తనో ‘సన్దిట్ఠానం వా సమ్భత్తానం వా ఏకనికాయికానం వా దస్సామీ’తి అఞ్ఞత్థ గన్తుం న లబ్భతి. సచే పనస్స నిబద్ధనిసీదనట్ఠానం హోతి, దూరమ్పి గన్తుం వట్టతీ’’తి.

సంవిభజితబ్బన్తి సచే తయో పత్తపూరా గహితా, ఏకం అత్తనో ఠపేత్వా ద్వే భిక్ఖుసఙ్ఘస్స దాతబ్బా. సచ్చే ద్వే గహితా, ఏకం అత్తనో ఠపేత్వా ఏకో సఙ్ఘస్స దాతబ్బో, యథామిత్తం పన దాతుం న లబ్భతి. యేన ఏకో గహితో, న తేన కిఞ్చి అకామా దాతబ్బం, యథారుచి కాతబ్బం.

౨౩౫. గమనే పటిప్పస్సద్ధేతి అన్తరామగ్గే ఉపద్దవం వా దిస్వా అనత్థికతాయ వా ‘‘మయం ఇదాని న పేసిస్సామ, న గమిస్సామా’’తి ఏవం గమనే పటిప్పస్సద్ధే ఉపచ్ఛిన్నే. ఞాతకానం పవారితానన్తి ఏతేసం బహుమ్పి దేన్తానం పటిగ్గణ్హన్తస్స అనాపత్తి. అట్ఠకథాసు పన ‘‘తేసమ్పి పాథేయ్యపహేణకత్థాయ పటియత్తతో పమాణమేవ వట్టతీ’’తి వుత్తం. సేసం ఉత్తానమేవ.

ఛసముట్ఠానం – కిరియం, నోసఞ్ఞావిమోక్ఖం, అచిత్తకం, పణ్ణత్తివజ్జం, కాయకమ్మం, వచీకమ్మం, తిచిత్తం, తివేదనన్తి.

కాణమాతాసిక్ఖాపదం చతుత్థం.