౭. సంవిధానసిక్ఖాపదవణ్ణనా

౧౮౧. సత్తమసిక్ఖాపదే – పచ్ఛా గచ్ఛన్తీనం చోరా అచ్ఛిన్దింసూతి పచ్ఛా గచ్ఛన్తీనం పత్తచీవరం చోరా హరింసు. దూసేసున్తి తా భిక్ఖునియో చోరా దూసయింసు, సీలవినాసం పాపయింసూతి అత్థో.

౧౮౨-౩. సంవిధాయాతి సంవిదహిత్వా, గమనకాలే సఙ్కేతం కత్వాతి అత్థో. కుక్కుటసమ్పాదేతి ఏత్థ యస్మా గామా నిక్ఖమిత్వా కుక్కుటో పదసావ అఞ్ఞం గామం గచ్ఛతి, అయం కుక్కుటసమ్పాదోతి వుచ్చతి. తత్రాయం వచనత్థో – సమ్పదన్తి ఏత్థాతి సమ్పాదో. కే సమ్పదన్తి? కుక్కుటా. కుక్కుటానం సమ్పాదో కుక్కుటసమ్పాదో. అథ వా సమ్పాదోతి గమనం, కుక్కుటానం సమ్పాదో ఏత్థ అత్థీతిపి కుక్కుటసమ్పాదో. కుక్కుటసమ్పాతే ఇతిపి పాఠో, తత్థ యస్స గామస్స గేహచ్ఛదనపిట్ఠితో కుక్కుటో ఉప్పతిత్వా అఞ్ఞస్స గేహచ్ఛదనపిట్ఠియం పతతి, అయం కుక్కుటసమ్పాతోతి వుచ్చతి. వచనత్థో పనేత్థ వుత్తనయేనేవ వేదితబ్బో. ద్విధా వుత్తప్పకారోపి చేస గామో అచ్చాసన్నో హోతి, ఉపచారో న లబ్భతి. యస్మిం పన గామే పచ్చూసే వస్సన్తస్స కుక్కుటస్స సద్దో అనన్తరే గామే సుయ్యతి, తాదిసేహి గామేహి సమ్పుణ్ణరట్ఠే గామన్తరే గామన్తరే పాచిత్తియన్తి అట్ఠకథాయం వుత్తం. కిఞ్చాపి వుత్తం, ‘‘గామన్తరే గామన్తరే ఆపత్తి పాచిత్తియస్సా’’తి వచనతో పన సచేపి రతనమత్తన్తరో గామో హోతి, యో తస్స మనుస్సేహి ఠపితఉపచారో, తం ఓక్కమన్తస్స ఆపత్తియేవ.

తత్రాయం ఆపత్తివినిచ్ఛయో – సంవిధానకాలే హి సచే ఉభోపి భిక్ఖునుపస్సయే వా అన్తరారామే వా ఆసనసాలాయ వా తిత్థియసేయ్యాయ వా ఠత్వా సంవిదహన్తి, అనాపత్తి కప్పియభూమి కిరాయం. తస్మా ఏత్థ సంవిదహనపచ్చయా దుక్కటాపత్తిం న వదన్తి, గచ్ఛన్తస్స యథావత్థుకమేవ. సచే పన అన్తోగామే భిక్ఖునుపస్సయద్వారే రథికాయ అఞ్ఞేసు వా చతుక్కసిఙ్ఘాటకహత్థిసాలాదీసు సంవిదహన్తి, భిక్ఖునో ఆపత్తి దుక్కటస్స. ఏవం సంవిదహిత్వా గామతో నిక్ఖమన్తి, నిక్ఖమనే అనాపత్తి, అనన్తరగామస్స ఉపచారోక్కమనే పన భిక్ఖునో పాచిత్తియం. తత్రాపి ‘‘పఠమపాదే దుక్కటం, దుతియపాదే పాచిత్తియ’’న్తి మహాపచ్చరియం వుత్తం. గామతో నిక్ఖమిత్వా పన యావ అనన్తరగామస్స ఉపచారం న ఓక్కమన్తి, ఏత్థన్తరే సంవిదహితేపి భిక్ఖునో దుక్కటం, అనన్తరగామస్స ఉపచారోక్కమనే పురిమనయేనేవ ఆపత్తి. సచే దూరం గన్తుకామా హోన్తి, గామూపచారగణనాయ ఓక్కమనే ఓక్కమనే ఆపత్తి, తస్స తస్స పన గామస్స అతిక్కమనే అనాపత్తి. సచే పన భిక్ఖునీ ‘‘అసుకం నామ గామం గమిస్సామీ’’తి ఉపస్సయతో నిక్ఖమతి, భిక్ఖుపి తమేవ గామం సన్ధాయ ‘‘అసుకం నామ గామం గమిస్సామీ’’తి విహారతో నిక్ఖమతి. అథ ద్వేపి గామద్వారే సమాగన్త్వా ‘‘తుమ్హే కుహిం గచ్ఛథ, అసుకం నామ గామం తుమ్హే కుహిన్తి, మయమ్పి తత్థేవా’’తి వత్వా ‘‘ఏహి దాని, గచ్ఛామా’’తి సంవిధాయ గచ్ఛన్తి, అనాపత్తి. కస్మా? పుబ్బమేవ గమిస్సామాతి నిక్ఖన్తత్తాతి మహాపచ్చరియం వుత్తం. తం నేవ పాళియా న సేసఅట్ఠకథాయ సమేతి.

అద్ధయోజనే అద్ధయోజనేతి ఏకమేకం అద్ధయోజనం అతిక్కమన్తస్స ఇదాని అతిక్కమిస్సతీతి పఠమపాదే దుక్కటం, దుతియపాదే పాచిత్తియం. ఇమస్మిఞ్హి నయే అతిక్కమనే ఆపత్తి, ఓక్కమనే అనాపత్తి.

౧౮౪. భిక్ఖు సంవిదహతీతి నగరద్వారే వా రథికాయ వా భిక్ఖునిం దిస్వా ‘‘అసుకం గామం నామ గతపుబ్బత్థా’’తి వదతి, ‘‘నామ్హి అయ్య గతపుబ్బా’’తి ‘‘ఏహి గచ్ఛామా’’తి వా ‘‘స్వే అహం గమిస్సామి, త్వమ్పి ఆగచ్ఛేయ్యాసీ’’తి వా వదతి. భిక్ఖునీ సంవిదహతీతి గామన్తరే చేతియవన్దనత్థం గామతో నిక్ఖమన్తం భిక్ఖుం దిస్వా ‘‘అయ్య కుహిం గచ్ఛథా’’తి వదతి. ‘‘అసుకం నామ గామం చేతియవన్దనత్థ’’న్తి. ‘‘అహమ్పి అయ్య ఆగచ్ఛామీ’’తి ఏవం భిక్ఖునీయేవ సంవిదహతి, న భిక్ఖు.

౧౮౫. విసఙ్కేతేనాతి ఏత్థ ‘‘పురేభత్తం గచ్ఛిస్సామా’’తి వత్వా పచ్ఛాభత్తం గచ్ఛన్తి, ‘‘అజ్జ వా గమిస్సామా’’తి వత్వా స్వే గచ్ఛన్తి. ఏవం కాలవిసఙ్కేతేయేవ అనాపత్తి, ద్వారవిసఙ్కేతే పన మగ్గవిసఙ్కేతే వా సతిపి ఆపత్తియేవ. ఆపదాసూతి రట్ఠభేదే చక్కసమారుళ్హా జనపదా పరియాయన్తి ఏవరూపాసు ఆపదాసు అనాపత్తి. సేసం ఉత్తానమేవాతి.

చతుసముట్ఠానం – కాయతో కాయవాచతో కాయచిత్తతో కాయవాచాచిత్తతో చ సముట్ఠాతి, కిరియం, నోసఞ్ఞావిమోక్ఖం, అచిత్తకం, పణ్ణత్తివజ్జం, కాయకమ్మం, వచీకమ్మం, తిచిత్తం, తివేదనన్తి.

సంవిధానసిక్ఖాపదం సత్తమం.