౨. అఞ్ఞవాదకసిక్ఖాపదవణ్ణనా

౯౪. దుతియసిక్ఖాపదే – అనాచారం ఆచరిత్వాతి అకాతబ్బం కత్వా; కాయవచీద్వారేసు ఆపత్తిం ఆపజ్జిత్వాతి వుత్తం హోతి. అఞ్ఞేనఞ్ఞం పటిచరతీతి అఞ్ఞేన వచనేన అఞ్ఞం వచనం పటిచరతి పటిచ్ఛాదేతి అజ్ఝోత్థరతి; ఇదాని తం పటిచరణవిధిం దస్సేన్తో ‘‘కో ఆపన్నో’’తిఆదిమాహ. తత్రాయం వచనసమ్బన్ధో – సో కిర కిఞ్చి వీతిక్కమం దిస్వా ‘‘ఆవుసో, ఆపత్తిం ఆపన్నోసీ’’తి సఙ్ఘమజ్ఝే ఆపత్తియా అనుయుఞ్జియమానో ‘‘కో ఆపన్నో’’తి వదతి. ‘‘తతో త్వ’’న్తి వుత్తే ‘‘అహం కిం ఆపన్నో’’తి వదతి. అథ ‘‘పాచిత్తియం వా దుక్కటం వా’’తి వుత్తే వత్థుం పుచ్ఛన్తో ‘‘అహం కిస్మిం ఆపన్నో’’తి వదతి. తతో ‘‘అసుకస్మిం నామ వత్థుస్మి’’న్తి వుత్తే ‘‘అహం కథం ఆపన్నో, కిం కరోన్తో ఆపన్నోమ్హీ’’తి పుచ్ఛతి. అథ ‘‘ఇదం నామ కరోన్తో ఆపన్నో’’తి వుత్తే ‘‘కం భణథా’’తి వదతి. తతో ‘‘తం భణామా’’తి వుత్తే ‘‘కిం భణథా’’తి వదతి.

అపిచేత్థ అయం పాళిముత్తకోపి అఞ్ఞేనఞ్ఞం పటిచరణవిధి – భిక్ఖూహి ‘‘తవ సిపాటికాయ కహాపణో దిట్ఠో, కిస్సేవమసారుప్పం కరోసీ’’తి వుత్తో ‘‘సుదిట్ఠం, భన్తే, న పనేసో కహాపణో; తిపుమణ్డలం ఏత’’న్తి భణన్తో వా ‘‘త్వం సురం పివన్తో దిట్ఠో, కిస్సేవం కరోసీ’’తి వుత్తో ‘‘సుదిట్ఠో, భన్తే, న పనేసా సురా, భేసజ్జత్థాయ సమ్పాదితం అరిట్ఠ’’న్తి భణన్తో వా ‘‘త్వం పటిచ్ఛన్నే ఆసనే మాతుగామేన సద్ధిం నిసిన్నో దిట్ఠో, కిస్సేవమసారుప్పం కరోసీ’’తి వుత్తో ‘‘యేన దిట్ఠం సుదిట్ఠం, విఞ్ఞూ పనేత్థ దుతియో అత్థి, సో కిస్స న దిట్ఠో’’తి భణన్తో వా, ‘‘ఈదిసం తయా కిఞ్చి దిట్ఠ’’న్తి పుట్ఠో ‘‘న సుణామీ’’తి సోతముపనేన్తో వా, సోతద్వారే పుచ్ఛన్తానం చక్ఖుం ఉపనేన్తో వా, అఞ్ఞేనఞ్ఞం పటిచరతీతి వేదితబ్బో. అఞ్ఞవాదకం రోపేతూతి అఞ్ఞవాదకం ఆరోపేతు; పతిట్ఠాపేతూతి అత్థో. విహేసకం రోపేతూతి ఏతస్మిమ్పి ఏసేవ నయో.

౯౮. అఞ్ఞవాదకే విహేసకే పాచిత్తియన్తి ఏత్థ అఞ్ఞం వదతీతి అఞ్ఞవాదకం; అఞ్ఞేనఞ్ఞం పటిచరణస్సేతం నామం. విహేసేతీతి విహేసకం; తుణ్హీభూతస్సేతం నామం, తస్మిం అఞ్ఞవాదకే విహేసకే. పాచిత్తియన్తి వత్థుద్వయే పాచిత్తియద్వయం వుత్తం.

౧౦౦. అరోపితే అఞ్ఞవాదకేతి కమ్మవాచాయ అనారోపితే అఞ్ఞవాదకే. అరోపితే విహేసకేతి ఏతస్మిమ్పి ఏసేవ నయో.

౧౦౧. ధమ్మకమ్మే ధమ్మకమ్మసఞ్ఞీతిఆదీసు యం తం అఞ్ఞవాదకవిహేసకరోపనకమ్మం కతం, తఞ్చే ధమ్మకమ్మం హోతి, సో చ భిక్ఖు తస్మిం ధమ్మకమ్మసఞ్ఞీ అఞ్ఞవాదకఞ్చ విహేసకఞ్చ కరోతి, అథస్స తస్మిం అఞ్ఞవాదకే చ విహేసకే చ ఆపత్తి పాచిత్తియస్సాతి ఇమినా నయేన అత్థో వేదితబ్బో.

౧౦౨. అజానన్తో పుచ్ఛతీతి ఆపత్తిం వా ఆపన్నభావం అజానన్తోయేవ ‘‘కిం తుమ్హే భణథ, అహం న జానామీ’’తి పుచ్ఛతి. గిలానో వా న కథేతీతి ముఖే తాదిసో బ్యాధి హోతి, యేన కథేతుం న సక్కోతి. సఙ్ఘస్స భణ్డనం వాతిఆదీసు సఙ్ఘమజ్ఝే కథితే తప్పచ్చయా సఙ్ఘస్స భణ్డనం వా కలహో వా వివాదో వా భవిస్సతి, సో మా అహోసీతి మఞ్ఞమానో న కథేతీతి ఇమినా నయేన అత్థో వేదితబ్బో. సేసం ఉత్తానమేవాతి.

తిసముట్ఠానం – కాయచిత్తతో వాచాచిత్తతో కాయవాచాచిత్తతో చ సముట్ఠాతి, సియా కిరియం, సియా అకిరియం, అఞ్ఞేనఞ్ఞం పటిచరన్తస్స హి కిరియం హోతి, తుణ్హీభావేన విహేసన్తస్స అకిరియం, సఞ్ఞావిమోక్ఖం, సచిత్తకం, లోకవజ్జం, కాయకమ్మం, వచీకమ్మం, అకుసలచిత్తం, దుక్ఖవేదనన్తి.

అఞ్ఞవాదకసిక్ఖాపదం దుతియం.