౨. ఉణ్ణాభబ్రాహ్మణసుత్తవణ్ణనా

౫౧౨. దుతియే గోచరవిసయన్తి గోచరభూతం విసయం. అఞ్ఞమఞ్ఞస్సాతి చక్ఖు సోతస్స, సోతం వా చక్ఖుస్సాతి ఏవం ఏకం ఏకస్స గోచరవిసయం న పచ్చనుభోతి. సచే హి నీలాదిభేదం రూపారమ్మణం సమోధానేత్వా సోతిన్ద్రియస్స ఉపనేయ్య – ‘‘ఇఙ్ఘ త్వం తావ నం వవత్థపేహి విభావేహి ‘కిన్నామేతం ఆరమ్మణ’’’న్తి. చక్ఖువిఞ్ఞాణం వినాపి ముఖేన అత్తనో ధమ్మతాయ ఏవం వదేయ్య – ‘‘అరే, అన్ధబాల, వస్ససతమ్పి వస్ససహస్సమ్పి వస్ససతసహస్సమ్పి పరిధావమానో అఞ్ఞత్ర మయా కుహిం ఏతస్స జాననకం లభిస్ససి, తం ఆహర, చక్ఖుపసాదే ఉపనేహి, అహమేతం ఆరమ్మణం జానిస్సామి – యది వా నీలం, యది వా పీతకం. న హి ఏసో అఞ్ఞస్స విసయో, మయ్హమేవేసో విసయో’’తి. సేసద్వారేసుపి ఏసేవ నయో. ఏవమేతాని అఞ్ఞమఞ్ఞస్స గోచరవిసయం న పచ్చనుభోన్తి నామ.

కిం పటిసరణన్తి ఏతేసం కిం పటిసరణం, కిం ఏతాని పటిసరన్తీతి పుచ్ఛతి. మనో పటిసరణన్తి జవనమనో పటిసరణం. మనోవ నేసన్తి మనోద్వారికజవనమనోవ ఏతేసం గోచరవిసయం రజ్జనాదివసేన అనుభోతి. చక్ఖువిఞ్ఞాణఞ్హి రూపదస్సనమత్తమేవ, ఏత్థ రజ్జనం వా దుస్సనం వా ముయ్హనం వా నత్థి. ఏకస్మిం పన ద్వారే జవనం రజ్జతి వా దుస్సతి వా ముయ్హతి వా. సోతవిఞ్ఞాణాదీసుపి ఏసేవ నయో.

తత్రాయం ఉపమా – పఞ్చ కిర దుబ్బలభోజకా రాజానం సేవిత్వా కిచ్ఛేన కసిరేన ఏకస్మిం పఞ్చకులికే గామే పరిత్తకం ఆయం లభింసు. తేసం తత్థ మచ్ఛభాగో మంసభాగో, అద్దుకహాపణో వా యోత్తకహాపణో వా మాసకహాపణో వా అట్ఠకహాపణో వా సోళసకహాపణో వా చతుసట్ఠికహాపణో వా దణ్డోతి ఏత్తకమత్తమేవ పాపుణాతి, సతవత్థుకం పఞ్చసతవత్థుకం సహస్సవత్థుకం మహాబలిం రాజావ గణ్హాతి.

తత్థ పఞ్చకులికగామా వియ పఞ్చపసాదా దట్ఠబ్బా, పఞ్చ దుబ్బలభోజకా వియ పఞ్చవిఞ్ఞాణాని; రాజా వియ జవనం, దుబ్బలభోజకానం పరిత్తకఆయపాపుణనం వియ చక్ఖువిఞ్ఞాణాదీనం రూపదస్సనాదిమత్తం, రజ్జనాది పన ఏతేసు నత్థి. రఞ్ఞో మహాబలిగ్గహణం వియ తేసు ద్వారేసు జవనస్స రజ్జనాదీని వేదితబ్బాని. ఏవమేత్థ మనోతి కుసలాకుసలజవనం వుత్తం.

సతి పటిసరణన్తి మగ్గసతి పటిసరణం. జవనమనో హి మగ్గసతిం పటిసరతి. విముత్తీతి ఫలవిముత్తి. పటిసరణన్తి ఫలవిముత్తియా నిబ్బానం పటిసరణం. తఞ్హి సా పటిసరతి. నాసక్ఖి పఞ్హస్స పరియన్తం గహేతున్తి పఞ్హస్స పరిచ్ఛేదం పమాణం గహేతుం నాసక్ఖి, అప్పటిసరణం ధమ్మం ‘‘సప్పటిసరణ’’న్తి పుచ్ఛి. నిబ్బానం నామేతం అప్పటిసరణం, న కిఞ్చి పటిసరతి. నిబ్బానోగధన్తి నిబ్బానబ్భన్తరం నిబ్బానం అనుపవిట్ఠం. బ్రహ్మచరియన్తి మగ్గబ్రహ్మచరియం. నిబ్బానపరాయణన్తి నిబ్బానం పరం అయనమస్స పరా గతి, న తతో పరం గచ్ఛతీతి అత్థో. నిబ్బానం పరియోసానం అవసానం అస్సాతి నిబ్బానపరియోసానం.

మూలజాతా పతిట్ఠితాతి మగ్గేన ఆగతసద్ధా వుచ్చతి. ఇమమ్హి చే, భిక్ఖవే, సమయేతి కిం సన్ధాయాహ? ఝానఅనాగామితం. తస్మిఞ్హి సమయే బ్రాహ్మణస్స పఠమమగ్గేన పఞ్చ అకుసలచిత్తాని పహీనాని, పఠమజ్ఝానేన పఞ్చ నీవరణానీతి ఝానఅనాగామిట్ఠానే ఠితో. సో అపరిహీనజ్ఝానో కాలం కత్వా తత్థేవ పరినిబ్బాయేయ్య. సచే పనస్స పుత్తదారం అనుసాసన్తస్స కమ్మన్తే విచారేన్తస్స ఝానం నస్సతి, నట్ఠే ఝానే గతి అనిబద్ధా హోతి, అనట్ఠే పన నిబద్ధాతి ఇమం ఝానఅనాగామితం సన్ధాయ ఏవమాహ.