౨. పరియాయసుత్తవణ్ణనా

౨౩౩. దుతియే సమ్బహులాతి వినయపరియాయేన తయో జనా సమ్బహులాతి వుచ్చన్తి, తతో పరం సఙ్ఘో. సుత్తన్తపరియాయేన తయో తయో ఏవ, తతో ఉద్ధం సమ్బహులా. ఇధ సుత్తన్తపరియాయేన సమ్బహులాతి వేదితబ్బా. పిణ్డాయ పవిసింసూతి పిణ్డాయ పవిట్ఠా. తే పన న తావ పవిట్ఠా, ‘‘పవిసిస్సామా’’తి నిక్ఖన్తత్తా పన పవిసింసూతి వుత్తా. యథా కిం? యథా ‘‘గామం గమిస్సామీ’’తి నిక్ఖన్తపురిసో తం గామం అపత్తోపి ‘‘కహం ఇత్థన్నామో’’తి వుత్తే ‘‘గామం గతో’’తి వుచ్చతి, ఏవం. పరిబ్బాజకానం ఆరామోతి జేతవనస్స అవిదూరే అఞ్ఞతిత్థియానం పరిబ్బాజకానం ఆరామో అత్థి, తం సన్ధాయేతం వుత్తం. సమణో ఆవుసోతి ఆవుసో తుమ్హాకం సత్థా సమణో గోతమో.

మయమ్పి ఖో ఆవుసో సావకానం ఏవం ధమ్మం దేసేమాతి తిత్థియానం సమయే ‘‘పఞ్చ నీవరణా పహాతబ్బా, సత్త బోజ్ఝఙ్గా భావేతబ్బా’’తి ఏతం నత్థి. తే పన ఆరామం గన్త్వా పరిసపరియన్తే ఠత్వా అఞ్ఞం ఓలోకేన్తో వియ అఞ్ఞవిహితకా వియ హుత్వా భగవతో ధమ్మదేసనం సుణన్తి. తతో ‘‘సమణో గోతమో ‘ఇదం పజహథ ఇదం భావేథా’తి వదతీ’’తి సల్లక్ఖేత్వా అత్తనో ఆరామం గన్త్వా ఆరామమజ్ఝే ఆసనం పఞ్ఞాపేత్వా ఉపట్ఠాయకఉపట్ఠాయికాహి పరివుతా సీసం ఉక్ఖిపిత్వా కాయం ఉన్నామేత్వా అత్తనో సయమ్భూఞాణేన పటివిద్ధాకారం దస్సేన్తా – ‘‘పఞ్చ నీవరణా నామ పహాతబ్బా, సత్త బోజ్ఝఙ్గా నామ భావేతబ్బా’’తి కథేన్తి.

ఇధ నో ఆవుసోతి ఏత్థ ఇధాతి ఇమస్మిం పఞ్ఞాపనే. కో విసేసోతి కిం అధికం? కో అధిప్పయాసోతి కో అధికప్పయోగో? కిం నానాకరణన్తి కిం నానత్తం? ధమ్మదేసనాయ వా ధమ్మదేసనన్తి యదిదం సమణస్స వా గోతమస్స ధమ్మదేసనాయ సద్ధిం అమ్హాకం ధమ్మదేసనం, అమ్హాకం వా ధమ్మదేసనాయ సద్ధిం సమణస్స గోతమస్స ధమ్మదేసనం ఆరబ్భ నానాకరణం వుచ్చేయ్య, తం కిన్నామాతి వదన్తి. దుతియపదేపి ఏసేవ నయో.

నేవ అభినన్దింసూతి ‘‘ఏవమేవ’’న్తి న సమ్పటిచ్ఛింసు. నప్పటిక్కోసింసూతి ‘‘నయిదం ఏవ’’న్తి న పటిసేధింసు. కిం పన తే పహోన్తా ఏవం అకంసు, ఉదాహు అప్పహోన్తాతి? పహోన్తా. న హి తే ఏత్తకం కథం కథేతుం న సక్కోన్తి ‘‘ఆవుసో తుమ్హాకం సమయే పఞ్చ నీవరణా పహాతబ్బా నామ నత్థి, సత్త బోజ్ఝఙ్గా భావేతబ్బా నామ నత్థీ’’తి. ఏవం పన తేసం అహోసి – ‘‘అత్థి నో ఏతం కథాపాభతం, మయం ఏతం సత్థు ఆరోచేస్సామ, అథ నో సత్థా మధురధమ్మదేసనం దేసేస్సతీ’’తి.

పరియాయోతి కారణం. న చేవ సమ్పాయిస్సన్తీతి సమ్పాదేత్వా కథేతుం న సక్ఖిస్సన్తి. ఉత్తరిఞ్చ విఘాతన్తి అసమ్పాయనతో ఉత్తరిమ్పి దుక్ఖం ఆపజ్జిస్సన్తి. సమ్పాదేత్వా కథేతుం అసక్కోన్తానఞ్హి దుక్ఖం ఉప్పజ్జతి. యథా తం, భిక్ఖవే, అవిసయస్మిన్తి ఏత్థ తన్తి నిపాతమత్తం, యథాతి కారణవచనం, యస్మా అవిసయే పఞ్హో పుచ్ఛితోతి అత్థో. సదేవకేతి సహ దేవేహి సదేవకే. సమారకాదీసుపి ఏసేవ నయో. ఏవం తీణి ఠానాని లోకే పక్ఖిపిత్వా ద్వే పజాయాతి, పఞ్చహిపి సత్తలోకమేవ పరియాదియిత్వా ఏతస్మిం సదేవకాదిభేదే లోకే దేవం వా మనుస్సం వా న సమనుపస్సామీతి దీపేతి. ఇతో వా పన సుత్వాతి ఇతో వా పన మమ సాసనతో సుత్వా. ఇతో సుత్వా హి తథాగతో తథాగతసావకోపి ఆరాధేయ్య, పరితోసేయ్య, అఞ్ఞథా ఆరాధనా నామ నత్థీతి దస్సేతి.

ఇదాని అత్తనో తేసం పఞ్హానం వేయ్యాకరణేన చిత్తారాధనం దస్సేన్తో కతమో చ భిక్ఖవే పరియాయోతిఆదిమాహ. తత్థ అజ్ఝత్తం కామచ్ఛన్దోతి అత్తనో పఞ్చక్ఖన్ధే ఆరబ్భ ఉప్పన్నఛన్దరాగో. బహిద్ధా కామచ్ఛన్దోతి పరేసం పఞ్చక్ఖన్ధే ఆరబ్భ ఉప్పన్నఛన్దరాగో. ఉద్దేసం గచ్ఛతీతి గణనం గచ్ఛతి. అజ్ఝత్తం బ్యాపాదోతి అత్తనో హత్థపాదాదీసు ఉప్పన్నపటిఘో. బహిద్ధా బ్యాపాదోతి పరేసం తేసు ఉప్పన్నపటిఘో. అజ్ఝత్తం ధమ్మేసు విచికిచ్ఛాతి అత్తనో ఖన్ధేసు విమతి. బహిద్ధా ధమ్మేసు విచికిచ్ఛాతి బహిద్ధా అట్ఠసు ఠానేసు మహావిచికిచ్ఛా. అజ్ఝత్తం ధమ్మేసు సతీతి అజ్ఝత్తికే సఙ్ఖారే పటిగ్గణ్హన్తస్స ఉప్పన్నా సతి. బహిద్ధా ధమ్మేసు సతీతి బహిద్ధా సఙ్ఖారే పరిగ్గణ్హన్తస్స ఉప్పన్నా సతి. ధమ్మవిచయసమ్బోజ్ఝఙ్గేపి ఏసేవ నయో.

కాయికన్తి చఙ్కమం అధిట్ఠహన్తస్స ఉప్పన్నవీరియం. చేతసికన్తి – ‘‘న తావాహం ఇమం పల్లఙ్కం భిన్దిస్సామి, యావ మే అనుపాదాయ ఆసవేహి చిత్తం విముచ్చిస్సతీ’’తి ఏవం కాయపయోగం వినా ఉప్పన్నవీరియం. కాయప్పస్సద్ధీతి తిణ్ణం ఖన్ధానం దరథపస్సద్ధి. చిత్తప్పస్సద్ధీతి విఞ్ఞాణక్ఖన్ధస్స దరథపస్సద్ధి. ఉపేక్ఖాసమ్బోజ్ఝఙ్గే సతిసమ్బోజ్ఝఙ్గసదిసోవ వినిచ్ఛయో.

ఇమస్మిం సుత్తే మిస్సకసమ్బోజ్ఝఙ్గా కథితా. ఏతేసు హి అజ్ఝత్తధమ్మేసు సతి, పవిచయో, ఉపేక్ఖాతి ఇమే అత్తనో ఖన్ధారమ్మణత్తా లోకియావ హోన్తి, తథా మగ్గం అపత్తం కాయికవీరియం. అవితక్కఅవిచారా పన పీతిసమాధీ కిఞ్చాపి రూపావచరా హోన్తి, రూపావచరే పన బోజ్ఝఙ్గా న లబ్భన్తీతి లోకుత్తరావ హోన్తి. యే చ థేరా బ్రహ్మవిహారవిపస్సనాపాదకజ్ఝానాదీసు బోజ్ఝఙ్గే ఉద్ధరన్తి, తేసం మతేన రూపావచరాపి అరూపావచరాపి హోన్తి. బోజ్ఝఙ్గేసు హి అరూపావచరే పీతియేవ ఏకన్తేన న లబ్భతి, సేసా ఛ మిస్సకావ హోన్తీతి. దేసనాపరియోసానే కేచి భిక్ఖూ సోతాపన్నా జాతా, కేచి సకదాగామీ, కేచి అనాగామీ, కేచి అరహన్తోతి.