౩. సీలసుత్తవణ్ణనా

౧౮౪. తతియే సీలసమ్పన్నాతి ఏత్థ ఖీణాసవస్స లోకియలోకుత్తరసీలం కథితం, తేన సమ్పన్నాతి అత్థో. సమాధిపఞ్ఞాసుపి ఏసేవ నయో. విముత్తి పన ఫలవిముత్తియేవ. విముత్తిఞాణదస్సనం పచ్చవేక్ఖణఞాణం. ఏవమేత్థ సీలాదయో తయో లోకియలోకుత్తరా, విముత్తి లోకుత్తరావ, విముత్తిఞాణదస్సనం లోకియమేవ.

దస్సనమ్పాహన్తి దస్సనమ్పి అహం. తం పనేతం దస్సనం – చక్ఖుదస్సనం, ఞాణదస్సనన్తి దువిధం. తత్థ పసన్నేహి చక్ఖూహి అరియానం దస్సనం ఓలోకనం చక్ఖుదస్సనం నామ. అరియేహి పన దిట్ఠస్స లక్ఖణస్స దస్సనం, పటివిద్ధస్స చ పటివిజ్ఝనం ఝానేన వా విపస్సనాయ వా మగ్గఫలేహి వా ఞాణదస్సనం నామ. ఇమస్మిం పనేత్థ చక్ఖుదస్సనం అధిప్పేతం. అరియానఞ్హి పసన్నేహి చక్ఖూహి ఓలోకనమ్పి బహుకారమేవ. సవనన్తి ‘‘అసుకో నామ ఖీణాసవో అసుకస్మిం నామ రట్ఠే వా జనపదే వా గామే వా నిగమే వా విహారే వా లేణే వా వసతీ’’తి కథేన్తానం సోతేన సవనం, ఏతమ్పి బహుకారమేవ. ఉపసఙ్కమనన్తి ‘‘దానం వా దస్సామి, పఞ్హం వా పుచ్ఛిస్సామి, ధమ్మం వా సోస్సామి, సక్కారం వా కరిస్సామీ’’తి ఏవరూపేన చిత్తేన అరియానం ఉపసఙ్కమనం. పయిరుపాసనన్తి పఞ్హాపయిరుపాసనం. అరియానం గుణే సుత్వా తే ఉపసఙ్కమిత్వా నిమన్తేత్వా దానం దత్వా ‘‘కిం, భన్తే, కుసల’’న్తిఆదినా నయేన పఞ్హపుచ్ఛనన్తి అత్థో.

అనుస్సతిన్తి రత్తిట్ఠానదివాట్ఠానేసు నిసిన్నస్స ‘‘ఇదాని అరియా లేణగుహమణ్డపాదీసు ఝానవిపస్సనామగ్గఫలసుఖేహి వీతినామేన్తీ’’తి అనుస్సరణం. యో వా తేసం సన్తికే ఓవాదో లద్ధో హోతి, తం ఆవజ్జిత్వా ‘‘ఇమస్మిం ఠానే సీలం కథితం, ఇమస్మిం సమాధి, ఇమస్మిం విపస్సనా, ఇమస్మిం మగ్గో, ఇమస్మిం ఫల’’న్తి ఏవం అనుస్సరణం. అనుపబ్బజ్జన్తి అరియేసు చిత్తం పసాదేత్వా ఘరా నిక్ఖమ్మ తేసం సన్తికే పబ్బజ్జం. అరియానఞ్హి సన్తికే చిత్తం పసాదేత్వా తేసంయేవ సన్తికే పబ్బజిత్వా తేసంయేవ ఓవాదానుసాసనిం పచ్చాసీసమానస్స చరతోపి పబ్బజ్జా అనుపబ్బజ్జా నామ. అరియేసు పసాదేన అఞ్ఞత్థ పబ్బజిత్వా అరియానం సన్తికే ఓవాదానుసాసనిం పచ్చాసీసమానస్స చరతో పబ్బజ్జాపి అనుపబ్బజ్జా నామ. అఞ్ఞేసు పన పసాదేన అఞ్ఞేసంయేవ సన్తికే పబ్బజిత్వా అఞ్ఞేసంయేవ ఓవాదానుసాసనిం పచ్చాసీసమానస్స చరతో పబ్బజ్జా అనుపబ్బజ్జా నామ న హోతి.

ఏవం పబ్బజితేసు పన మహాకస్సపత్థేరస్స తావ అనుపబ్బజ్జం పబ్బజితా సతసహస్సమత్తా అహేసుం, తథా థేరస్సేవ సద్ధివిహారికస్స చ చన్దగుత్తత్థేరస్స, తస్సాపి సద్ధివిహారికస్స సూరియగుత్తత్థేరస్స, తస్సాపి సద్ధివిహారికస్స అస్సగుత్తత్థేరస్స, తస్సాపి సద్ధివిహారికస్స యోనకధమ్మరక్ఖితత్థేరస్స, తస్స పన సద్ధివిహారికో అసోకరఞ్ఞో కనిట్ఠభాతా తిస్సత్థేరో నామ అహోసి, తస్స అనుపబ్బజ్జం పబ్బజితా అడ్ఢతేయ్యకోటిసఙ్ఖా అహేసుం. మహిన్దత్థేరస్స అనుపబ్బజితానం గణనపరిచ్ఛేదో నత్థి. యావజ్జదివసా లఙ్కాదీపే సత్థరి పసాదేన పబ్బజన్తా మహిన్దత్థేరస్సేవ పబ్బజ్జం అనుపబ్బజన్తి నామ.

తం ధమ్మన్తి తం తేసం ఓవాదానుసాసనీధమ్మం. అనుస్సరతీతి సరతి. అనువితక్కేతీతి వితక్కాహతం కరోతి. ఆరద్ధో హోతీతి పరిపుణ్ణో హోతి. పవిచినతీతిఆది సబ్బం తత్థ ఞాణచారవసేనేవ వుత్తం. అథ వా పవిచినతీతి తేసం తేసం ధమ్మానం లక్ఖణం విచినతి. పవిచరతీతి తత్థ ఞాణం చరాపేతి. పరివీమంసమాపజ్జతీతి వీమంసనం ఓలోకనం గవేసనం ఆపజ్జతి.

సత్త ఫలా సత్తానిసంసాతి ఉభయమ్పేతం అత్థతో ఏకం. దిట్ఠేవ ధమ్మే పటికచ్చ అఞ్ఞం ఆరాధేతీతి అరహత్తం ఆరాధేన్తో ఇమస్మింయేవ అత్తభావే ఆరాధేతి, తఞ్చ ఖో పటికచ్చ, అసమ్పత్తేయేవ మరణకాలేతి అత్థో. అథ మరణకాలేతి అథ మరణస్స ఆసన్నకాలే.

అన్తరాపరినిబ్బాయీతి యో ఆయువేమజ్ఝం అనతిక్కమిత్వా పరినిబ్బాయతి, సో తివిధో హోతి. కప్పసహస్సాయుకేసు తావ అవిహేసు నిబ్బత్తిత్వా ఏకో నిబ్బత్తదివసేయేవ అరహత్తం పాపుణాతి. నో చే నిబ్బత్తదివసే పాపుణాతి, పఠమస్స పన కప్పసతస్స మత్థకే పాపుణాతి. అయమేకో అన్తరాపరినిబ్బాయీ. అపరో ఏవం అసక్కోన్తో ద్విన్నం కప్పసతానం మత్థకే పాపుణాతి, అయం దుతియో. అపరో ఏవమ్పి అసక్కోన్తో చతున్నం కప్పసతానం మత్థకే పాపుణాతి, అయం తతియో అన్తరాపరినిబ్బాయీ.

పఞ్చమం పన కప్పసతం అతిక్కమిత్వా అరహత్తం పత్తో ఉపహచ్చపరినిబ్బాయీ నామ హోతి. అతప్పాదీసుపి ఏసేవ నయో. యత్థ కత్థచి ఉప్పన్నో పన ససఙ్ఖారేన సప్పయోగేన అరహత్తం పత్తో ససఙ్ఖారపరినిబ్బాయీ నామ, అసఙ్ఖారేన అప్పయోగేన పత్తో అసఙ్ఖారపరినిబ్బాయీ నామ. అవిహాదీసుపి నిబ్బత్తో తత్థ యావతాయుకం ఠత్వా ఉపరూపరి నిబ్బత్తిత్వా అకనిట్ఠం పత్తో ఉద్ధంసోతో అకనిట్ఠగామీ నామ.

ఇమస్మిం పన ఠానే అట్ఠచత్తారీస అనాగామినో కథేతబ్బా. అవిహేసు హి తయో అన్తరాపరినిబ్బాయీ, ఏకో ఉపహచ్చపరినిబ్బాయీ, ఏకో ఉద్ధంసోతో అకనిట్ఠగామీతి పఞ్చ హోన్తి. తే అసఙ్ఖారపరినిబ్బాయినో పఞ్చ, ససఙ్ఖారపరినిబ్బాయినో పఞ్చాతి దస హోన్తి, తథా అతప్పాదీసు. అకనిట్ఠేసు పన ఉద్ధంసోతో నత్థి, తస్మా తత్థ చత్తారో ససఙ్ఖారపరినిబ్బాయీ, చత్తారో అసఙ్ఖారపరినిబ్బాయీతి అట్ఠాతి ఏవం అట్ఠచత్తాలీస హోన్తి. తేసం ఉద్ధంసోతో అకనిట్ఠగామీ సబ్బజేట్ఠో చేవ హోతి సబ్బకనిట్ఠో చ. కథం? సో హి సోళసకప్పసహస్సాయుకత్తా ఆయునా సబ్బేసం జేట్ఠో, సబ్బపచ్ఛా అరహత్తం పాపుణీతి సబ్బేసం కనిట్ఠో. ఇమస్మిం సుత్తే అపుబ్బం అచరిమం ఏకచిత్తక్ఖణికా నానాలక్ఖణా అరహత్తమగ్గస్స పుబ్బభాగవిపస్సనా బోజ్ఝఙ్గా కథితా.