౭. దుక్ఖధమ్మసుత్తవణ్ణనా

౨౪౪. సత్తమే దుక్ఖధమ్మానన్తి దుక్ఖసమ్భవధమ్మానం. పఞ్చసు హి ఖన్ధేసు సతి ఛేదనవధబన్ధనాదిభేదం దుక్ఖం సమ్భవతి, తస్మా తే దుక్ఖసమ్భవధమ్మత్తా దుక్ఖధమ్మాతి వుచ్చన్తి. తథా ఖో పనస్సాతి తేనాకారేనస్స. యథాస్స కామే పస్సతోతి యేనాకారేనస్స కామే పస్సన్తస్స. యథా చరన్తన్తి యేనాకారేన చారఞ్చ విహారఞ్చ అనుబన్ధిత్వా చరన్తం. అఙ్గారకాసూపమా కామా దిట్ఠా హోన్తీతి పరియేట్ఠిమూలకస్స చేవ పటిసన్ధిమూలకస్స చ దుక్ఖస్స వసేన అఙ్గారకాసు వియ మహాపరిళాహాతి దిట్ఠా హోన్తి. కామే పరియేసన్తానఞ్హి నావాయ మహాసముద్దోగాహనఅజపథసఙ్కుపథపటిపజ్జనఉభతోబ్యూళ్హసఙ్గామపక్ఖన్దనాదివసేన పరియేట్ఠిమూలకమ్పి, కామే పరిభుఞ్జన్తానం కామపరిభోగచేతనాయ చతూసు అపాయేసు దిన్నపటిసన్ధిమూలకమ్పి మహాపరిళాహదుక్ఖం ఉప్పజ్జతి. ఏవమేతస్స దువిధస్సాపి దుక్ఖస్స వసేన అఙ్గారకాసు వియ మహాపరిళాహాతి దిట్ఠా హోన్తి.

దాయన్తి అటవిం. పురతోపి కణ్టకోతి పురిమపస్సే విజ్ఝితుకామో వియ ఆసన్నట్ఠానేయేవ ఠితకణ్టకో. పచ్ఛతోతిఆదీసుపి ఏసేవ నయో. హేట్ఠా పన పాదేహి అక్కన్తట్ఠానస్స సన్తికే, న అక్కన్తట్ఠానేయేవ. ఏవం సో కణ్టకగబ్భం పవిట్ఠో వియ భవేయ్య. మా మం కణ్టకోతి మా మం కణ్టకో విజ్ఝీతి కణ్టకవేధం రక్ఖమానో.

దన్ధో, భిక్ఖవే, సతుప్పాదోతి సతియా ఉప్పాదోయేవ దన్ధో, ఉప్పన్నమత్తాయ పన తాయ కాచి కిలేసా నిగ్గహితావ హోన్తి, న సణ్ఠాతుం సక్కోన్తి. చక్ఖుద్వారస్మిఞ్హి రాగాదీసు ఉప్పన్నేసు దుతియజవనవారేన ‘‘కిలేసా మే ఉప్పన్నా’’తి ఞత్వా తతియే జవనవారే సంవరజవనంయేవ జవతి. అనచ్ఛరియఞ్చేతం, యం విపస్సకో తతియజవనవారే కిలేసే నిగ్గణ్హేయ్య. చక్ఖుద్వారే పన ఇట్ఠారమ్మణే ఆపాథగతే భవఙ్గం ఆవట్టేత్వా ఆవజ్జనాదీసు ఉప్పన్నేసు వోట్ఠబ్బనానన్తరం సమ్పత్తకిలేసజవనవారం నివత్తేత్వా కుసలమేవ ఉప్పాదేతి. ఆరద్ధవిపస్సకానఞ్హి అయమానిసంసో భావనాపటిసఙ్ఖానే పతిట్ఠితభావస్స.

అభిహట్ఠుం పవారేయ్యున్తి సుదిన్నత్థేరస్స వియ రట్ఠపాలకులపుత్తస్స వియ చ కాయేన వా సత్త రతనాని అభిహరిత్వా వాచాయ వా ‘‘అమ్హాకం ధనతో యత్తకం ఇచ్ఛసి, తత్తకం గణ్హా’’తి వదన్తా పవారేయ్యుం. అనుదహన్తీతి సరీరే పలివేఠితత్తా ఉణ్హపరిళాహం జనేత్వా అనుదహన్తి. సఞ్జాతసేదే వా సరీరే లగ్గన్తా అనుసేన్తీతిపి అత్థో. యఞ్హి తం, భిక్ఖవే, చిత్తన్తి ఇదం యస్మా చిత్తే అనావట్టన్తే పుగ్గలస్స ఆవట్టనం నామ నత్థి. ఏవరూపఞ్హి చిత్తం అనావట్టన్తి, తస్మా వుత్తం. ఇతి ఇమస్మిం సుత్తే విపస్సనాబలమేవ దీపితం.