౮. పిణ్డోల్యసుత్తవణ్ణనా

౮౦. అట్ఠమే కిస్మిఞ్చిదేవ పకరణేతి కిస్మిఞ్చిదేవ కారణే. పణామేత్వాతి నీహరిత్వా. కిస్మిం పన కారణే ఏతే భగవతా పణామితాతి? ఏకస్మిఞ్హి అన్తోవస్సే భగవా సావత్థియం వసిత్వా వుత్థవస్సో పవారేత్వా మహాభిక్ఖుసఙ్ఘపరివారో సావత్థితో నిక్ఖమిత్వా జనపదచారికం చరన్తో కపిలవత్థుం పత్వా నిగ్రోధారామం పావిసి. సక్యరాజానో ‘‘సత్థా ఆగతో’’తి సుత్వా పచ్ఛాభత్తే కప్పియాని తేలమధుఫాణితాదీని చేవ పానకాని చ కాజసతేహి గాహాపేత్వా విహారం గన్త్వా సఙ్ఘస్స నియ్యాతేత్వా సత్థారం వన్దిత్వా పటిసన్థారం కరోన్తా ఏకమన్తే నిసీదింసు. సత్థా తేసం మధురధమ్మకథం కథేన్తో నిసీది. తస్మిం ఖణే ఏకచ్చే భిక్ఖూ సేనాసనం పటిజగ్గన్తి, ఏకచ్చే మఞ్చపీఠాదీని పఞ్ఞాపేన్తి, సామణేరా అప్పహరితం కరోన్తి. భాజనీయట్ఠానే సమ్పత్తభిక్ఖూపి అత్థి, అసమ్పత్తభిక్ఖూపి అత్థి. సమ్పత్తా అసమ్పత్తానం లాభం గణ్హన్తా, ‘‘అమ్హాకం దేథ, అమ్హాకం ఆచరియస్స దేథ ఉపజ్ఝాయస్స దేథా’’తి కథేన్తా మహాసద్దమకంసు. సత్థా సుత్వా థేరం పుచ్ఛి ‘‘కే పన తే, ఆనన్ద, ఉచ్చాసద్దా మహాసద్దా కేవట్టా మఞ్ఞే మచ్ఛవిలోపే’’తి? థేరో ఏతమత్థం ఆరోచేసి. సత్థా సుత్వా ‘‘ఆమిసహేతు, ఆనన్ద, భిక్ఖూ మహాసద్దం కరోన్తీ’’తి ఆహ. ‘‘ఆమ, భన్తే’’తి. ‘‘అననుచ్ఛవికం, ఆనన్ద, అప్పతిరూపం. న హి మయా కప్పసతసహస్సాధికాని చత్తారి అసఙ్ఖ్యేయ్యాని చీవరాదిహేతు పారమియో పూరితా, నాపి ఇమే భిక్ఖూ చీవరాదిహేతు అగారస్మా అనగారియం పబ్బజితా, అరహత్తహేతు పబ్బజిత్వా అనత్థం అత్థసదిసం అసారం సారసదిసం కరోన్తి, గచ్ఛానన్ద, తే భిక్ఖూ పణామేహీ’’తి.

పుబ్బణ్హసమయన్తి దుతియదివసే పుబ్బణ్హసమయం. బేలువలట్ఠికాయ మూలేతి తరుణబేలువరుక్ఖమూలే. పబాళ్హోతి పబాహితో. పవాళ్హోతిపి పాఠో, పవాహితోతి అత్థో. ఉభయమ్పి నీహటభావమేవ దీపేతి. సియా అఞ్ఞథత్తన్తి పసాదఞ్ఞథత్తం వా భావఞ్ఞథత్తం వా భవేయ్య. కథం? ‘‘సమ్మాసమ్బుద్ధేన మయం లహుకే కారణే పణామితా’’తి పసాదం మన్దం కరోన్తానం పసాదఞ్ఞథత్తం నామ హోతి. సలిఙ్గేనేవ తిత్థాయతనం పక్కమన్తానం భావఞ్ఞథత్తం నామ. సియా విపరిణామోతి ఏత్థ పన ‘‘మయం సత్థు అజ్ఝాసయం గణ్హితుం సక్ఖిస్సామాతి పబ్బజితా, నం గహేతుం అసక్కోన్తానం కిం అమ్హాకం పబ్బజ్జాయా’’తి? సిక్ఖం పచ్చక్ఖాయ హీనాయావత్తనం విపరిణామోతి వేదితబ్బో. వచ్ఛస్సాతి ఖీరూపకవచ్ఛస్స. అఞ్ఞథత్తన్తి మిలాయనఅఞ్ఞథత్తం. ఖీరూపకో హి వచ్ఛో మాతు అదస్సనేన ఖీరం అలభన్తో మిలాయతి కమ్పతి పవేధతి. విపరిణామోతి మరణం. సో హి ఖీరం అలభమానో ఖీరపిపాసాయ సుస్సన్తో పతిత్వా మరతి.

బీజానం తరుణానన్తి ఉదకేన అనుగ్గహేతబ్బానం విరూళ్హబీజానం. అఞ్ఞథత్తన్తి మిలాయనఞ్ఞథత్తమేవ. తాని హి ఉదకం అలభన్తాని మిలాయన్తి. విపరిణామోతి వినాసో. తాని హి ఉదకం అలభన్తాని సుక్ఖిత్వా వినస్సన్తి, పలాలమేవ హోన్తి. అనుగ్గహితోతి ఆమిసానుగ్గహేన చేవ ధమ్మానుగ్గహేన చ అనుగ్గహితో. అనుగ్గణ్హేయ్యన్తి ద్వీహిపి ఏతేహి అనుగ్గహేహి అనుగ్గణ్హేయ్యం. అచిరపబ్బజితా హి సామణేరా చేవ దహరభిక్ఖూ చ చీవరాదిపచ్చయవేకల్లే వా సతి గేలఞ్ఞే వా సత్థారా వా ఆచరియుపజ్ఝాయేహి వా ఆమిసానుగ్గహేన అననుగ్గహితా కిలమన్తా న సక్కోన్తి సజ్ఝాయం వా మనసికారం వా కాతుం, ధమ్మానుగ్గహేన అననుగ్గహితా ఉద్దేసేన చేవ ఓవాదానుసాసనియా చ పరిహాయమానా న సక్కోన్తి అకుసలం పరివజ్జేత్వా కుసలం భావేతుం. ఇమేహి పన ద్వీహి అనుగ్గహేహి అనుగ్గహితా కాయేన అకిలమన్తా సజ్ఝాయమనసికారే పవత్తిత్వా యథానుసిట్ఠం పటిపజ్జమానా అపరభాగే తం అనుగ్గహం అలభన్తాపి తేనేవ పురిమానుగ్గహేన లద్ధబలా సాసనే పతిట్ఠహన్తి, తస్మా భగవతో ఏవం పరివితక్కో ఉదపాది.

భగవతో పురతో పాతురహోసీతి సత్థు చిత్తం ఞత్వా – ‘‘ఇమే భిక్ఖూ భగవతా పణామితా, ఇదాని నేసం అనుగ్గహం కాతుకామో ఏవం చిన్తేసి, కారణం భగవా చిన్తేసి, అహమేత్థ ఉస్సాహం జనేస్సామీ’’తి పురతో పాకటో అహోసి. సన్తేత్థ భిక్ఖూతి ఇదం సో మహాబ్రహ్మా యథా నామ బ్యత్తో సూదో యదేవ అమ్బిలగ్గాదీసు రసజాతం రఞ్ఞో రుచ్చతి, తం అభిసఙ్ఖారేన సాదుతరం కత్వా పునదివసే ఉపనామేతి, ఏవమేవ అత్తనో బ్యత్తతాయ భగవతా ఆహటఉపమంయేవ ఏవమేతం భగవాతిఆదివచనేహి అభిసఙ్ఖరిత్వా భగవన్తం యాచన్తో భిక్ఖుసఙ్ఘస్స అనుగ్గహకరణత్థం వదతి. తత్థ అభినన్దతూతి ‘‘మమ సన్తికం భిక్ఖుసఙ్ఘో ఆగచ్ఛతూ’’తి. ఏవమస్స ఆగమనం సమ్పియాయమానో అభినన్దతు. అభివదతూతి ఆగతస్స చ ఓవాదానుసాసనిం దదన్తో అభివదతు.

పటిసల్లానాతి ఏకీభావా. ఇద్ధాభిసఙ్ఖారం అభిసఙ్ఖాసీతి ఇద్ధిం అకాసి. ఏకద్వీహికాయాతి ఏకేకో చేవ ద్వే ద్వే చ హుత్వా. సారజ్జమానరూపాతి ఓత్తప్పమానసభావా భాయమానా. కస్మా పన భగవా తేసం తథా ఉపసఙ్కమనాయ ఇద్ధిమకాసీతి? హితపత్థనాయ. యది హి తే వగ్గవగ్గా హుత్వా ఆగచ్ఛేయ్యుం, ‘‘భగవా భిక్ఖుసఙ్ఘం పణామేత్వా అరఞ్ఞం పవిట్ఠో ఏకదివసమ్పి తత్థ వసితుం నాసక్ఖి, వేగేనేవ ఆగతో’’తి కేళిమ్పి కరేయ్యుం. అథ నేసం నేవ బుద్ధగారవం పచ్చుపట్ఠహేయ్య, న ధమ్మదేసనం సమ్పటిచ్ఛితుం సమత్థా భవేయ్యుం. సభయానం పన ససారజ్జానం ఏకద్వీహికాయ ఆగచ్ఛన్తానం బుద్ధగారవఞ్చేవ పచ్చుపట్ఠితం భవిస్సతి, ధమ్మదేసనఞ్చ సమ్పటిచ్ఛితుం సక్ఖిస్సన్తీతి చిన్తేత్వా తేసం హితపత్థనాయ తథారూపం ఇద్ధిం అకాసి.

నిసీదింసూతి తేసు హి సారజ్జమానరూపేసు ఆగచ్ఛన్తేసు ఏకో భిక్ఖు ‘‘మమంయేవ సత్థా ఓలోకేతి, మంయేవ మఞ్ఞే నిగ్గణ్హితుకామో’’తి సణికం ఆగన్త్వా వన్దిత్వా నిసీది, అథఞ్ఞో అథఞ్ఞోతి ఏవం పఞ్చభిక్ఖుసతాని నిసీదింసు. ఏవం నిసిన్నం పన భిక్ఖుసఙ్ఘం సీదన్తరే సన్నిసిన్నం మహాసముద్దం వియ నివాతే పదీపం వియ చ నిచ్చలం దిస్వా సత్థా చిన్తేసి – ‘‘ఇమేసం భిక్ఖూనం కీదిసీ ధమ్మదేసనా వట్టతీ’’తి? అథస్స ఏతదహోసి – ‘‘ఇమే ఆహారహేతు పణామితా, పిణ్డియాలోపధమ్మదేసనావ నేసం సప్పాయా, తం దస్సేత్వా మత్థకే తిపరివట్టదేసనం దేసేస్సామి, దేసనాపరియోసానే సబ్బే అరహత్తం పాపుణిస్సన్తీ’’తి. అథ నేసం తం ధమ్మదేసనం దేసేన్తో అన్తమిదం, భిక్ఖవేతిఆదిమాహ.

తత్థ అన్తన్తి పచ్ఛిమం లామకం. యదిదం పిణ్డోల్యన్తి యం ఏవం పిణ్డపరియేసనేన జీవికం కప్పేన్తస్స జీవితం. అయం పనేత్థ పదత్థో – పిణ్డాయ ఉలతీతి పిణ్డోలో, పిణ్డోలస్స కమ్మం పిణ్డోల్యం, పిణ్డపరియేసనేన నిప్ఫాదితజీవితన్తి అత్థో. అభిసాపోతి అక్కోసో. కుపితా హి మనుస్సా అత్తనో పచ్చత్థికం ‘‘చీవరం నివాసేత్వా కపాలం గహేత్వా పిణ్డం పరియేసమానో చరిస్సతీ’’తి అక్కోసన్తి. అథ వా పన ‘‘కిం తుయ్హం అకాతబ్బం అత్థి, యో త్వం ఏవం బలవా వీరియసమ్పన్నోపి హిరోత్తప్పం పహాయ కపణో వియ పిణ్డోలో విచరసి పత్తపాణీ’’తి? ఏవమ్పి అక్కోసన్తియేవ. తఞ్చ ఖో ఏతన్తి ఏవం తం అభిసాపం సమానమ్పి పిణ్డోల్యం. కులపుత్తా ఉపేన్తి అత్థవసికాతి మమ సాసనే జాతికులపుత్తా చ ఆచారకులపుత్తా చ అత్థవసికా కారణవసికా హుత్వా కారణవసం పటిచ్చ ఉపేన్తి.

రాజాభినీతాతిఆదీసు యే రఞ్ఞో సన్తకం ఖాదిత్వా రఞ్ఞా బన్ధనాగారే బన్ధాపితా పలాయిత్వా పబ్బజన్తి, తే రాజాభినీతా నామ. తే హి రఞ్ఞా బన్ధనం అభినీతత్తా రాజాభినీతా నామ. యే పన చోరేహి అటవియం గహేత్వా ఏకచ్చేసు మారియమానేసు ఏకచ్చే ‘‘మయం సామి తుమ్హేహి విస్సట్ఠా గేహం అనజ్ఝావసిత్వా పబ్బజిస్సామ, తత్థ యం యం బుద్ధపూజాదిపుఞ్ఞం కరిస్సామ, తతో తుమ్హాకం పత్తిం దస్సామా’’తి తేహి విస్సట్ఠా పబ్బజన్తి, తే చోరాభినీతా నామ. తేపి హి చోరేహి మారేతబ్బతం అభినీతాతి చోరాభినీతా నామ. యే పన ఇణం గహేత్వా పటిదాతుం అసక్కోన్తా పలాయిత్వా పబ్బజన్తి, తే ఇణట్టా నామ, ఇణపీళితాతి అత్థో. ఇణట్ఠాతిపి పాఠో, ఇణే ఠితాతి అత్థో. యే రాజచోరఛాతకరోగభయానం అఞ్ఞతరేన అభిభూతా ఉపద్దుతా పబ్బజన్తి, తే భయట్టా నామ, భయపీళితాతి అత్థో. భయట్ఠాతిపి పాఠో, భయే ఠితాతి అత్థో. ఆజీవికాపకతాతి ఆజీవికాయ ఉపద్దుతా అభిభూతా, పుత్తదారం పోసేతుం అసక్కోన్తాతి అత్థో. ఓతిణ్ణామ్హాతి అన్తో అనుపవిట్ఠా.

సో చ హోతి అభిజ్ఝాలూతి ఇదం సో కులపుత్తో ‘‘దుక్ఖస్స అన్తం కరిస్సామీ’’తిఆదివసేన చిత్తం ఉప్పాదేత్వా పబ్బజితో, అపరభాగే, తం పబ్బజ్జం తథారూపం కాతుం న సక్కోతి, తం దస్సేతుం వుత్తం. తత్థ అభిజ్ఝాలూతి పరభణ్డానం అభిజ్ఝాయితా. తిబ్బసారాగోతి బహలరాగో. బ్యాపన్నచిత్తోతి పూతిభావేన విపన్నచిత్తో. పదుట్ఠమనసఙ్కప్పోతి తిఖిణసిఙ్గో వియ గోణో దుట్ఠచిత్తో. ముట్ఠస్సతీతి భత్తనిక్ఖిత్తకాకో వియ నట్ఠస్సతి, ఇధ కతం ఏత్థ నస్సతి. అసమ్పజానోతి నిప్పఞ్ఞో. ఖన్ధాదిపరిచ్ఛేదరహితో. అసమాహితోతి చణ్డసోతే బద్ధనావా వియ ఉపచారప్పనాభావేన అసణ్ఠితో. విబ్భన్తచిత్తోతి బన్ధారుళ్హమగో వియ సన్తమనో. పాకతిన్ద్రియోతి యథా గిహీ పుత్తధీతరో ఓలోకేన్తో అసంవుతిన్ద్రియో హోతి, ఏవం అసంవుతిన్ద్రియో.

ఛవాలాతన్తి ఛవానం దడ్ఢట్ఠానే అలాతం. ఉభతోపదిత్తం మజ్ఝే గూథగతన్తి పమాణేన అట్ఠఙ్గులమత్తం ద్వీసు ఠానేసు ఆదిత్తం మజ్ఝే గూథమక్ఖితం. నేవ గామేతి సచే హి తం యుగనఙ్గలగోపానసిపక్ఖపాసకాదీనం అత్థాయ ఉపనేతుం సక్కా అస్స, గామే కట్ఠత్థం ఫరేయ్య. సచే ఖేత్తకుటియం కట్ఠత్థరమఞ్చకాదీనం అత్థాయ ఉపనేతుం సక్కా, అరఞ్ఞే కట్ఠత్థం ఫరేయ్య. యస్మా పన ఉభయథాపి న సక్కా, తస్మా ఏవం వుత్తం. గిహిభోగా చ పరిహీనోతి యో అగారే వసన్తేహి గిహీహి దాయజ్జే భాజియమానే భోగో లద్ధబ్బో అస్స, తతో చ పరిహీనో. సామఞ్ఞత్థఞ్చాతి ఆచరియుపజ్ఝాయానం ఓవాదే ఠత్వా పరియత్తిపటివేధవసేన పత్తబ్బం సామఞ్ఞత్థఞ్చ. ఇమఞ్చ పన ఉపమం సత్థా న దుస్సీలస్స వసేన ఆహరి, పరిసుద్ధసీలస్స పన అలసస్స అభిజ్ఝాదీహి దోసేహి ఉపహతస్స పుగ్గలస్స ఇమం ఉపమం ఆహరి.

తయోమే, భిక్ఖవేతి కస్మా ఆరద్ధం? ఇమస్స పుగ్గలస్స ఛవాలాతసదిసభావో నేవ మాతాపితూహి కతో, న ఆచరియుపజ్ఝాయేహి, ఇమేహి పన పాపవితక్కేహి కతోతి దస్సనత్థం ఆరద్ధం. అనిమిత్తం వా సమాధిన్తి విపస్సనాసమాధిం. సో హి నిచ్చనిమిత్తాదీనం సముగ్ఘాతనేన అనిమిత్తోతి వుచ్చతి. ఏత్థ చ చత్తారో సతిపట్ఠానా మిస్సకా, అనిమిత్తసమాధి పుబ్బభాగో. అనిమిత్తసమాధి వా మిస్సకో, సతిపట్ఠానా పుబ్బభాగాతి వేదితబ్బా.

ద్వేమా, భిక్ఖవే, దిట్ఠియోతి ఇదం పన న కేవలం అనిమిత్తసమాధిభావనా ఇమేసంయేవ తిణ్ణం మహావితక్కానం పహానాయ సంవత్తతి, సస్సతుచ్ఛేదదిట్ఠీనమ్పి పన సముగ్ఘాతం కరోతీతి దస్సనత్థం వుత్తం. న వజ్జవా అస్సన్తి నిద్దోసో భవేయ్యం. సేసమేత్థ ఉత్తానమేవ. ఇతి భగవా ఇమస్మిమ్పి సుత్తే దేసనం తీహి భవేహి వినివత్తేత్వా అరహత్తేన కూటం గణ్హి. దేసనావసానే పఞ్చసతా భిక్ఖూ సహ పటిసమ్భిదాహి అరహత్తం పాపుణింసూతి. అట్ఠమం.