౬. ధనుగ్గహసుత్తవణ్ణనా

౨౨౮. ఛట్ఠే దళ్హధమ్మా ధనుగ్గహాతి దళ్హధనునో ఇస్సాసా. దళ్హధను నామ ద్విసహస్సథామం వుచ్చతి, ద్విసహస్సథామం నామ యస్స ఆరోపితస్స జియాబద్ధో లోహసీసాదీనం భారో దణ్డే గహేత్వా యావ కణ్డప్పమాణా ఉక్ఖిత్తస్స పథవితో ముచ్చతి. సుసిక్ఖితాతి దసద్వాదసవస్సాని ఆచరియకులే ఉగ్గహితసిప్పా. కతహత్థాతి యో సిప్పమేవ ఉగ్గణ్హాతి, సో కతహత్థో న హోతి, ఇమే పన కతహత్థా చిణ్ణవసీభావా. కతూపాసనాతి రాజకులాదీసు దస్సితసిప్పా.

తస్స పురిసస్స జవోతి ఏవరూపో అఞ్ఞో పురిసో నామ న భూతపుబ్బో, బోధిసత్తస్సేవ పన జవనహంసకాలో నామ ఆసి. తదా బోధిసత్తో చత్తారి కణ్డాని ఆహరి. తదా కిరస్స కనిట్ఠభాతరో ‘‘మయం, భాతిక, సూరియేన సద్ధిం జవిస్సామా’’తి ఆరోచేసుం. బోధిసత్తో ఆహ – ‘‘సూరియో సీఘజవో, న సక్ఖిస్సథ తుమ్హే తేన సద్ధిం జవితు’’న్తి. తే దుతియం తతియమ్పి తథేవ వత్వా ఏకదివసం ‘‘గచ్ఛామా’’తి యుగన్ధరపబ్బతం ఆరుహిత్వా నిసీదింసు. బోధిసత్తో ‘‘కహం మే భాతరో’’తి? పుచ్ఛిత్వా, ‘‘సూరియేన సద్ధిం జవితుం గతా’’తి వుత్తే, ‘‘వినస్సిస్సన్తి తపస్సినో’’తి తే అనుకమ్పమానో సయమ్పి గన్త్వా తేసం సన్తికే నిసీది. అథ సూరియే ఉగ్గచ్ఛన్తే ద్వేపి భాతరో సూరియేన సద్ధింయేవ ఆకాసం పక్ఖన్తా, బోధిసత్తోపి తేహి సద్ధింయేవ పక్ఖన్తో. తేసు ఏకస్స అపత్తేయేవ అన్తరభత్తసమయే పక్ఖన్తరేసు అగ్గి ఉట్ఠహి, సో భాతరం పక్కోసిత్వా ‘‘న సక్కోమీ’’తి ఆహ. తమేనం బోధిసత్తో ‘‘మా భాయీ’’తి సమస్సాసేత్వా పక్ఖపఞ్జరేన పలివేఠేత్వా దరథం వినోదేత్వా ‘‘గచ్ఛా’’తి పేసేసి.

దుతియో యావ అన్తరభత్తా జవిత్వా పక్ఖన్తరేసు అగ్గిమ్హి ఉట్ఠహితే తథేవాహ. తమ్పి సో తథేవ కత్వా ‘‘గచ్ఛా’’తి పేసేసి. సయం పన యావ మజ్ఝన్హికా జవిత్వా, ‘‘ఏతే బాలాతి మయాపి బాలేన న భవితబ్బ’’న్తి నివత్తిత్వా – ‘‘అదిట్ఠసహాయకం బారాణసిరాజం పస్సిస్సామీ’’తి బారాణసిం అగమాసి. తస్మిం నగరమత్థకే పరిబ్భమన్తే ద్వాదసయోజనం నగరం పత్తకటాహేన ఓత్థటపత్తో వియ అహోసి. అథ పరిబ్భమన్తస్స పరిబ్భమన్తస్స తత్థ తత్థ ఛిద్దాని పఞ్ఞాయింసు. సయమ్పి అనేకహంససహస్ససదిసో పఞ్ఞాయి. సో వేగం పటిసంహరిత్వా రాజగేహాభిముఖో అహోసి. రాజా ఓలోకేత్వా – ‘‘ఆగతో కిర మే పియసహాయో జవనహంసో’’తి వాతపానం వివరిత్వా రతనపీఠం పఞ్ఞాపేత్వా ఓలోకేన్తో అట్ఠాసి. బోధిసత్తో రతనపీఠే నిసీది.

అథస్స రాజా సహస్సపాకేన తేలేన పక్ఖన్తరాని మక్ఖేత్వా, మధులాజే చేవ మధురపానకఞ్చ అదాసి. తతో నం కతపరిభోగం ‘‘సమ్మ, కహం అగమాసీ’’తి? పుచ్ఛి. సో తం పవత్తిం ఆరోచేత్వా ‘‘అథాహం, మహారాజ, యావ మజ్ఝన్హికా జవిత్వా – ‘నత్థి జవితేన అత్థో’తి నివత్తో’’తి ఆచిక్ఖి. అథ రాజా ఆహ – ‘‘అహం, సామి, తుమ్హాకం సూరియేన సద్ధిం జవనవేగం పస్సితుకామో’’తి. దుక్కరం, మహారాజ, న సక్కా తయా పస్సితున్తి. తేన హి, సామి, సరిక్ఖకమత్తమ్పి దస్సేహీతి. ఆమ, మహారాజ, ధనుగ్గహే సన్నిపాతేహీతి. రాజా సన్నిపాతేసి. హంసో తతో చత్తారో గహేత్వా నగరమజ్ఝే తోరణం కారేత్వా అత్తనో గీవాయ ఘణ్డం పిళన్ధాపేత్వా తోరణస్స ఉపరి నిసీదిత్వా – ‘‘చత్తారో జనా తోరణం నిస్సాయ చతుదిసాభిముఖా ఏకేకం కణ్డం ఖిపన్తూ’’తి వత్వా, సయం పఠమకణ్డేనేవ సద్ధిం ఉప్పతిత్వా, తం కణ్డం అగ్గహేత్వావ, దక్ఖిణాభిముఖం గతకణ్డం ధనుతో రతనమత్తాపగతం గణ్హి. దుతియం ద్విరతనమత్తాపగతం, తతియం తిరతనమత్తాపగతం, చతుత్థం భూమిం అప్పత్తమేవ గణ్హి. అథ నం చత్తారి కణ్డాని గహేత్వా తోరణే నిసిన్నకాలేయేవ అద్దసంసు. సో రాజానం ఆహ – ‘‘పస్స, మహారాజ, ఏవంసీఘో అమ్హాకం జవో’’తి. ఏవం బోధిసత్తేనేవ జవనహంసకాలే తాని కణ్డాని ఆహరితానీతి వేదితబ్బాని.

పురతో ధావన్తీతి అగ్గతో జవన్తి. న పనేతా సబ్బకాలం పురతోవ హోన్తి, కదాచి పురతో, కదాచి పచ్ఛతో హోన్తి. ఆకాసట్ఠకవిమానేసు హి ఉయ్యానానిపి హోన్తి పోక్ఖరణియోపి, తా తత్థ నహాయన్తి, ఉదకకీళం కీళమానా పచ్ఛతోపి హోన్తి, వేగేన పన గన్త్వా పున పురతోవ ధావన్తి. ఆయుసఙ్ఖారాతి రూపజీవితిన్ద్రియం సన్ధాయ వుత్తం. తఞ్హి తతో సీఘతరం ఖీయతి. అరూపధమ్మానం పన భేదో న సక్కా పఞ్ఞాపేతుం. ఛట్ఠం.