౫. చఙ్కమసుత్తవణ్ణనా

౯౯. పఞ్చమే పస్సథ నోతి పస్సథ ను. సబ్బే ఖో ఏతేతి సారిపుత్తత్థేరో భగవతా ‘‘ఏతదగ్గం, భిక్ఖవే, మమ సావకానం భిక్ఖూనం మహాపఞ్ఞానం యదిదం సారిపుత్తో’’తి (అ. ని. ౧.౧౮౯) మహాపఞ్ఞేసు ఏతదగ్గే ఠపితో. ఇతి నం ‘‘ఖన్ధన్తరం ధాత్వన్తరం ఆయతనన్తరం సతిపట్ఠానబోధిపక్ఖియధమ్మన్తరం తిలక్ఖణాహతం గమ్భీరం పఞ్హం పుచ్ఛిస్సామా’’తి మహాపఞ్ఞావ పరివారేన్తి. సోపి తేసం పథవిం పత్థరేన్తో వియ సినేరుపాదతో వాలికం ఉద్ధరన్తో వియ చక్కవాళపబ్బతం భిన్దన్తో వియ సినేరుం ఉక్ఖిపన్తో వియ ఆకాసం విత్థారేన్తో వియ చన్దిమసూరియే ఉట్ఠాపేన్తో వియ చ పుచ్ఛితపుచ్ఛితం కథేతి. తేన వుత్తం ‘‘సబ్బే ఖో ఏతే, భిక్ఖవే, భిక్ఖూ మహాపఞ్ఞా’’తి.

మహామోగ్గల్లానోపి భగవతా ‘‘ఏతదగ్గం, భిక్ఖవే, మమ సావకానం భిక్ఖూనం ఇద్ధిమన్తానం యదిదం మహామోగ్గల్లానో’’తి ఇద్ధిమన్తేసు ఏతదగ్గే ఠపితో. ఇతి నం ‘‘పరికమ్మం ఆనిసంసం అధిట్ఠానం వికుబ్బనం పుచ్ఛిస్సామా’’తి ఇద్ధిమన్తోవ పరివారేన్తి. సోపి తేసం వుత్తనయేనేవ పుచ్ఛితపుచ్ఛితం కథేతి. తేన వుత్తం ‘‘సబ్బే ఖో ఏతే, భిక్ఖవే, భిక్ఖూ మహిద్ధికా’’తి.

మహాకస్సపోపి భగవతా ‘‘ఏతదగ్గం, భిక్ఖవే, మమ సావకానం భిక్ఖూనం ధుతవాదానం యదిదం మహాకస్సపో’’తి ధుతవాదేసు ఏతదగ్గే ఠపితో. ఇతి నం ‘‘ధుతఙ్గపరిహారం ఆనిసంసం సమోధానం అధిట్ఠానం భేదం పుచ్ఛిస్సామా’’తి ధుతవాదావ పరివారేన్తి. సోపి తేసం తథేవ పుచ్ఛితపుచ్ఛితం బ్యాకరోతి. తేన వుత్తం ‘‘సబ్బే ఖో ఏతే, భిక్ఖవే, భిక్ఖూ ధుతవాదా’’తి.

అనురుద్ధత్థేరోపి భగవతా ‘‘ఏతదగ్గం, భిక్ఖవే, మమ సావకానం భిక్ఖూనం దిబ్బచక్ఖుకానం యదిదం అనురుద్ధో’’తి (అ. ని. ౧.౧౯౨) దిబ్బచక్ఖుకేసు ఏతదగ్గే ఠపితో. ఇతి నం ‘‘దిబ్బచక్ఖుస్స పరికమ్మం ఆనిసంసం ఉపక్కిలేసం పుచ్ఛిస్సామా’’తి దిబ్బచక్ఖుకావ పరివారేన్తి. సోపి తేసం తథేవ పుచ్ఛితపుచ్ఛితం కథేతి. తేన వుత్తం ‘‘సబ్బే ఖో ఏతే, భిక్ఖవే, భిక్ఖూ దిబ్బచక్ఖుకా’’తి.

పుణ్ణత్థేరోపి భగవతా ‘‘ఏతదగ్గం, భిక్ఖవే, మమ సావకానం భిక్ఖూనం ధమ్మకథికానం యదిదం పుణ్ణో మన్తాణిపుత్తో’’తి (అ. ని. ౧.౧౯౬) ధమ్మకథికేసు ఏతదగ్గే ఠపితో. ఇతి నం ‘‘ధమ్మకథాయ సఙ్ఖేపవిత్థారగమ్భీరుత్తానవిచిత్రకథాదీసు తం తం ఆకారం పుచ్ఛిస్సామా’’తి ధమ్మకథికావ పరివారేన్తి. సోపి తేసం ‘‘ఆవుసో, ధమ్మకథికేన నామ ఆదితో పరిసం వణ్ణేతుం వట్టతి, మజ్ఝే సుఞ్ఞతం పకాసేతుం, అన్తే చతుసచ్చవసేన కూటం గణ్హితు’’న్తి ఏవం తం తం ధమ్మకథానయం ఆచిక్ఖతి. తేన వుత్తం ‘‘సబ్బే ఖో ఏతే, భిక్ఖవే, భిక్ఖూ ధమ్మకథికా’’తి.

ఉపాలిత్థేరోపి భగవతా ‘‘ఏతదగ్గం, భిక్ఖవే, మమ సావకానం భిక్ఖూనం వినయధరానం యదిదం ఉపాలీ’’తి (అ. ని. ౧.౨౨౮) వినయధరేసు ఏతదగ్గే ఠపితో. ఇతి నం ‘‘గరుకలహుకం సతేకిచ్ఛఅతేకిచ్ఛం ఆపత్తానాపత్తిం పుచ్ఛిస్సామా’’తి వినయధరావ పరివారేన్తి. సోపి తేసం పుచ్ఛితపుచ్ఛితం తథేవ కథేతి. తేన వుత్తం ‘‘సబ్బే ఖో ఏతే, భిక్ఖవే, భిక్ఖూ వినయధరా’’తి.

ఆనన్దత్థేరోపి భగవతా ‘‘ఏతదగ్గం, భిక్ఖవే, మమ సావకానం భిక్ఖూనం బహుస్సుతానం యదిదం ఆనన్దో’’తి (అ. ని. ౧.౨౨౩) బహుస్సుతేసు ఏతదగ్గే ఠపితో. ఇతి నం ‘‘దసవిధం బ్యఞ్జనబుద్ధిం అట్ఠుప్పత్తిం అనుసన్ధిం పుబ్బాపరం పుచ్ఛిస్సామా’’తి బహుస్సుతావ పరివారేన్తి. సోపి తేసం ‘‘ఇదం ఏవం వత్తబ్బం, ఇదం ఏవం గహేతబ్బ’’న్తి సబ్బం కథేతి. తేన వుత్తం ‘‘సబ్బే ఖో ఏతే, భిక్ఖవే, భిక్ఖూ బహుస్సుతా’’తి.

దేవదత్తో పన పాపిచ్ఛో ఇచ్ఛాపకతో, తేన నం ‘‘కులసఙ్గణ్హనపరిహారం నానప్పకారకం కోహఞ్ఞతం పుచ్ఛిస్సామా’’తి పాపిచ్ఛావ పరివారేన్తి. సోపి తేసం తం తం నియామం ఆచిక్ఖతి. తేన వుత్తం ‘‘సబ్బే ఖో ఏతే, భిక్ఖవే, భిక్ఖూ పాపిచ్ఛా’’తి.

కస్మా పనేతే అవిదూరే చఙ్కమింసూతి. ‘‘దేవదత్తో సత్థరి పదుట్ఠచిత్తో అనత్థమ్పి కాతుం ఉపక్కమేయ్యా’’తి ఆరక్ఖగ్గహణత్థం. అథ దేవదత్తో కస్మా చఙ్కమీతి? ‘‘అకారకో అయం, యది కారకో భవేయ్య, న ఇధ ఆగచ్ఛేయ్యా’’తి అత్తనో కతదోసపటిచ్ఛాదనత్థం. కిం పన దేవదత్తో భగవతో అనత్థం కాతుం సమత్థో, భగవతో వా ఆరక్ఖకిచ్చం అత్థీతి? నత్థి. తేన వుత్తం ‘‘అట్ఠానమేతం, ఆనన్ద, అనవకాసో, యం తథాగతో పరూపక్కమేన పరినిబ్బాయేయ్యా’’తి (చూళవ. ౩౪౧). భిక్ఖూ పన సత్థరి గారవేన ఆగతా. తేనేవ భగవా ఏవం వత్వా ‘‘విస్సజ్జేహి, ఆనన్ద, భిక్ఖుసఙ్ఘ’’న్తి విస్సజ్జాపేసి. పఞ్చమం.