౪. అఞ్ఞతిత్థియసుత్తవణ్ణనా

౨౪. చతుత్థే పావిసీతి పవిట్ఠో. సో చ న తావ పవిట్ఠో, ‘‘పవిసిస్సామీ’’తి నిక్ఖన్తత్తా పన ఏవం వుత్తో. యథా కిం? యథా ‘‘గామం గమిస్సామీ’’తి నిక్ఖన్తపురిసో తం గామం అప్పత్తోపి ‘‘కహం ఇత్థన్నామో’’తి వుత్తే ‘‘గామం గతో’’తి వుచ్చతి, ఏవం. అతిప్పగోతి తదా కిర థేరస్స అతిప్పగోయేవ నిక్ఖన్తదివసో అహోసి, అతిప్పగోయేవ నిక్ఖన్తభిక్ఖూ బోధియఙ్గణే చేతియఙ్గణే నివాసనపారుపనట్ఠానేతి ఇమేసు ఠానేసు యావ భిక్ఖాచారవేలా హోతి, తావ పపఞ్చం కరోన్తి. థేరస్స పన ‘‘యావ భిక్ఖాచారవేలా హోతి, తావ పరిబ్బాజకేహి సద్ధిం ఏకద్వేకథావారే కరిస్సామీ’’తి చిన్తయతో యంనూనాహన్తి ఏతదహోసి. పరిబ్బాజకానం ఆరామోతి సో కిర ఆరామో దక్ఖిణద్వారస్స చ వేళువనస్స చ అన్తరా అహోసి. ఇధాతి ఇమేసు చతూసు వాదేసు. కింవాదీ కిమక్ఖాయీతి కిం వదతి కిం ఆచిక్ఖతి, కిం ఏత్థ సమణస్స గోతమస్స దస్సనన్తి పుచ్ఛన్తి. ధమ్మస్స చానుధమ్మం బ్యాకరేయ్యామాతి, భోతా గోతమేన యం వుత్తం కారణం, తస్స అనుకారణం కథేయ్యామ. సహధమ్మికో వాదానుపాతోతి పరేహి వుత్తకారణేన సకారణో హుత్వా సమణస్స గోతమస్స వాదానుపాతో వాదప్పవత్తి విఞ్ఞూహి గరహితబ్బం కారణం కోచి అప్పమత్తకోపి కథం నాగచ్ఛేయ్య? ఇదం వుత్తం హోతి – కథం సబ్బాకారేనపి సమణస్స గోతమస్స వాదే గారయ్హం కారణం న భవేయ్యాతి?

ఇతి వదన్తి ఫస్సపచ్చయా దుక్ఖన్తి ఏవం వదన్తోతి అత్థో. తత్రాతి తేసు చతూసు వాదేసు. తే వత అఞ్ఞత్ర ఫస్సాతి ఇదం ‘‘తదపి ఫస్సపచ్చయా’’తి పటిఞ్ఞాయ సాధకవచనం. యస్మా హి న వినా ఫస్సేన దుక్ఖపటిసంవేదనా అత్థి, తస్మా జానితబ్బమేతం యథా ‘‘తదపి ఫస్సపచ్చయా’’తి అయమేత్థ అధిప్పాయో.

సాధు, సాధు, ఆనన్దాతి అయం సాధుకారో సారిపుత్తత్థేరస్స దిన్నో, ఆనన్దత్థేరేన పన సద్ధిం భగవా ఆమన్తేసి. ఏకమిదాహన్తి ఏత్థ ఇధాతి నిపాతమత్తం, ఏకం సమయన్తి అత్థో. ఇదం వచనం ‘‘న కేవలం సారిపుత్తోవ రాజగహం పవిట్ఠో, అహమ్పి పావిసిం. న కేవలఞ్చ తస్సేవాయం వితక్కో ఉప్పన్నో, మయ్హమ్పి ఉప్పజ్జి. న కేవలఞ్చ తస్సేవ సా తిత్థియేహి సద్ధిం కథా జాతా, మయ్హమ్పి జాతపుబ్బా’’తి దస్సనత్థం వుత్తం.

అచ్ఛరియం అబ్భుతన్తి ఉభయమ్పేతం విమ్హయదీపనమేవ. వచనత్థో పనేత్థ అచ్ఛరం పహరితుం యుత్తన్తి అచ్ఛరియం. అభూతపుబ్బం భూతన్తి అబ్భుతం. ఏకేన పదేనాతి ‘‘ఫస్సపచ్చయా దుక్ఖ’’న్తి ఇమినా ఏకేన పదేన. ఏతేన హి సబ్బవాదానం పటిక్ఖేపత్థో వుత్తో. ఏసేవత్థోతి ఏసోయేవ ఫస్సపచ్చయా దుక్ఖన్తి పటిచ్చసముప్పాదత్థో. తఞ్ఞేవేత్థ పటిభాతూతి తఞ్ఞేవేత్థ ఉపట్ఠాతు. ఇదాని థేరో జరామరణాదికాయ పటిచ్చసముప్పాదకథాయ తం అత్థగమ్భీరఞ్చేవ గమ్భీరావభాసఞ్చ కరోన్తో సచే మం, భన్తేతిఆదిం వత్వా యంమూలకా కథా ఉప్పన్నా, తదేవ పదం గహేత్వా వివట్టం దస్సేన్తో ఛన్నంత్వేవాతిఆదిమాహ. సేసం ఉత్తానమేవాతి. చతుత్థం.