౫. కచ్చానగోత్తసుత్తవణ్ణనా

౧౫. పఞ్చమే సమ్మాదిట్ఠి సమ్మాదిట్ఠీతి యం పణ్డితా దేవమనుస్సా తేసు తేసు ఠానేసు సమ్మాదస్సనం వదన్తి, సబ్బమ్పి తం ద్వీహి పదేహి సఙ్ఖిపిత్వా పుచ్ఛతి. ద్వయనిస్సితోతి ద్వే కోట్ఠాసే నిస్సితో. యేభుయ్యేనాతి ఇమినా ఠపేత్వా అరియపుగ్గలే సేసమహాజనం దస్సేతి. అత్థితన్తి సస్సతం. నత్థితన్తి ఉచ్ఛేదం. లోకసముదయన్తి లోకో నామ సఙ్ఖారలోకో, తస్స నిబ్బత్తి. సమ్మప్పఞ్ఞాయ పస్సతోతి సమ్మాపఞ్ఞా నామ సవిపస్సనా మగ్గపఞ్ఞా, తాయ పస్సన్తస్సాతి అత్థో. యా లోకే నత్థితాతి సఙ్ఖారలోకే నిబ్బత్తేసు ధమ్మేసు పఞ్ఞాయన్తేస్వేవ యా నత్థీతి ఉచ్ఛేదదిట్ఠి ఉప్పజ్జేయ్య, సా న హోతీతి అత్థో. లోకనిరోధన్తి సఙ్ఖారానం భఙ్గం. యా లోకే అత్థితాతి సఙ్ఖారలోకే భిజ్జమానేసు ధమ్మేసు పఞ్ఞాయన్తేస్వేవ యా అత్థీతి సస్సతదిట్ఠి ఉప్పజ్జేయ్య, సా న హోతీతి అత్థో.

అపిచ లోకసముదయన్తి అనులోమపచ్చయాకారం. లోకనిరోధన్తి పటిలోమపచ్చయాకారం. లోకనిస్సయే పస్సన్తస్సాపి హి పచ్చయానం అనుచ్ఛేదేన పచ్చయుప్పన్నస్స అనుచ్ఛేదం పస్సతో యా నత్థీతి ఉచ్ఛేదదిట్ఠి ఉప్పజ్జేయ్య, సా న హోతి. పచ్చయనిరోధం పస్సన్తస్సాపి పచ్చయనిరోధేన పచ్చయుప్పన్ననిరోధం పస్సతో యా అత్థీతి సస్సతదిట్ఠి ఉప్పజ్జేయ్య, సా న హోతీతి అయమ్పేత్థ అత్థో.

ఉపయుపాదానాభినివేసవినిబన్ధోతి ఉపయేహి చ ఉపాదానేహి చ అభినివేసేహి చ వినిబన్ధో. తత్థ ఉపయాతి ద్వే ఉపయా తణ్హుపయో చ దిట్ఠుపయో చ. ఉపాదానాదీసుపి ఏసేవ నయో. తణ్హాదిట్ఠియో హి యస్మా అహం మమన్తిఆదీహి ఆకారేహి తేభూమకధమ్మే ఉపేన్తి ఉపగచ్ఛన్తి, తస్మా ఉపయాతి వుచ్చన్తి. యస్మా పన తే ధమ్మే ఉపాదియన్తి చేవ అభినివిసన్తి చ, తస్మా ఉపాదానాతి చ అభినివేసాతి చ వుచ్చన్తి. తాహి చాయం లోకో వినిబన్ధో. తేనాహ ‘‘ఉపయుపాదానాభినివేసవినిబన్ధో’’తి.

తఞ్చాయన్తి తఞ్చ ఉపయుపాదానం అయం అరియసావకో. చేతసో అధిట్ఠానన్తి చిత్తస్స పతిట్ఠానభూతం. అభినివేసానుసయన్తి అభినివేసభూతఞ్చ అనుసయభూతఞ్చ. తణ్హాదిట్ఠీసు హి అకుసలచిత్తం పతిట్ఠాతి, తా చ తస్మిం అభినివిసన్తి చేవ అనుసేన్తి చ, తస్మా తదుభయం చేతసో అధిట్ఠానం అభినివేసానుసయన్తి చ ఆహ. న ఉపేతీతి న ఉపగచ్ఛతి. న ఉపాదియతీతి న గణ్హాతి. నాధిట్ఠాతీతి న అధిట్ఠాతి, కిన్తి? అత్తా మేతి. దుక్ఖమేవాతి పఞ్చుపాదానక్ఖన్ధమత్తమేవ. న కఙ్ఖతీతి ‘‘దుక్ఖమేవ ఉప్పజ్జతి, దుక్ఖం నిరుజ్ఝతి, న అఞ్ఞో ఏత్థ సత్తో నామ అత్థీ’’తి కఙ్ఖం న కరోతి. న విచికిచ్ఛతీతి న విచికిచ్ఛం ఉప్పాదేతి.

అపరప్పచ్చయాతి న పరప్పచ్చయేన, అఞ్ఞస్స అపత్తియాయేత్వా అత్తపచ్చక్ఖఞాణమేవస్స ఏత్థ హోతీతి. ఏత్తావతా ఖో, కచ్చాన, సమ్మాదిట్ఠి హోతీతి ఏవం సత్తసఞ్ఞాయ పహీనత్తా ఏత్తకేన సమ్మాదస్సనం నామ హోతీతి మిస్సకసమ్మాదిట్ఠిం ఆహ. అయమేకో అన్తోతి ఏస ఏకో నికూటన్తో లామకన్తో పఠమకం సస్సతం. అయం దుతియోతి ఏస దుతియో సబ్బం నత్థీతి ఉప్పజ్జనకదిట్ఠిసఙ్ఖాతో నికూటన్తో లామకన్తో దుతియకో ఉచ్ఛేదోతి అత్థో. సేసమేత్థ ఉత్తానమేవాతి. పఞ్చమం.