౪. అరుణవతీసుత్తవణ్ణనా

౧౮౫. చతుత్థే అభిభూసమ్భవన్తి అభిభూ చ సమ్భవో చ. తేసు అభిభూథేరో సారిపుత్తత్థేరో వియ పఞ్ఞాయ అగ్గో, సమ్భవత్థేరో మహామోగ్గల్లానో వియ సమాధినా అగ్గో. ఉజ్ఝాయన్తీతి అవజ్ఝాయన్తి, లామకతో వా చిన్తేన్తి. ఖియ్యన్తీతి, కిన్నామేతం కిన్నామేతన్తి? అఞ్ఞమఞ్ఞం కథేన్తి. విపాచేన్తీతి విత్థారయన్తా పునప్పునం కథేన్తి. హేట్ఠిమేన ఉపడ్ఢకాయేనాతి నాభితో పట్ఠాయ హేట్ఠిమకాయేన. పాళియం ఏత్తకమేవ ఆగతం. థేరో పన ‘‘పకతివణ్ణం విజహిత్వా నాగవణ్ణం గహేత్వా దస్సేతి, సుపణ్ణవణ్ణం గహేత్వా వా దస్సేతీ’’తిఆదినా (పటి. మ. ౩.౧౩) నయేన ఆగతం అనేకప్పకారం ఇద్ధివికుబ్బనం దస్సేసి. ఇమా గాథాయో అభాసీతి థేరో కిర చిన్తేసి – ‘‘కథం దేసితా ను ఖో ధమ్మదేసనా సబ్బేసం పియా అస్స మనాపా’’తి. తతో ఆవజ్జేన్తో – ‘‘సబ్బేపి పాసణ్డా సబ్బే దేవమనుస్సా అత్తనో అత్తనో సమయే పురిసకారం వణ్ణయన్తి, వీరియస్స అవణ్ణవాదీ నామ నత్థి, వీరియపటిసంయుత్తం కత్వా దేసేస్సామి, ఏవం అయం ధమ్మదేసనా సబ్బేసం పియా భవిస్సతి మనాపా’’తి ఞత్వా తీసు పిటకేసు విచినిత్వా ఇమా గాథా అభాసి.

తత్థ ఆరమ్భథాతి ఆరమ్భవీరియం కరోథ. నిక్కమథాతి నిక్కమవీరియం కరోథ. యుఞ్జథాతి పయోగం కరోథ పరక్కమథ. మచ్చునో సేనన్తి మచ్చునో సేనా నామ కిలేససేనా, తం ధునాథ. జాతిసంసారన్తి జాతిఞ్చ సంసారఞ్చ, జాతిసఙ్ఖాతం వా సంసారం. దుక్ఖస్సన్తం కరిస్సతీతి వట్టదుక్ఖస్స పరిచ్ఛేదం కరిస్సతి. కిం పన కత్వా థేరో సహస్సిలోకధాతుం విఞ్ఞాపేసీతి? నీలకసిణం తావ సమాపజ్జిత్వా సబ్బత్థ ఆలోకట్ఠానే అన్ధకారం ఫరి, ఓదాతకసిణం సమాపజ్జిత్వా అన్ధకారట్ఠానే ఓభాసం. తతో ‘‘కిమిదం అన్ధకార’’న్తి? సత్తానం ఆభోగే ఉప్పన్నే ఆలోకం దస్సేసి. ఆలోకట్ఠానే ఆలోకకిచ్చం నత్థి, ‘‘కిం ఆలోకో అయ’’న్తి? విచినన్తానం అత్తానం దస్సేసి. అథ తేసం థేరోతి వదన్తానం ఇమా గాథాయో అభాసి, సబ్బే ఓసటాయ పరిసాయ మజ్ఝే నిసీదిత్వా ధమ్మం దేసేన్తస్స వియ సద్దం సుణింసు. అత్థోపి నేసం పాకటో అహోసి. చతుత్థం.