౫. మారధీతుసుత్తవణ్ణనా

౧౬౧. పఞ్చమే అభాసిత్వాతి ఏత్థ అ-కారో నిపాతమత్తం, భాసిత్వాతి అత్థో. అభాసయిత్వాతిపి పాఠో. ఉపసఙ్కమింసూతి ‘‘గోపాలకదారకం వియ దణ్డకేన భూమిం లేఖం దత్వా అతివియ దుమ్మనో హుత్వా నిసిన్నో. ‘కిన్ను ఖో కారణ’న్తి? పుచ్ఛిత్వా, జానిస్సామా’’తి ఉపసఙ్కమింసు.

సోచసీతి చిన్తేసి. ఆరఞ్ఞమివ కుఞ్జరన్తి యథా అరఞ్ఞతో పేసితగణికారహత్థినియో ఆరఞ్ఞకం కుఞ్జరం ఇత్థికుత్తదస్సనేన పలోభేత్వా బన్ధిత్వా ఆనయన్తి, ఏవం ఆనయిస్సామ. మారధేయ్యన్తి తేభూమకవట్టం.

ఉపసఙ్కమింసూతి – ‘‘తుమ్హే థోకం అధివాసేథ, మయం తం ఆనేస్సామా’’తి పితరం సమస్సాసేత్వా ఉపసఙ్కమింసు. ఉచ్చావచాతి నానావిధా. ఏకసతం ఏకసతన్తి ఏకేకం సతం సతం కత్వా. కుమారివణ్ణసతన్తి ఇమినా నయేన కుమారిఅత్తభావానం సతం.

అత్థస్స పత్తిం హదయస్స సన్తిన్తి, ద్వీహిపి పదేహి అరహత్తమేవ కథేసి. సేనన్తి కిలేససేనం. సా హి పియరూపసాతరూపా నామ. ఏకాహం ఝాయన్తి ఏకో అహం ఝాయన్తో. సుఖమనుబోధిన్తి అరహత్తసుఖం అనుబుజ్ఝిం. ఇదం వుత్తం హోతి – పియరూపం సాతరూపం సేనం జినిత్వా అహం ఏకో ఝాయన్తో ‘‘అత్థస్స పత్తిం హదయస్స సన్తి’’న్తి సఙ్ఖం గతం అరహత్తసుఖం అనుబుజ్ఝిం. తస్మా జనేన మిత్తసన్థవం న కరోమి, తేనేవ చ మే కారణేన కేనచి సద్ధిం సక్ఖీ న సమ్పజ్జతీతి.

కథంవిహారీబహులోతి కతమేన విహారేన బహులం విహరన్తో. అలద్ధాతి అలభిత్వా. యోతి నిపాతమత్తం. ఇదం వుత్తం హోతి – కతమేన ఝానేన బహులం ఝాయన్తం తం పుగ్గలం కామసఞ్ఞా అలభిత్వావ పరిబాహిరా హోన్తీతి.

పస్సద్ధకాయోతి చతుత్థజ్ఝానేన అస్సాసపస్సాసకాయస్స పస్సద్ధత్తా పస్సద్ధకాయో. సువిముత్తచిత్తోతి అరహత్తఫలవిముత్తియా సుట్ఠు విముత్తచిత్తో. అసఙ్ఖరానోతి తయో కమ్మాభిసఙ్ఖారే అనభిసఙ్ఖరోన్తో. అనోకోతి అనాలయో. అఞ్ఞాయ ధమ్మన్తి చతుసచ్చధమ్మం జానిత్వా. అవితక్కఝాయీతి అవితక్కేన చతుత్థజ్ఝానేన ఝాయన్తో. న కుప్పతీతిఆదీసు దోసేన న కుప్పతి, రాగేన న సరతి, మోహేన న థీనో. ఇమేసు తీసు మూలకిలేసేసు గహితేసు దియడ్ఢకిలేససహస్సం గహితమేవ హోతి. పఠమపదేన వా బ్యాపాదనీవరణం గహితం, దుతియేన కామచ్ఛన్దనీవరణం, తతియేన థినం ఆదిం కత్వా సేసనీవరణాని. ఇతి ఇమినా నీవరణప్పహానేన ఖీణాసవం దస్సేతి.

పఞ్చోఘతిణ్ణోతి పఞ్చద్వారికం కిలేసోఘం తిణ్ణో. ఛట్ఠన్తి మనోద్వారికమ్పి ఛట్ఠం కిలేసోఘం అతరి. పఞ్చోఘగ్గహణేన వా పఞ్చోరమ్భాగియాని సంయోజనాని, ఛట్ఠగ్గహణేన పఞ్చుద్ధమ్భాగియాని వేదితబ్బాని. గణసఙ్ఘచారీతి గణే చ సఙ్ఘే చ చరతీతి సత్థా గణసఙ్ఘచారీ నామ. అద్ధా చరిస్సన్తీతి అఞ్ఞేపి సద్ధా బహుజనా ఏకంసేన చరిస్సన్తి. అయన్తి అయం సత్థా. అనోకోతి అనాలయో.

అచ్ఛేజ్జ నేస్సతీతి అచ్ఛిన్దిత్వా నయిస్సతి, మచ్చురాజస్స హత్థతో అచ్ఛిన్దిత్వా నిబ్బానపారం నయిస్సతీతి వుత్తం హోతి. నయమానానన్తి నయమానేసు.

సేలంవ సిరసూహచ్చ, పాతాలే గాధమేసథాతి మహన్తం కూటాగారప్పమాణం సిలం సీసే ఠపేత్వా పాతాలే పతిట్ఠగవేసనం వియ. ఖాణుంవ ఉరసాసజ్జాతి ఉరసి ఖాణుం పహరిత్వా వియ. అపేథాతి అపగచ్ఛథ. ఇమస్మిం ఠానే సఙ్గీతికారా ‘‘ఇదమవోచా’’తి దేసనం నిట్ఠపేత్వా దద్దల్లమానాతి గాథం ఆహంసు. తత్థ దద్దల్లమానాతి అతివియ జలమానా సోభమానా. ఆగఞ్ఛున్తి ఆగతా. పనుదీతి నీహరి. తూలం భట్ఠంవ మాలుతోతి యథా ఫలతో భట్ఠం సిమ్బలితూలం వా పోటకితూలం వా వాతో పనుదతి నీహరతి, ఏవం పనుదీతి. పఞ్చమం.

తతియో వగ్గో.

ఇతి సారత్థప్పకాసినియా

సంయుత్తనికాయ-అట్ఠకథాయ

మారసంయుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.