౩. సాధుసుత్తవణ్ణనా

౩౩. తతియే ఉదానం ఉదానేసీతి ఉదాహారం ఉదాహరి. యథా హి యం తేలం మానం గహేతుం న సక్కోతి విస్సన్దిత్వా గచ్ఛతి, తం అవసేసకోతి వుచ్చతి. యఞ్చ జలం తళాకం గహేతుం న సక్కోతి, అజ్ఝోత్థరిత్వా గచ్ఛతి, తం ఓఘోతి వుచ్చతి, ఏవమేవం యం పీతివచనం హదయం గహేతుం న సక్కోతి, అధికం హుత్వా అన్తో అసణ్ఠహిత్వా బహి నిక్ఖమతి, తం ఉదానన్తి వుచ్చతి. ఏవరూపం పీతిమయం వచనం నిచ్ఛారేసీతి అత్థో. సద్ధాయపి సాహు దానన్తి కమ్మఞ్చ కమ్మఫలఞ్చ సద్దహిత్వాపి దిన్నదానం సాహు లద్ధకం భద్దకమేవ. ఆహూతి కథేన్తి. కథం పనేతం ఉభయం సమం నామ హోతీతి? జీవితభీరుకో హి యుజ్ఝితుం న సక్కోతి, ఖయభీరుకో దాతుం న సక్కోతి. ‘‘జీవితఞ్చ రక్ఖిస్సామి యుజ్ఝిస్సామి చా’’తి హి వదన్తో న యుజ్ఝతి. జీవితే పన ఆలయం విస్సజ్జేత్వా, ‘‘ఛేజ్జం వా హోతు మరణం వా, గణ్హిస్సామేతం ఇస్సరియ’’న్తి ఉస్సహన్తోవ యుజ్ఝతి. ‘‘భోగే చ రక్ఖిస్సామి, దానఞ్చ దస్సామీ’’తి వదన్తో న దదాతి. భోగేసు పన ఆలయం విస్సజ్జేత్వా మహాదానం దస్సామీతి ఉస్సహన్తోవ దేతి. ఏవం దానఞ్చ యుద్ధఞ్చ సమం హోతి. కిఞ్చ భియ్యో? అప్పాపి సన్తా బహుకే జినన్తీతి యథా చ యుద్ధే అప్పకాపి వీరపురిసా బహుకే భీరుపురిసే జినన్తి, ఏవం సద్ధాదిసమ్పన్నో అప్పకమ్పి దానం దదన్తో బహుమచ్ఛేరం మద్దతి, బహుఞ్చ దానవిపాకం అధిగచ్ఛతి. ఏవమ్పి దానఞ్చ యుద్ధఞ్చ సమానం. తేనేవాహ –

‘‘అప్పమ్పి చే సద్దహానో దదాతి,

తేనేవ సో హోతి సుఖీ పరత్థా’’తి.

ఇమస్స చ పనత్థస్స పకాసనత్థం ఏకసాటకబ్రాహ్మణవత్థు చ అఙ్కురవత్థు చ విత్థారేతబ్బం.

ధమ్మలద్ధస్సాతి ధమ్మేన సమేన లద్ధస్స భోగస్స ధమ్మలద్ధస్స చ పుగ్గలస్స. ఏత్థ పుగ్గలో లద్ధధమ్మో నామ అధిగతధమ్మో అరియపుగ్గలో. ఇతి యం ధమ్మలద్ధస్స భోగస్స దానం ధమ్మలద్ధస్స అరియపుగ్గలస్స దీయతి, తమ్పి సాధూతి అత్థో. యో ధమ్మలద్ధస్సాతి ఇమస్మిమ్పి గాథాపదే అయమేవ అత్థో. ఉట్ఠానవీరియాధిగతస్సాతి ఉట్ఠానేన చ వీరియేన చ అధిగతస్స భోగస్స. వేతరణిన్తి దేసనాసీసమత్తమేతం. యమస్స పన వేతరణిమ్పి సఞ్జీవకాళసుత్తాదయోపి ఏకతింసమహానిరయేపి సబ్బసోవ అతిక్కమిత్వాతి అత్థో.

విచేయ్య దానన్తి విచినిత్వా దిన్నదానం. తత్థ ద్వే విచిననా దక్ఖిణావిచిననం దక్ఖిణేయ్యవిచిననఞ్చ. తేసు లామకలామకే పచ్చయే అపనేత్వా పణీతపణీతే విచినిత్వా తేసం దానం దక్ఖిణావిచిననం నామ. విపన్నసీలే ఇతో బహిద్ధా పఞ్చనవుతిపాసణ్డభేదే వా దక్ఖిణేయ్యే పహాయ సీలాదిగుణసమ్పన్నానం సాసనే పబ్బజితానం దానం దక్ఖిణేయ్యవిచిననం నామ. ఏవం ద్వీహాకారేహి విచేయ్య దానం. సుగతప్పసత్థన్తి సుగతేన వణ్ణితం. తత్థ దక్ఖిణేయ్యవిచిననం దస్సేన్తో యే దక్ఖిణేయ్యాతిఆదిమాహ. బీజాని వుత్తాని యథాతి ఇమినా పన దక్ఖిణావిచిననం ఆహ. అవిపన్నబీజసదిసా హి విచినిత్వా గహితా పణీతపణీతా దేయ్యధమ్మాతి.

పాణేసుపి సాధు సంయమోతి పాణేసు సంయతభావోపి భద్దకో. అయం దేవతా ఇతరాహి కథితం దానానిసంసం అతిక్కమిత్వా సీలానిసంసం కథేతుమారద్ధా. అహేఠయం చరన్తి అవిహింసన్తో చరమానో. పరూపవాదాతి పరస్స ఉపవాదభయేన. భయాతి ఉపవాదభయా. దానా చ ఖో ధమ్మపదంవ సేయ్యోతి దానతో నిబ్బానసఙ్ఖాతం ధమ్మపదమేవ సేయ్యో. పుబ్బే చ హి పుబ్బతరే చ సన్తోతి పుబ్బే చ కస్సపబుద్ధాదికాలే పుబ్బతరే చ కోణాగమనబుద్ధాదికాలే, సబ్బేపి వా ఏతే పుబ్బే చ పుబ్బతరే చ సన్తో నామాతి. తతియం.