౧. నన్దనసుత్తవణ్ణనా

౧౧. నన్దనవగ్గస్స పఠమే తత్రాతి తస్మిం ఆరామే. ఖోతి బ్యఞ్జనసిలిట్ఠతావసేన నిపాతమత్తం. భిక్ఖూ ఆమన్తేసీతి పరిసజేట్ఠకే భిక్ఖూ జానాపేసి. భిక్ఖవోతి తేసం ఆమన్తనాకారదీపనం. భదన్తేతి పతివచనదానం. తే భిక్ఖూతి యే తత్థ సమ్ముఖీభూతా ధమ్మపటిగ్గాహకా భిక్ఖూ. భగవతో పచ్చస్సోసున్తి భగవతో వచనం పతిఅస్సోసుం, అభిముఖా హుత్వా సుణింసు సమ్పటిచ్ఛింసూతి అత్థో. ఏతదవోచాతి ఏతం ఇదాని వత్తబ్బం ‘‘భూతపుబ్బ’’న్తిఆదివచనం అవోచ. తత్థ తావతింసకాయికాతి తావతింసకాయే నిబ్బత్తా. తావతింసకాయో నామ దుతియదేవలోకో వుచ్చతి. మఘేన మాణవేన సద్ధిం మచలగామే కాలం కత్వా తత్థ ఉప్పన్నే తేత్తింస దేవపుత్తే ఉపాదాయ కిర తస్స దేవలోకస్స అయం పణ్ణత్తి జాతాతి వదన్తి. యస్మా పన సేసచక్కవాళేసుపి ఛ కామావచరదేవలోకా అత్థి. వుత్తమ్పి చేతం ‘‘సహస్సం చాతుమహారాజికానం సహస్సం తావతింసాన’’న్తి (అ. ని. ౧౦.౨౯), తస్మా నామపణ్ణత్తియేవేసా తస్స దేవలోకస్సాతి వేదితబ్బా. ఏవఞ్హి నిద్దోసం పదం హోతి.

నన్దనే వనేతి ఏత్థ తం వనం పవిట్ఠే పవిట్ఠే నన్దయతి తోసేతీతి నన్దనం. పఞ్చసు హి మరణనిమిత్తేసు ఉప్పన్నేసు ‘‘సమ్పత్తిం పహాయ చవిస్సామా’’తి పరిదేవమానా దేవతా సక్కో దేవానమిన్దో ‘‘మా పరిదేవిత్థ, అభిజ్జనధమ్మా నామ సఙ్ఖారా నత్థీ’’తి ఓవదిత్వా తత్థ పవేసాపేతి. తాసం అఞ్ఞాహి దేవతాహి బాహాసు గహేత్వా పవేసితానమ్పి తస్స సమ్పత్తిం దిస్వావ మరణసోకో వూపసమ్మతి, పీతిపామోజ్జమేవ ఉప్పజ్జతి. అథ తస్మిం కీళమానా ఏవ ఉణ్హసన్తత్తో హిమపిణ్డో వియ విలీయన్తి, వాతాపహతదీపసిఖా వియ విజ్ఝాయన్తీతి ఏవం యంకిఞ్చి అన్తో పవిట్ఠం నన్దయతి తోసేతియేవాతి నన్దనం, తస్మిం నన్దనే. అచ్ఛరాసఙ్ఘపరివుతాతి అచ్ఛరాతి దేవధీతానం నామం, తాసం సమూహేన పరివుతా.

దిబ్బేహీతి దేవలోకే నిబ్బత్తేహి. పఞ్చహి కామగుణేహీతి మనాపియరూపసద్దగన్ధరసఫోట్ఠబ్బసఙ్ఖాతేహి పఞ్చహి కామబన్ధనేహి కామకోట్ఠాసేహి వా. సమప్పితాతి ఉపేతా. ఇతరం తస్సేవ వేవచనం. పరిచారయమానాతి రమమానా, తేసు తేసు వా రూపాదీసు ఇన్ద్రియాని సఞ్చారయమానా. తాయం వేలాయన్తి తస్మిం పరిచారణకాలే. సో పనస్స దేవపుత్తస్స అధునా అభినిబ్బత్తకాలో వేదితబ్బో. తస్స హి పటిసన్ధిక్ఖణేయేవ రత్తసువణ్ణక్ఖన్ధో వియ విరోచయమానో తిగావుతప్పమాణో అత్తభావో నిబ్బత్తి. సో దిబ్బవత్థనివత్థో దిబ్బాలఙ్కారపటిమణ్డితో దిబ్బమాలావిలేపనధరో దిబ్బేహి చన్దనచుణ్ణేహి సమం వికిరియమానో దిబ్బేహి పఞ్చహి కామగుణేహి ఓవుతో నివుతో పరియోనద్ధో లోభాభిభూతో హుత్వా లోభనిస్సరణం నిబ్బానం అపస్సన్తో ఆసభిం వాచం భాసన్తో వియ మహాసద్దేన ‘‘న తే సుఖం పజానన్తీ’’తి ఇమం గాథం గాయమానో నన్దనవనే విచరి. తేన వుత్తం – ‘‘తాయం వేలాయం ఇమం గాథం అభాసీ’’తి.

యే న పస్సన్తి నన్దనన్తి యే తత్ర పఞ్చకామగుణానుభవనవసేన నన్దనవనం న పస్సన్తి. నరదేవానన్తి దేవనరానం, దేవపురిసానన్తి అత్థో. తిదసానన్తి తిక్ఖత్తుం దసన్నం. యసస్సినన్తి పరివారసఙ్ఖాతేన యసేన సమ్పన్నానం.

అఞ్ఞతరా దేవతాతి ఏకా అరియసావికా దేవతా. పచ్చభాసీతి ‘‘అయం బాలదేవతా ఇమం సమ్పత్తిం నిచ్చం అచలం మఞ్ఞతి, నాస్సా ఛేదనభేదనవిద్ధంసనధమ్మతం జానాతీ’’తి అధిప్పాయం వివట్టేత్వా దస్సేన్తీ ‘‘న త్వం బాలే’’తి ఇమాయ గాథాయ పతిఅభాసి. యథా అరహతం వచోతి యథా అరహన్తానం వచనం, తథా త్వం న జానాసీతి. ఏవం తస్సా అధిప్పాయం పటిక్ఖిపిత్వా ఇదాని అరహన్తానం వచనం దస్సేన్తీ అనిచ్చాతిఆదిమాహ. తత్థ అనిచ్చా వత సఙ్ఖారాతి సబ్బే తేభూమకసఙ్ఖారా హుత్వా అభావత్థేన అనిచ్చా. ఉప్పాదవయధమ్మినోతి ఉప్పాదవయసభావా. ఉప్పజ్జిత్వా నిరుజ్ఝన్తీతి ఇదం పురిమస్సేవ వేవచనం. యస్మా వా ఉప్పజ్జిత్వా నిరుజ్ఝన్తి, తస్మా ఉప్పాదవయధమ్మినోతి. ఉప్పాదవయగ్గహణేన చేత్థ తదనన్తరా వేమజ్ఝట్ఠానం గహితమేవ హోతి. తేసం వూపసమో సుఖోతి తేసం సఙ్ఖారానం వూపసమసఙ్ఖాతం నిబ్బానమేవ సుఖం. ఇదం అరహతం వచోతి.

నన్దనసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.