౮. సమణముణ్డికసుత్తవణ్ణనా

౨౬౦. ఏవం మే సుతన్తి సమణముణ్డికసుత్తం. తత్థ ఉగ్గాహమానోతి తస్స పరిబ్బాజకస్స నామం. సుమనోతి పకతినామం. కిఞ్చి కిఞ్చి పన ఉగ్గహితుం ఉగ్గాహేతుం సమత్థతాయ ఉగ్గాహమానోతి నం సఞ్జానన్తి. సమయం పవదన్తి ఏత్థాతి సమయప్పవాదకం. తస్మిం కిర ఠానే చఙ్కీతారుక్ఖపోక్ఖరసాతిప్పభుతయో బ్రాహ్మణా నిగణ్ఠాచేలకపరిబ్బాజకాదయో చ పబ్బజితా సన్నిపతిత్వా అత్తనో అత్తనో సమయం పవదన్తి కథేన్తి దీపేన్తి, తస్మా సో ఆరామో సమయప్పవాదకోతి వుచ్చతి. స్వేవ తిన్దుకాచీరసఙ్ఖాతాయ తిమ్బరూసకరుక్ఖపన్తియా పరిక్ఖిత్తత్తా తిన్దుకాచీరం. యస్మా పనేత్థ పఠమం ఏకా సాలా అహోసి, పచ్ఛా మహాపుఞ్ఞం పోట్ఠపాదపరిబ్బాజకం నిస్సాయ బహూ సాలా కతా, తస్మా తమేవ ఏకం సాలం ఉపాదాయ లద్ధనామవసేన ఏకసాలకోతి వుచ్చతి. మల్లికాయ పన పసేనదిరఞ్ఞో దేవియా ఉయ్యానభూతో సో పుప్ఫఫలసఞ్ఛన్నో ఆరామోతి కత్వా మల్లికాయ ఆరామోతి సఙ్ఖం గతో. తస్మిం సమయప్పవాదకే తిన్దుకాచీరే ఏకసాలకే మల్లికాయ ఆరామే. పటివసతీతి వాసఫాసుతాయ వసతి. దివా దివస్సాతి దివసస్స దివా నామ మజ్ఝన్హాతిక్కమో, తస్మిం దివసస్సపి దివాభూతే అతిక్కన్తమత్తే మజ్ఝన్హికే నిక్ఖమీతి అత్థో. పటిసల్లీనోతి తతో తతో రూపాదిగోచరతో చిత్తం పటిసంహరిత్వా లీనో, ఝానరతిసేవనవసేన ఏకీభావం గతో. మనోభావనీయానన్తి మనవడ్ఢనకానం, యే ఆవజ్జతో మనసికరోతో చిత్తం వినీవరణం హోతి ఉన్నమతి వడ్ఢతి. యావతాతి యత్తకా. అయం తేసం అఞ్ఞతరోతి అయం తేసం అబ్భన్తరో ఏకో సావకో. అప్పేవ నామాతి తస్స ఉపసఙ్కమనం పత్థయమానో ఆహ. పత్థనాకారణం పన సన్దకసుత్తే వుత్తమేవ.

౨౬౧. ఏతదవోచాతి దన్దపఞ్ఞో అయం గహపతి, ధమ్మకథాయ నం సఙ్గణ్హిత్వా అత్తనో సావకం కరిస్సామీతి మఞ్ఞమానో ఏతం ‘‘చతూహి ఖో’’తిఆదివచనం అవోచ. తత్థ పఞ్ఞపేమీతి దస్సేమి ఠపేమి. సమ్పన్నకుసలన్తి పరిపుణ్ణకుసలం. పరమకుసలన్తి ఉత్తమకుసలం. అయోజ్ఝన్తి వాదయుద్ధేన యుజ్ఝిత్వా చాలేతుం అసక్కుణేయ్యం అచలం నిక్కమ్పం థిరం. న కరోతీతి అకరణమత్తమేవ వదతి, ఏత్థ పన సంవరప్పహానం వా పటిసేవనప్పహానం వా న వదతి. సేసపదేసుపి ఏసేవ నయో.

నేవ అభినన్దీతి తిత్థియా నామ జానిత్వాపి అజానిత్వాపి యం వా తం వా వదన్తీతి మఞ్ఞమానో నాభినన్ది. న పటిక్కోసీతి సాసనస్స అనులోమం వియ పసన్నాకారం వియ వదతీతి మఞ్ఞమానో న పటిసేధేతి.

౨౬౨. యథా ఉగ్గాహమానస్సాతి యథా తస్స వచనం, ఏవం సన్తే ఉత్తానసేయ్యకో కుమారో అయోజ్ఝసమణో థిరసమణో భవిస్సతి, మయం పన ఏవం న వదామాతి దీపేతి. కాయోతిపి న హోతీతి సకకాయో పరకాయోతిపి విసేసఞాణం న హోతి. అఞ్ఞత్ర ఫన్దితమత్తాతి పచ్చత్థరణే వలిసమ్ఫస్సేన వా మఙ్గులదట్ఠేన వా కాయఫన్దనమత్తం నామ హోతి. తం ఠపేత్వా అఞ్ఞం కాయేన కరణకమ్మం నామ నత్థి. తమ్పి చ కిలేససహగతచిత్తేనేవ హోతి. వాచాతిపి న హోతీతి మిచ్ఛావాచా సమ్మావాచాతిపి నానత్తం న హోతి. రోదితమత్తాతి జిఘచ్ఛాపిపాసాపరేతస్స పన రోదితమత్తం హోతి. తమ్పి కిలేససహగతచిత్తేనేవ. సఙ్కప్పోతి మిచ్ఛాసఙ్కప్పో సమ్మాసఙ్కప్పోతిపి నానత్తం న హోతి. వికూజితమత్తాతి వికూజితమత్తం రోదనహసితమత్తం హోతి. దహరకుమారకానఞ్హి చిత్తం అతీతారమ్మణం పవత్తతి, నిరయతో ఆగతా నిరయదుక్ఖం సరిత్వా రోదన్తి, దేవలోకతో ఆగతా హసన్తి, తమ్పి కిలేససహగతచిత్తేనేవ హోతి. ఆజీవోతి మిచ్ఛాజీవో సమ్మాజీవోతిపి నానత్తం న హోతి. అఞ్ఞత్ర మాతుథఞ్ఞాతి థఞ్ఞచోరదారకా నామ హోన్తి, మాతరి ఖీరం పాయన్తియా అపివిత్వా అఞ్ఞవిహితకాలే పిట్ఠిపస్సేన ఆగన్త్వా థఞ్ఞం పివన్తి. ఏత్తకం ముఞ్చిత్వా అఞ్ఞో మిచ్ఛాజీవో నత్థి. అయమ్పి కిలేససహగతచిత్తేనేవ హోతీతి దస్సేతి.

౨౬౩. ఏవం పరిబ్బాజకవాదం పటిక్ఖిపిత్వా ఇదాని సయం సేక్ఖభూమియం మాతికం ఠపేన్తో చతూహి ఖో అహన్తిఆదిమాహ. తత్థ సమధిగయ్హ తిట్ఠతీతి విసేసేత్వా తిట్ఠతి. న కాయేన పాప కమ్మన్తిఆదీసు న కేవలం అకరణమత్తమేవ, భగవా పన ఏత్థ సంవరప్పహానపటిసఙ్ఖా పఞ్ఞపేతి. తం సన్ధాయేవమాహ. న చేవ సమ్పన్నకుసలన్తిఆది పన ఖీణాసవం సన్ధాయ వుత్తం.

ఇదాని అసేక్ఖభూమియం మాతికం ఠపేన్తో దసహి ఖో అహన్తిఆదిమాహ. తత్థ తీణి పదాని నిస్సాయ ద్వే పఠమచతుక్కా ఠపితా, ఏకం పదం నిస్సాయ ద్వే పచ్ఛిమచతుక్కా. అయం సేక్ఖభూమియం మాతికా.

౨౬౪. ఇదాని తం విభజన్తో కతమే చ థపతి అకుసలసీలాతిఆదిమాహ. తత్థ సరాగన్తి అట్ఠవిధం లోభసహగతచిత్తం. సదోసన్తి పటిఘసమ్పయుత్తచిత్తద్వయం. సమోహన్తి విచికిచ్ఛుద్ధచ్చసహగతచిత్తద్వయమ్పి వట్టతి, సబ్బాకుసలచిత్తానిపి. మోహో సబ్బాకుసలే ఉప్పజ్జతీతి హి వుత్తం. ఇతోసముట్ఠానాతి ఇతో సరాగాదిచిత్తతో సముట్ఠానం ఉప్పత్తి ఏతేసన్తి ఇతోసముట్ఠానా.

కుహిన్తి కతరం ఠానం పాపుణిత్వా అపరిసేసా నిరుజ్ఝన్తి. ఏత్థేతేతి సోతాపత్తిఫలే భుమ్మం. పాతిమోక్ఖసంవరసీలఞ్హి సోతాపత్తిఫలే పరిపుణ్ణం హోతి, తం ఠానం పత్వా అకుసలసీలం అసేసం నిరుజ్ఝతి. అకుసలసీలన్తి చ దుస్సీలస్సేతం అధివచనన్తి వేదితబ్బం.

అకుసలానం సీలానం నిరోధాయ పటిపన్నోతి ఏత్థ యావ సోతాపత్తిమగ్గా నిరోధాయ పటిపన్నో నామ హోతి, ఫలపత్తే పన తే నిరోధితా నామ హోన్తి.

౨౬౫. వీతరాగన్తిఆదీహి అట్ఠవిధం కామావచరకుసలచిత్తమేవ వుత్తం. ఏతేన హి కుసలసీలం సముట్ఠాతి.

సీలవా హోతీతి సీలసమ్పన్నో హోతి గుణసమ్పన్నో చ. నో చ సీలమయోతి అలమేత్తావతా, నత్థి ఇతో కిఞ్చి ఉత్తరి కరణీయన్తి ఏవం సీలమయో న హోతి. యత్థస్స తేతి అరహత్తఫలే భుమ్మం. అరహత్తఫలఞ్హి పత్వా అకుసలసీలం అసేసం నిరుజ్ఝతి.

నిరోధాయ పటిపన్నోతి ఏత్థ యావ అరహత్తమగ్గా నిరోధాయ పటిపన్నో నామ హోతి, ఫలపత్తే పన తే నిరోధితా నామ హోన్తి.

౨౬౬. కామసఞ్ఞాదీసు కామసఞ్ఞా అట్ఠలోభసహగతచిత్తసహజాతా, ఇతరా ద్వే దోమనస్ససహగతచిత్తద్వయేన సహజాతా.

పఠమం ఝానన్తి అనాగామిఫలపఠమజ్ఝానం. ఏత్థేతేతి అనాగామిఫలే భుమ్మం. అనాగామిఫలఞ్హి పత్వా అకుసలసఙ్కప్పా అపరిసేసా నిరుజ్ఝన్తి.

నిరోధాయ పటిపన్నోతి ఏత్థ యావ అనాగామిమగ్గా నిరోధాయ పటిపన్నో నామ హోతి, ఫలపత్తే పన తే నిరోధితా నామ హోన్తి. నేక్ఖమ్మసఞ్ఞాదయో హి తిస్సోపి అట్ఠకామావచరకుసలసహజాతసఞ్ఞావ.

౨౬౭. ఏత్థేతేతి అరహత్తఫలే భుమ్మం. దుతియజ్ఝానికం అరహత్తఫలఞ్హి పాపుణిత్వా కుసలసఙ్కప్పా అపరిసేసా నిరుజ్ఝన్తి. నిరోధాయ పటిపన్నోతి ఏత్థ యావ అరహత్తమగ్గా నిరోధాయ పటిపన్నో నామ హోతి, ఫలపత్తే పన తే నిరోధితా నామ హోన్తి. సేసం సబ్బత్థ ఉత్తానమేవాతి.

పపఞ్చసూదనియా మజ్ఝిమనికాయట్ఠకథాయ

సమణముణ్డికసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.