౭. మహాసకులుదాయిసుత్తవణ్ణనా

౨౩౭. ఏవం మే సుతన్తి మహాసకులుదాయిసుత్తం. తత్థ మోరనివాపేతి తస్మిం ఠానే మోరానం అభయం ఘోసేత్వా భోజనం అదంసు. తస్మా తం ఠానం మోరనివాపోతి సఙ్ఖం గతం. అన్నభారోతి ఏకస్స పరిబ్బాజకస్స నామం. తథా వరధరోతి. అఞ్ఞే చాతి న కేవలం ఇమే తయో, అఞ్ఞేపి అభిఞ్ఞాతా బహూ పరిబ్బాజకా. అప్పసద్దస్స వణ్ణవాదీతి ఇధ అప్పసద్దవినీతోతి అవత్వావ ఇదం వుత్తం. కస్మా? న హి భగవా అఞ్ఞేన వినీతోతి.

౨౩౮. పురిమానీతి హియ్యోదివసం ఉపాదాయ పురిమాని నామ హోన్తి, తతో పరం పురిమతరాని. కుతూహలసాలాయన్తి కుతూహలసాలా నామ పచ్చేకసాలా నత్థి, యత్థ పన నానాతిత్థియా సమణబ్రాహ్మణా నానావిధం కథం పవత్తేన్తి, సా బహూనం – ‘‘అయం కిం వదతి, అయం కిం వదతీ’’తి కుతూహలుప్పత్తిట్ఠానతో ‘‘కుతూహలసాలా’’తి వుచ్చతి. ‘‘కోతూహలసాలా’’తిపి పాఠో. లాభాతి యే ఏవరూపే సమణబ్రాహ్మణే దట్ఠుం పఞ్హం పుచ్ఛితుం ధమ్మకథం వా నేసం సోతుం లభన్తి, తేసం అఙ్గమగధానం ఇమే లాభాతి అత్థో.

సఙ్ఘినోతిఆదీసు పబ్బజితసమూహసఙ్ఖాతో సఙ్ఘో ఏతేసం అత్థీతి సఙ్ఘినో. స్వేవ గణో ఏతేసం అత్థీతి గణినో. ఆచారసిక్ఖాపనవసేన తస్స గణస్స ఆచరియాతి గణాచరియా. ఞాతాతి పఞ్ఞాతా పాకటా. యథాభుచ్చగుణేహి చేవ అయథాభూతగుణేహి చ సముగ్గతో యసో ఏతేసం అత్థీతి యసస్సినో. పూరణాదీనఞ్హి ‘‘అప్పిచ్ఛో సన్తుట్ఠో, అప్పిచ్ఛతాయ వత్థమ్పి న నివాసేతీ’’తిఆదినా నయేన యసో సముగ్గతో, తథాగతస్స ‘‘ఇతిపి సో భగవా’’తిఆదీహి యథాభూతగుణేహి. తిత్థకరాతి లద్ధికరా. సాధుసమ్మతాతి ఇమే సాధూ సున్దరా సప్పురిసాతి ఏవం సమ్మతా. బహుజనస్సాతి అస్సుతవతో చేవ అన్ధబాలపుథుజ్జనస్స విభావినో చ పణ్డితజనస్స. తత్థ తిత్థియా బాలజనస్స ఏవం సమ్మతా, తథాగతో పణ్డితజనస్స. ఇమినా నయేన పూరణో కస్సపో సఙ్ఘీతిఆదీసు అత్థో వేదితబ్బో. భగవా పన యస్మా అట్ఠతింస ఆరమ్మణాని విభజన్తో బహూని నిబ్బానఓతరణతిత్థాని అకాసి, తస్మా ‘‘తిత్థకరో’’తి వత్తుం వట్టతి.

కస్మా పనేతే సబ్బేపి తత్థ ఓసటాతి? ఉపట్ఠాకరక్ఖణత్థఞ్చేవ లాభసక్కారత్థఞ్చ. తేసఞ్హి ఏవం హోతి – ‘‘అమ్హాకం ఉపట్ఠాకా సమణం గోతమం సరణం గచ్ఛేయ్యుం, తే చ రక్ఖిస్సామ. సమణస్స చ గోతమస్స ఉపట్ఠాకే సక్కారం కరోన్తే దిస్వా అమ్హాకమ్పి ఉపట్ఠాకా అమ్హాకం సక్కారం కరిస్సన్తీ’’తి. తస్మా యత్థ యత్థ భగవా ఓసరతి, తత్థ తత్థ సబ్బే ఓసరన్తి.

౨౩౯. వాదం ఆరోపేత్వాతి వాదే దోసం ఆరోపేత్వా. అపక్కన్తాతి, అపగతా, కేచి దిసం పక్కన్తా, కేచి గిహిభావం పత్తా, కేచి ఇమం సాసనం ఆగతా. సహితం మేతి మయ్హం వచనం సహితం సిలిట్ఠం, అత్థయుత్తం కారణయుత్తన్తి అత్థో. అసహితం తేతి తుయ్హం వచనం అసహితం. అధిచిణ్ణం తే విపరావత్తన్తి యం తుయ్హం దీఘరత్తాచిణ్ణవసేన సుప్పగుణం, తం మయ్హం ఏకవచనేనేవ విపరావత్తం విపరివత్తిత్వా ఠితం, న కిఞ్చి జాతన్తి అత్థో. ఆరోపితో తే వాదోతి మయా తవ వాదే దోసో ఆరోపితో. చర వాదప్పమోక్ఖాయాతి దోసమోచనత్థం చర విచర, తత్థ తత్థ గన్త్వా సిక్ఖాతి అత్థో. నిబ్బేఠేహి వా సచే పహోసీతి అథ సయం పహోసి, ఇదానేవ నిబ్బేఠేహి. ధమ్మక్కోసేనాతి సభావక్కోసేన.

౨౪౦. తం నో సోస్సామాతి తం అమ్హాకం దేసితం ధమ్మం సుణిస్సామ. ఖుద్దమధున్తి ఖుద్దకమక్ఖికాహి కతం దణ్డకమధుం. అనేలకన్తి నిద్దోసం అపగతమచ్ఛికణ్డకం. పీళేయ్యాతి దదేయ్య. పచ్చాసీసమానరూపోతి పూరేత్వా ను ఖో నో భోజనం దస్సతీతి భాజనహత్థో పచ్చాసీసమానో పచ్చుపట్ఠితో అస్స. సమ్పయోజేత్వాతి అప్పమత్తకం వివాదం కత్వా.

౨౪౧. ఇతరీతరేనాతి లామకలామకేన. పవివిత్తోతి ఇదం పరిబ్బాజకో కాయవివేకమత్తం సన్ధాయ వదతి, భగవా పన తీహి వివేకేహి వివిత్తోవ.

౨౪౨. కోసకాహారాపీతి దానపతీనం ఘరే అగ్గభిక్ఖాఠపనత్థం ఖుద్దకసరావా హోన్తి, దానపతినో అగ్గభత్తం వా తత్థ ఠపేత్వా భుఞ్జన్తి, పబ్బజితే సమ్పత్తే తం భత్తం తస్స దేన్తి. తం సరావకం కోసకోతి వుచ్చతి. తస్మా యే చ ఏకేనేవ భత్తకోసకేన యాపేన్తి, తే కోసకాహారాతి. బేలువాహారాతి బేలువమత్తభత్తాహారా. సమతిత్తికన్తి ఓట్ఠవట్టియా హేట్ఠిమలేఖాసమం. ఇమినా ధమ్మేనాతి ఇమినా అప్పాహారతాధమ్మేన. ఏత్థ పన సబ్బాకారేనేవ భగవా అనప్పాహారోతి న వత్తబ్బో. పధానభూమియం ఛబ్బస్సాని అప్పాహారోవ అహోసి, వేరఞ్జాయం తయో మాసే పత్థోదనేనేవ యాపేసి పాలిలేయ్యకవనసణ్డే తయో మాసే భిసముళాలేహేవ యాపేసి. ఇధ పన ఏతమత్థం దస్సేతి – ‘‘అహం ఏకస్మిం కాలే అప్పాహారో అహోసిం, మయ్హం పన సావకా ధుతఙ్గసమాదానతో పట్ఠాయ యావజీవం ధుతఙ్గం న భిన్దన్తీ’’తి. తస్మా యది తే ఇమినా ధమ్మేన సక్కరేయ్యుం, మయా హి తే విసేసతరా. అఞ్ఞో చేవ పన ధమ్మో అత్థి, యేన మం తే సక్కరోన్తీతి దస్సేతి. ఇమినా నయేన సబ్బవారేసు యోజనా వేదితబ్బా.

పంసుకూలికాతి సమాదిన్నపంసుకూలికఙ్గా. లూఖచీవరధరాతి సత్థసుత్తలూఖాని చీవరాని ధారయమానా. నన్తకానీతి అన్తవిరహితాని వత్థఖణ్డాని, యది హి నేసం అన్తో భవేయ్య, పిలోతికాతి సఙ్ఖం గచ్ఛేయ్యుం. ఉచ్చినిత్వాతి ఫాలేత్వా దుబ్బలట్ఠానం పహాయ థిరట్ఠానమేవ గహేత్వా. అలాబులోమసానీతి అలాబులోమసదిససుత్తాని సుఖుమానీతి దీపేతి. ఏత్తావతా చ సత్థా చీవరసన్తోసేన అసన్తుట్ఠోతి న వత్తబ్బో. అతిముత్తకసుసానతో హిస్స పుణ్ణదాసియా పారుపిత్వా పాతితసాణపంసుకూలం గహణదివసే ఉదకపరియన్తం కత్వా మహాపథవీ అకమ్పి. ఇధ పన ఏతమత్థం దస్సేతి – ‘‘అహం ఏకస్మింయేవ కాలే పంసుకూలం గణ్హిం, మయ్హం పన సావకా ధుతఙ్గసమాదానతో పట్ఠాయ యావజీవం ధుతఙ్గం న భిన్దన్తీ’’తి.

పిణ్డపాతికాతి అతిరేకలాభం పటిక్ఖిపిత్వా సమాదిన్నపిణ్డపాతికఙ్గా. సపదానచారినోతి లోలుప్పచారం పటిక్ఖిపిత్వా సమాదిన్నసపదానచారా. ఉఞ్ఛాసకే వతే రతాతి ఉఞ్ఛాచరియసఙ్ఖాతే భిక్ఖూనం పకతివతే రతా, ఉచ్చనీచఘరద్వారట్ఠాయినో హుత్వా కబరమిస్సకం భత్తం సంహరిత్వా పరిభుఞ్జన్తీతి అత్థో. అన్తరఘరన్తి బ్రహ్మాయుసుత్తే ఉమ్మారతో పట్ఠాయ అన్తరఘరం, ఇధ ఇన్దఖీలతో పట్ఠాయ అధిప్పేతం. ఏత్తావతా చ సత్థా పిణ్డపాతసన్తోసేన అసన్తుట్ఠోతి న వత్తబ్బో, అప్పాహారతాయ వుత్తనియామేనేవ పన సబ్బం విత్థారేతబ్బం. ఇధ పన ఏతమత్థం దస్సేతి – ‘‘అహం ఏకస్మింయేవ కాలే నిమన్తనం న సాదయిం, మయ్హం పన సావకా ధుతఙ్గసమాదానతో పట్ఠాయ యావజీవం ధుతఙ్గం న భిన్దన్తీ’’తి.

రుక్ఖమూలికాతి ఛన్నం పటిక్ఖిపిత్వా సమాదిన్నరుక్ఖమూలికఙ్గా. అబ్భోకాసికాతి ఛన్నఞ్చ రుక్ఖమూలఞ్చ పటిక్ఖిపిత్వా సమాదిన్నఅబ్భోకాసికఙ్గా. అట్ఠమాసేతి హేమన్తగిమ్హికే మాసే. అన్తోవస్సే పన చీవరానుగ్గహత్థం ఛన్నం పవిసన్తి. ఏత్తావతా చ సత్థా సేనాసనసన్తోసేన అసన్తుట్ఠోతి న వత్తబ్బో, సేనాసనసన్తోసో పనస్స ఛబ్బస్సికమహాపధానేన చ పాలిలేయ్యకవనసణ్డేన చ దీపేతబ్బో. ఇధ పన ఏతమత్థం దస్సేతి – ‘‘అహం ఏకస్మింయేవ కాలే ఛన్నం న పావిసిం, మయ్హం పన సావకా ధుతఙ్గసమాదానతో పట్ఠాయ యావజీవం ధుతఙ్గం న భిన్దన్తీ’’తి.

ఆరఞ్ఞికాతి గామన్తసేనాసనం పటిక్ఖిపిత్వా సమాదిన్నఆరఞ్ఞికఙ్గా. సఙ్ఘమజ్ఝే ఓసరన్తీతి అబద్ధసీమాయ కథితం, బద్ధసీమాయం పన వసన్తా అత్తనో వసనట్ఠానేయేవ ఉపోసథం కరోన్తి. ఏత్తావతా చ సత్థా నో పవివిత్తోతి న వత్తబ్బో, ‘‘ఇచ్ఛామహం, భిక్ఖవే, అడ్ఢమాసం పటిసల్లియితు’’న్తి (పారా. ౧౬౨; ౫౬౫) ఏవఞ్హిస్స పవివేకో పఞ్ఞాయతి. ఇధ పన ఏతమత్థం దస్సేతి ‘‘అహం ఏకస్మింయేవ తథారూపే కాలే పటిసల్లియిం, మయ్హం పన సావకా ధుతఙ్గసమాదానతో పట్ఠాయ యావజీవం ధుతఙ్గం న భిన్దన్తీ’’తి. మమం సావకాతి మం సావకా.

౨౪౪. సనిదానన్తి సప్పచ్చయం. కిం పన అప్పచ్చయం నిబ్బానం న దేసేతీతి. నో న దేసేతి, సహేతుకం పన తం దేసనం కత్వా దేసేతి, నో అహేతుకన్తి. సప్పాటిహారియన్తి పురిమస్సేవేతం వేవచనం, సకారణన్తి అత్థో. తం వతాతి ఏత్థ వతాతి నిపాతమత్తం.

౨౪౫. అనాగతం వాదపథన్తి అజ్జ ఠపేత్వా స్వే వా పునదివసే వా అడ్ఢమాసే వా మాసే వా సంవచ్ఛరే వా తస్స తస్స పఞ్హస్స ఉపరి ఆగమనవాదపథం. న దక్ఖతీతి యథా సచ్చకో నిగణ్ఠో అత్తనో నిగ్గహణత్థం ఆగతకారణం విసేసేత్వా వదన్తో న అద్దస, ఏవం న దక్ఖతీతి నేతం ఠానం విజ్జతి. సహధమ్మేనాతి సకారణేన. అన్తరన్తరా కథం ఓపాతేయ్యున్తి మమ కథావారం పచ్ఛిన్దిత్వా అన్తరన్తరే అత్తనో కథం పవేసేయ్యున్తి అత్థో. న ఖో పనాహం, ఉదాయీతి, ఉదాయి, అహం అమ్బట్ఠసోణదణ్డకూటదన్తసచ్చకనిగణ్ఠాదీహి సద్ధిం మహావాదే వత్తమానేపి – ‘‘అహో వత మే ఏకసావకోపి ఉపమం వా కారణం వా ఆహరిత్వా దదేయ్యా’’తి ఏవం సావకేసు అనుసాసనిం న పచ్చాసీసామి. మమయేవాతి ఏవరూపేసు ఠానేసు సావకా మమయేవ అనుసాసనిం ఓవాదం పచ్చాసీసన్తి.

౨౪౬. తేసాహం చిత్తం ఆరాధేమీతి తేసం అహం తస్స పఞ్హస్స వేయ్యాకరణేన చిత్తం గణ్హామి సమ్పాదేమి పరిపూరేమి, అఞ్ఞం పుట్ఠో అఞ్ఞం న బ్యాకరోమి, అమ్బం పుట్ఠో లబుజం వియ లబుజం వా పుట్ఠో అమ్బం వియ. ఏత్థ చ ‘‘అధిసీలే సమ్భావేన్తీ’’తి వుత్తట్ఠానే బుద్ధసీలం నామ కథితం, ‘‘అభిక్కన్తే ఞాణదస్సనే సమ్భావేన్తీ’’తి వుత్తట్ఠానే సబ్బఞ్ఞుతఞ్ఞాణం, ‘‘అధిపఞ్ఞాయ సమ్భావేన్తీ’’తి వుత్తట్ఠానే ఠానుప్పత్తికపఞ్ఞా, ‘‘యేన దుక్ఖేనా’’తి వుత్తట్ఠానే సచ్చబ్యాకరణపఞ్ఞా. తత్థ సబ్బఞ్ఞుతఞ్ఞాణఞ్చ సచ్చబ్యాకరణపఞ్ఞఞ్చ ఠపేత్వా అవసేసా పఞ్ఞా అధిపఞ్ఞం భజతి.

౨౪౭. ఇదాని తేసం తేసం విసేసాధిగమానం పటిపదం ఆచిక్ఖన్తో పున చపరం ఉదాయీతిఆదిమాహ. తత్థ అభిఞ్ఞావోసానపారమిప్పత్తాతి అభిఞ్ఞావోసానసఙ్ఖాతఞ్చేవ అభిఞ్ఞాపారమీసఙ్ఖాతఞ్చ అరహత్తం పత్తా.

సమ్మప్పధానేతి ఉపాయపధానే. ఛన్దం జనేతీతి కత్తుకమ్యతాకుసలచ్ఛన్దం జనేతి. వాయమతీతి వాయామం కరోతి. వీరియం ఆరభతీతి వీరియం పవత్తేతి. చిత్తం పగ్గణ్హాతీతి చిత్తం ఉక్ఖిపతి. పదహతీతి ఉపాయపధానం కరోతి. భావనాయ పారిపూరియాతి వడ్ఢియా పరిపూరణత్థం. అపిచేత్థ – ‘‘యా ఠితి, సో అసమ్మోసో…పే… యం వేపుల్లం, సా భావనాపారిపూరీ’’తి (విభ. ౪౦౬) ఏవం పురిమం పురిమస్స పచ్ఛిమం పచ్ఛిమస్స అత్థోతిపి వేదితబ్బం.

ఇమేహి పన సమ్మప్పధానేహి కిం కథితం? కస్సపసంయుత్తపరియాయేన సావకస్స పుబ్బభాగపటిపదా కథితా. వుత్తఞ్హేతం తత్థ –

‘‘చత్తారోమే, ఆవుసో, సమ్మప్పధానా. కతమే చత్తారో? ఇధావుసో, భిక్ఖు, అనుప్పన్నా మే పాపకా అకుసలా ధమ్మా ఉప్పజ్జమానా అనత్థాయ సంవత్తేయ్యున్తి ఆతప్పం కరోతి. ఉప్పన్నా మే పాపకా అకుసలా ధమ్మా అప్పహీయమానా అనత్థాయ సంవత్తేయ్యున్తి ఆతప్పం కరోతి. అనుప్పన్నా మే కుసలా ధమ్మా అనుప్పజ్జమానా అనత్థాయ సంవత్తేయ్యున్తి ఆతప్పం కరోతి. ఉప్పన్నా మే కుసలా ధమ్మా నిరుజ్ఝమానా అనత్థాయ సంవత్తేయ్యున్తి ఆతప్పం కరోతీ’’తి (సం. ని. ౨.౧౪౫).

ఏత్థ చ పాపకా అకుసలాతి లోభాదయో వేదితబ్బా. అనుప్పన్నా కుసలా ధమ్మాతి సమథవిపస్సనా చేవ మగ్గో చ, ఉప్పన్నా కుసలా నామ సమథవిపస్సనావ. మగ్గో పన సకిం ఉప్పజ్జిత్వా నిరుజ్ఝమానో అనత్థాయ సంవత్తనకో నామ నత్థి. సో హి ఫలస్స పచ్చయం దత్వావ నిరుజ్ఝతి. పురిమస్మిమ్పి వా సమథవిపస్సనావ గహేతబ్బాతి వుత్తం, తం పన న యుత్తం.

తత్థ ‘‘ఉప్పన్నా సమథవిపస్సనా నిరుజ్ఝమానా అనత్థాయ సంవత్తన్తీ’’తి అత్థస్స ఆవిభావత్థమిదం వత్థు – ఏకో కిర ఖీణాసవత్థేరో ‘‘మహాచేతియఞ్చ మహాబోధిఞ్చ వన్దిస్సామీ’’తి సమాపత్తిలాభినా భణ్డగాహకసామణేరేన సద్ధిం జనపదతో మహావిహారం ఆగన్త్వా విహారపరివేణం పావిసి. సాయన్హసమయే మహాభిక్ఖుసఙ్ఘే చేతియం వన్దమానే చేతియం వన్దనత్థాయ న నిక్ఖమి. కస్మా? ఖీణాసవానఞ్హి తీసు రతనేసు మహన్తం గారవం హోతి. తస్మా భిక్ఖుసఙ్ఘే వన్దిత్వా పటిక్కమన్తే మనుస్సానం సాయమాసభుత్తవేలాయం సామణేరమ్పి అజానాపేత్వా ‘‘చేతియం వన్దిస్సామీ’’తి ఏకకోవ నిక్ఖమి. సామణేరో – ‘‘కిం ను ఖో థేరో అవేలాయ ఏకకోవ గచ్ఛతి, జానిస్సామీ’’తి ఉపజ్ఝాయస్స పదానుపదికో నిక్ఖమి. థేరో అనావజ్జనేన తస్స ఆగమనం అజానన్తో దక్ఖిణద్వారేన చేతియఙ్గణం ఆరుహి. సామణేరోపి అనుపదంయేవ ఆరుళ్హో.

మహాథేరో మహాచేతియం ఉల్లోకేత్వా బుద్ధారమ్మణం పీతిం గహేత్వా సబ్బం చేతసో సమన్నాహరిత్వా హట్ఠపహట్ఠో చేతియం వన్దతి. సామణేరో థేరస్స వన్దనాకారం దిస్వా ‘‘ఉపజ్ఝాయో మే అతివియ పసన్నచిత్తో వన్దతి, కిం ను ఖో పుప్ఫాని లభిత్వా పూజం కరేయ్యా’’తి చిన్తేసి. థేరో వన్దిత్వా ఉట్ఠాయ సిరసి అఞ్జలిం ఠపేత్వా మహాచేతియం ఉల్లోకేత్వా ఠితో. సామణేరో ఉక్కాసిత్వా అత్తనో ఆగతభావం జానాపేసి. థేరో పరివత్తేత్వా ఓలోకేన్తో ‘‘కదా ఆగతోసీ’’తి పుచ్ఛి. తుమ్హాకం చేతియం వన్దనకాలే, భన్తే. అతివియ పసన్నా చేతియం వన్దిత్థ కిం ను ఖో పుప్ఫాని లభిత్వా పూజేయ్యాథాతి? ఆమ సామణేర ఇమస్మిం చేతియే వియ అఞ్ఞత్ర ఏత్తకం ధాతూనం నిధానం నామ నత్థి, ఏవరూపం అసదిసం మహాథూపం పుప్ఫాని లభిత్వా కో న పూజేయ్యాతి. తేన హి, భన్తే, అధివాసేథ, ఆహరిస్సామీతి తావదేవ ఝానం సమాపజ్జిత్వా ఇద్ధియా హిమవన్తం గన్త్వా వణ్ణగన్ధసమ్పన్నపుప్ఫాని పరిస్సావనం పూరేత్వా మహాథేరే దక్ఖిణముఖతో పచ్ఛిమం ముఖం అసమ్పత్తేయేవ ఆగన్త్వా పుప్ఫపరిస్సావనం హత్థే ఠపేత్వా ‘‘పూజేథ, భన్తే,’’తి ఆహ. థేరో ‘‘అతిమన్దాని నో సామణేర పుప్ఫానీ’’తి ఆహ. గచ్ఛథ, భన్తే, భగవతో గుణే ఆవజ్జిత్వా పూజేథాతి.

థేరో పచ్ఛిమముఖనిస్సితేన సోపాణేన ఆరుయ్హ కుచ్ఛివేదికాభూమియం పుప్ఫపూజం కాతుం ఆరద్ధో. వేదికాభూమియం పరిపుణ్ణాని పుప్ఫాని పతిత్వా దుతియభూమియం జణ్ణుపమాణేన ఓధినా పూరయింసు. తతో ఓతరిత్వా పాదపిట్ఠికపన్తిం పూజేసి. సాపి పరిపూరి. పరిపుణ్ణభావం ఞత్వా హేట్ఠిమతలే వికిరన్తో అగమాసి. సబ్బం చేతియఙ్గణం పరిపూరి. తస్మిం పరిపుణ్ణే ‘‘సామణేర పుప్ఫాని న ఖీయన్తీ’’తి ఆహ. పరిస్సావనం, భన్తే, అధోముఖం కరోథాతి. అధోముఖం కత్వా చాలేసి, తదా పుప్ఫాని ఖీణాని. పరిస్సావనం సామణేరస్స దత్వా సద్ధిం హత్థిపాకారేన చేతియం తిక్ఖత్తుం పదక్ఖిణం కత్వా చతూసు ఠానేసు వన్దిత్వా పరివేణం గచ్ఛన్తో చిన్తేసి – ‘‘యావ మహిద్ధికో వతాయం సామణేరో, సక్ఖిస్సతి ను ఖో ఇమం ఇద్ధానుభావం రక్ఖితు’’న్తి. తతో ‘‘న సక్ఖిస్సతీ’’తి దిస్వా సామణేరమాహ – ‘‘సామణేర త్వం ఇదాని మహిద్ధికో, ఏవరూపం పన ఇద్ధిం నాసేత్వా పచ్ఛిమకాలే కాణపేసకారియా హత్థేన మద్దితకఞ్జియం పివిస్ససీ’’తి. దహరకభావస్స నామేస దోసోయం, సో ఉపజ్ఝాయస్స కథాయం సంవిజ్జిత్వా – ‘‘కమ్మట్ఠానం మే, భన్తే, ఆచిక్ఖథా’’తి న యాచి, అమ్హాకం ఉపజ్ఝాయో కిం వదతీతి తం పన అసుణన్తో వియ అగమాసి.

థేరో మహాచేతియఞ్చ మహాబోధిఞ్చ వన్దిత్వా సామణేరం పత్తచీవరం గాహాపేత్వా అనుపుబ్బేన కుటేళితిస్సమహావిహారం అగమాసి. సామణేరో ఉపజ్ఝాయస్స పదానుపదికో హుత్వా భిక్ఖాచారం న గచ్ఛతి, ‘‘కతరం గామం పవిసథ, భన్తే,’’తి పుచ్ఛిత్వా పన ‘‘ఇదాని మే ఉపజ్ఝాయో గామద్వారం పత్తో భవిస్సతీ’’తి ఞత్వా అత్తనో చ ఉపజ్ఝాయస్స చ పత్తచీవరం గహేత్వా ఆకాసేన గన్త్వా థేరస్స పత్తచీవరం దత్వా పిణ్డాయ పవిసతి. థేరో సబ్బకాలం ఓవదతి – ‘‘సామణేర మా ఏవమకాసి, పుథుజ్జనిద్ధి నామ చలా అనిబద్ధా, అసప్పాయం రూపాదిఆరమ్మణం లభిత్వా అప్పమత్తకేనేవ భిజ్జతి, సన్తాయ సమాపత్తియా పరిహీనాయ బ్రహ్మచరియవాసో సన్థమ్భితుం న సక్కోతీ’’తి. సామణేరో ‘‘కిం కథేతి మయ్హం ఉపజ్ఝాయో’’తి సోతుం న ఇచ్ఛతి, తథేవ కరోతి. థేరో అనుపుబ్బేన చేతియవన్దనం కరోన్తో కమ్ముబిన్దువిహారం నామ గతో. తత్థ వసన్తేపి థేరే సామణేరో తథేవ కరోతి.

అథేకదివసం ఏకా పేసకారధీతా అభిరూపా పఠమవయే ఠితా కమ్మబిన్దుగామతో నిక్ఖమిత్వా పదుమస్సరం ఓరుయ్హ గాయమానా పుప్ఫాని భఞ్జతి. తస్మిం సమయే సామణేరో పదుమస్సరమత్థకేన గచ్ఛతి, గచ్ఛన్తో పన సిలేసికాయ కాణమచ్ఛికా వియ తస్సా గీతసద్దే బజ్ఝి. తావదేవస్స ఇద్ధి అన్తరహితా, ఛిన్నపక్ఖకాకో వియ అహోసి. సన్తసమాపత్తిబలేన పన తత్థేవ ఉదకపిట్ఠే అపతిత్వా సిమ్బలితూలం వియ పతమానం అనుపుబ్బేన పదుమసరతీరే అట్ఠాసి. సో వేగేన గన్త్వా ఉపజ్ఝాయస్స పత్తచీవరం దత్వా నివత్తి. మహాథేరో ‘‘పగేవేతం మయా దిట్ఠం, నివారియమానోపి న నివత్తిస్సతీ’’తి కిఞ్చి అవత్వా పిణ్డాయ పావిసి.

సామణేరో గన్త్వా పదుమసరతీరే అట్ఠాసి తస్సా పచ్చుత్తరణం ఆగమయమానో. సాపి సామణేరం ఆకాసేన గచ్ఛన్తఞ్చ పున ఆగన్త్వా ఠితఞ్చ దిస్వా ‘‘అద్ధా ఏస మం నిస్సాయ ఉక్కణ్ఠితో’’తి ఞత్వా ‘‘పటిక్కమ సామణేరా’’తి ఆహ. సో పటిక్కమి. ఇతరా పచ్చుత్తరిత్వా సాటకం నివాసేత్వా తం ఉపసఙ్కమిత్వా ‘‘కిం, భన్తే,’’తి పుచ్ఛి. సో తమత్థం ఆరోచేసి. సా బహూహి కారణేహి ఘరావాసే ఆదీనవం బ్రహ్మచరియవాసే ఆనిసంసఞ్చ దస్సేత్వా ఓవదమానాపి తస్స ఉక్కణ్ఠం వినోదేతుం అసక్కోన్తీ – ‘‘అయం మమ కారణా ఏవరూపాయ ఇద్ధియా పరిహీనో, న దాని యుత్తం పరిచ్చజితు’’న్తి ఇధేవ తిట్ఠాతి వత్వా ఘరం గన్త్వా మాతాపితూనం తం పవత్తిం ఆరోచేసి. తేపి ఆగన్త్వా నానప్పకారం ఓవదమానా వచనం అగ్గణ్హన్తం ఆహంసు – ‘‘త్వం అమ్హే ఉచ్చకులాతి సల్లక్ఖేసి, మయం పేసకారా. సక్ఖిస్ససి పేసకారకమ్మం కాతు’’న్తి సామణేరో ఆహ – ‘‘ఉపాసక గిహిభూతో నామ పేసకారకమ్మం వా కరేయ్య నళకారకమ్మం వా, కిం ఇమినా సాటకమత్తేన లోభం కరోథా’’తి. పేసకారో ఉదరే బద్ధసాటకం దత్వా ఘరం నేత్వా ధీతరం అదాసి.

సో పేసకారకమ్మం ఉగ్గణ్హిత్వా పేసకారేహి సద్ధిం సాలాయ కమ్మం కరోతి. అఞ్ఞేసం ఇత్థియో పాతోవ భత్తం సమ్పాదేత్వా ఆహరింసు, తస్స భరియా న తావ ఆగచ్ఛతి. సో ఇతరేసు కమ్మం విస్సజ్జేత్వా భుఞ్జమానేసు తసరం వట్టేన్తో నిసీది. సా పచ్ఛా అగమాసి. అథ నం సో ‘‘అతిచిరేన ఆగతాసీ’’తి తజ్జేసి. మాతుగామో చ నామ అపి చక్కవత్తిరాజానం అత్తని పటిబద్ధచిత్తం ఞత్వా దాసం వియ సల్లక్ఖేతి. తస్మా సా ఏవమాహ – ‘‘అఞ్ఞేసం ఘరే దారుపణ్ణలోణాదీని సన్నిహితాని, బాహిరతో ఆహరిత్వా దాయకా పేసనతకారకాపి అత్థి, అహం పన ఏకికావ, త్వమ్పి మయ్హం ఘరే ఇదం అత్థి ఇదం నత్థీతి న జానాసి. సచే ఇచ్ఛసి, భుఞ్జ, నో చే ఇచ్ఛసి, మా భుఞ్జా’’తి. సో ‘‘న కేవలఞ్చ ఉస్సూరే భత్తం ఆహరసి, వాచాయపి మం ఘట్టేసీ’’తి కుజ్ఝిత్వా అఞ్ఞం పహరణం అపస్సన్తో తమేవ తసరదణ్డకం తసరతో లుఞ్చిత్వా ఖిపి. సా తం ఆగచ్ఛన్తం దిస్వా ఈసకం పరివత్తి. తసరదణ్డకస్స చ కోటి నామ తిఖిణా హోతి, సా తస్సా పరివత్తమానాయ అక్ఖికోటియం పవిసిత్వా అట్ఠాసి. సా ఉభోహి హత్థేహి వేగేన అక్ఖిం అగ్గహేసి, భిన్నట్ఠానతో లోహితం పగ్ఘరతి. సో తస్మిం కాలే ఉపజ్ఝాయస్స వచనం అనుస్సరి – ‘‘ఇదం సన్ధాయ మం ఉపజ్ఝాయో ‘అనాగతే కాలే కాణపేసకారియా హత్థేహి మద్దితకఞ్జియం పివిస్ససీ’తి ఆహ, ఇదం థేరేన దిట్ఠం భవిస్సతి, అహో దీఘదస్సీ అయ్యో’’తి మహాసద్దేన రోదితుం ఆరభి. తమేనం అఞ్ఞే – ‘‘అలం, ఆవుసో, మా రోది, అక్ఖి నామ భిన్నం న సక్కా రోదనేన పటిపాకతికం కాతు’’న్తి ఆహంసు. సో ‘‘నాహమేతమత్థం రోదామి, అపిచ ఖో ఇమం సన్ధాయ రోదామీ’’తి సబ్బం పటిపాటియా కథేసి. ఏవం ఉప్పన్నా సమథవిపస్సనా నిరుజ్ఝమానా అనత్థాయ సంవత్తన్తి.

అపరమ్పి వత్థు – తింసమత్తా భిక్ఖూ కల్యాణిమహాచేతియం వన్దిత్వా అటవిమగ్గేన మహామగ్గం ఓతరమానా అన్తరామగ్గే ఝామఖేత్తే కమ్మం కత్వా ఆగచ్ఛన్తం ఏకం మనుస్సం అద్దసంసు. తస్స సరీరం మసిమక్ఖితం వియ అహోసి. మసిమక్ఖితంయేవ ఏకం కాసావం కచ్ఛం పీళేత్వా నివత్థం, ఓలోకియమానో ఝామఖాణుకో వియ ఖాయతి. సో దివసభాగే కమ్మం కత్వా ఉపడ్ఢజ్ఝాయమానానం దారూనం కలాపం ఉక్ఖిపిత్వా పిట్ఠియం విప్పకిణ్ణేహి కేసేహి కుమ్మగ్గేన ఆగన్త్వా భిక్ఖూనం సమ్ముఖే అట్ఠాసి. సామణేరా దిస్వా అఞ్ఞమఞ్ఞం ఓలోకయమానా, – ‘‘ఆవుసో, తుయ్హం పితా తుయ్హం మహాపితా తుయ్హం మాతులో’’తి హసమానా గన్త్వా ‘‘కోనామో త్వం ఉపాసకా’’తి నామం పుచ్ఛింసు. సో నామం పుచ్ఛితో విప్పటిసారీ హుత్వా దారుకలాపం ఛడ్డేత్వా వత్థం సంవిధాయ నివాసేత్వా మహాథేరే వన్దిత్వా ‘‘తిట్ఠథ తావ, భన్తే,’’తి ఆహ. మహాథేరా అట్ఠంసు.

దహరసామణేరా ఆగన్త్వా మహాథేరానం సమ్ముఖాపి పరిహాసం కరోన్తి. ఉపాసకో ఆహ – ‘‘భన్తే, తుమ్హే మం పస్సిత్వా పరిహసథ, ఏత్తకేనేవ మత్థకం పత్తమ్హాతి మా సల్లక్ఖేథ. అహమ్పి పుబ్బే తుమ్హాదిసోవ సమణో అహోసిం. తుమ్హాకం పన చిత్తేకగ్గతామత్తకమ్పి నత్థి, అహం ఇమస్మిం సాసనే మహిద్ధికో మహానుభావో అహోసిం, ఆకాసం గహేత్వా పథవిం కరోమి, పథవిం ఆకాసం. దూరం గణ్హిత్వా సన్తికం కరోమి, సన్తికం దూరం. చక్కవాళసతసహస్సం ఖణేన వినివిజ్ఝామి. హత్థే మే పస్సథ, ఇదాని మక్కటహత్థసదిసా, అహం ఇమేహేవ హత్థేహి ఇధ నిసిన్నోవ చన్దిమసూరియే పరామసిం. ఇమేసంయేవ పాదానం చన్దిమసూరియే పాదకథలికం కత్వా నిసీదిం. ఏవరూపా మే ఇద్ధి పమాదేన అన్తరహితా, తుమ్హే మా పమజ్జిత్థ. పమాదేన హి ఏవరూపం బ్యసనం పాపుణన్తి. అప్పమత్తా విహరన్తా జాతిజరామరణస్స అన్తం కరోన్తి. తస్మా తుమ్హే మఞ్ఞేవ ఆరమ్మణం కరిత్వా అప్పమత్తా హోథ, భన్తే,’’తి తజ్జేత్వా ఓవాదమదాసి. తే తస్స కథేన్తస్సేవ సంవేగం ఆపజ్జిత్వా విపస్సమానా తింసజనా తత్థేవ అరహత్తం పాపుణింసూతి. ఏవమ్పి ఉప్పన్నా సమథవిపస్సనా నిరుజ్ఝమానా అనత్థాయ సంవత్తన్తీతి వేదితబ్బా.

అనుప్పన్నానం పాపకానన్తి చేత్థ ‘‘అనుప్పన్నో వా కామాసవో న ఉప్పజ్జతీ’’తిఆదీసు వుత్తనయేన అత్థో వేదితబ్బో. ఉప్పన్నానం పాపకానన్తి ఏత్థ పన చతుబ్బిధం ఉప్పన్నం వత్తమానుప్పన్నం భుత్వావిగతుప్పన్నం, ఓకాసకతుప్పన్నం, భూమిలద్ధుప్పన్నన్తి. తత్థ యే కిలేసా విజ్జమానా ఉప్పాదాదిసమఙ్గినో, ఇదం వత్తమానుప్పన్నం నామ. కమ్మే పన జవితే ఆరమ్మణరసం అనుభవిత్వా నిరుద్ధవిపాకో భుత్వా విగతం నామ. కమ్మం ఉప్పజ్జిత్వా నిరుద్ధం భవిత్వా విగతం నామ. తదుభయమ్పి భుత్వావిగతుప్పన్నన్తి సఙ్ఖం గచ్ఛతి. కుసలాకుసలం కమ్మం అఞ్ఞస్స కమ్మస్స విపాకం పటిబాహిత్వా అత్తనో విపాకస్స ఓకాసం కరోతి, ఏవం కతే ఓకాసే విపాకో ఉప్పజ్జమానో ఓకాసకరణతో పట్ఠాయ ఉప్పన్నోతి సఙ్ఖం గచ్ఛతి. ఇదం ఓకాసకతుప్పన్నం నామ. పఞ్చక్ఖన్ధా పన విపస్సనాయ భూమి నామ. తే అతీతాదిభేదా హోన్తి. తేసు అనుసయితకిలేసా పన అతీతా వా అనాగతా వా పచ్చుప్పన్నా వాతి న వత్తబ్బా. అతీతఖన్ధేసు అనుసయితాపి హి అప్పహీనావ హోన్తి, అనాగతఖన్ధేసు, పచ్చుప్పన్నఖన్ధేసు అనుసయితాపి అప్పహీనావ హోన్తి. ఇదం భూమిలద్ధుప్పన్నం నామ. తేనాహు పోరాణా – ‘‘తాసు తాసు భూమీసు అసముగ్ఘాతితకిలేసా భూమిలద్ధుప్పన్నాతి సఙ్ఖం గచ్ఛన్తీ’’తి.

అపరమ్పి చతుబ్బిధం ఉప్పన్నం సముదాచారుప్పన్నం, ఆరమ్మణాధిగహితుప్పన్నం, అవిక్ఖమ్భితుప్పన్నం అసముగ్ఘాతితుప్పన్నన్తి. తత్థ సమ్పతి వత్తమానంయేవ సముదాచారుప్పన్నం నామ. సకిం చక్ఖూని ఉమ్మీలేత్వా ఆరమ్మణే నిమిత్తే గహితే అనుస్సరితానుస్సరితక్ఖణే కిలేసా నుప్పజ్జిస్సన్తీతి న వత్తబ్బా. కస్మా? ఆరమ్మణస్స అధిగహితత్తా. యథా కిం? యథా ఖీరరుక్ఖస్స కుఠారియా ఆహతాహతట్ఠానే ఖీరం న నిక్ఖమిస్సతీతి న వత్తబ్బం, ఏవం. ఇదం ఆరమ్మణాధిగహితుప్పన్నం నామ. సమాపత్తియా అవిక్ఖమ్భితా కిలేసా పన ఇమస్మిం నామ ఠానే నుప్పజ్జిస్సన్తీతి న వత్తబ్బా. కస్మా? అవిక్ఖమ్భితత్తా. యథా కిం? యథా సచే ఖీరరుక్ఖే కుఠారియా ఆహనేయ్యుం, ఇమస్మిం నామ ఠానే ఖీరం న నిక్ఖమేయ్యాతి న వత్తబ్బం, ఏవం. ఇదం అవిక్ఖమ్భితుప్పన్నం నామ. మగ్గేన అసముగ్ఘాతితకిలేసా పన భవగ్గే నిబ్బత్తస్సాపి ఉప్పజ్జన్తీతి పురిమనయేనేవ విత్థారేతబ్బం. ఇదం అసముగ్ఘాతితుప్పన్నం నామ.

ఇమేసు ఉప్పన్నేసు వత్తమానుప్పన్నం భుత్వావిగతుప్పన్నం ఓకాసకతుప్పన్నం సముదాచారుప్పన్నన్తి చతుబ్బిధం ఉప్పన్నం న మగ్గవజ్ఝం, భూమిలద్ధుప్పన్నం ఆరమ్మణాధిగహితుప్పన్నం అవిక్ఖమ్భితుప్పన్నం అసముగ్ఘాతితుప్పన్నన్తి చతుబ్బిధం మగ్గవజ్ఝం. మగ్గో హి ఉప్పజ్జమానో ఏతే కిలేసే పజహతి. సో యే కిలేసే పజహతి, తే అతీతా వా అనాగతా వా పచ్చుప్పన్నా వాతి న వత్తబ్బా. వుత్తమ్పి చేతం –

‘‘హఞ్చి అతీతే కిలేసే పజహతి, తేన హి ఖీణం ఖేపేతి, నిరుద్ధం నిరోధేతి, విగతం విగమేతి అత్థఙ్గతం అత్థఙ్గమేతి. అతీతం యం నత్థి, తం పజహతి. హఞ్చి అనాగతే కిలేసే పజహతి, తేన హి అజాతం పజహతి, అనిబ్బత్తం, అనుప్పన్నం, అపాతుభూతం పజహతి. అనాగతం యం నత్థి, తం పజహతి, హఞ్చి పచ్చుప్పన్నే కిలేసే పజహతి, తేన హి రత్తో రాగం పజహతి, దుట్ఠో దోసం, మూళ్హో మోహం, వినిబద్ధో మానం, పరామట్ఠో దిట్ఠిం, విక్ఖేపగతో ఉద్ధచ్చం, అనిట్ఠఙ్గతో విచికిచ్ఛం, థామగతో అనుసయం పజహతి. కణ్హసుక్కధమ్మా యుగనద్ధా సమమేవ వత్తన్తి. సంకిలేసికా మగ్గభావనా హోతి…పే… తేన హి నత్థి మగ్గభావనా, నత్థి ఫలసచ్ఛికిరియా, నత్థి కిలేసప్పహానం, నత్థి ధమ్మాభిసమయోతి. అత్థి మగ్గభావనా…పే… అత్థి ధమ్మాభిసమయోతి. యథా కథం వియ, సేయ్యథాపి తరుణో రుక్ఖో అజాతఫలో…పే… అపాతుభూతాయేవ న పాతుభవన్తీ’’తి.

ఇతి పాళియం అజాతఫలరుక్ఖో ఆగతో, జాతఫలరుక్ఖేన పన దీపేతబ్బం. యథా హి సఫలో తరుణమ్బరుక్ఖో, తస్స ఫలాని మనుస్సా పరిభుఞ్జేయ్యుం, సేసాని పాతేత్వా పచ్ఛియో పూరేయ్యుం. అథఞ్ఞో పురిసో తం ఫరసునా ఛిన్దేయ్య, తేనస్స నేవ అతీతాని ఫలాని నాసితాని హోన్తి, న అనాగతపచ్చుప్పన్నాని నాసితాని. అతీతాని హి మనుస్సేహి పరిభుత్తాని, అనాగతాని అనిబ్బత్తాని, న సక్కా నాసేతుం. యస్మిం పన సమయే సో ఛిన్నో, తదా ఫలానియేవ నత్థీతి పచ్చుప్పన్నానిపి అనాసితాని. సచే పన రుక్ఖో అచ్ఛిన్నో, అథస్స పథవీరసఞ్చ ఆపోరసఞ్చ ఆగమ్మ యాని ఫలాని నిబ్బత్తేయ్యుం, తాని నాసితాని హోన్తి. తాని హి అజాతానేవ న జాయన్తి, అనిబ్బత్తానేవ న నిబ్బత్తన్తి, అపాతుభూతానేవ న పాతుభవన్తి, ఏవమేవ మగ్గో నాపి అతీతాదిభేదే కిలేసే పజహతి, నాపి న పజహతి. యేసఞ్హి కిలేసానం మగ్గేన ఖన్ధేసు అపరిఞ్ఞాతేసు ఉప్పత్తి సియా, మగ్గేన ఉప్పజ్జిత్వా ఖన్ధానం పరిఞ్ఞాతత్తా తే కిలేసా అజాతావ న జాయన్తి, అనిబ్బత్తావ న నిబ్బత్తన్తి, అపాతుభూతావ న పాతుభవన్తి, తరుణపుత్తాయ ఇత్థియా పున అవిజాయనత్థం, బ్యాధితానం రోగవూపసమనత్థం పీతభేసజ్జేహి చాపి అయమత్థో విభావేతబ్బో. ఏవం మగ్గో యే కిలేసే పజహతి, తే అతీతా వా అనాగతా వా పచ్చుప్పన్నా వాతి న వత్తబ్బా, న చ మగ్గో కిలేసే న పజహతి. యే పన మగ్గో కిలేసే పజహతి, తే సన్ధాయ ‘‘ఉప్పన్నానం పాపకాన’’న్తిఆది వుత్తం.

న కేవలఞ్చ మగ్గో కిలేసేయేవ పజహతి, కిలేసానం పన అప్పహీనత్తా యే చ ఉప్పజ్జేయ్యుం ఉపాదిన్నకక్ఖన్ధా, తేపి పజహతియేవ. వుత్తమ్పి చేతం – ‘‘సోతాపత్తిమగ్గఞాణేన అభిసఙ్ఖారవిఞ్ఞాణస్స నిరోధేన సత్త భవే ఠపేత్వా అనమతగ్గే సంసారే యే ఉప్పజ్జేయ్యుం నామఞ్చ రూపఞ్చ, ఏత్థేతే నిరుజ్ఝన్తీ’’తి (చూళని. ౬) విత్థారో. ఇతి మగ్గో ఉపాదిన్నఅనుపాదిన్నతో వుట్ఠాతి. భవవసేన పన సోతాపత్తిమగ్గో అపాయభవతో వుట్ఠాతి, సకదాగామిమగ్గో సుగతిభవేకదేసతో, అనాగామిమగ్గో సుగతికామభవతో, అరహత్తమగ్గో రూపారూపభవతో వుట్ఠాతి. సబ్బభవేహి వుట్ఠాతియేవాతిపి వదన్తి.

అథ మగ్గక్ఖణే కథం అనుప్పన్నానం ఉప్పాదాయ భావనా హోతి, కథం వా ఉప్పన్నానం ఠితియాతి. మగ్గప్పవత్తియాయేవ. మగ్గో హి పవత్తమానో పుబ్బే అనుప్పన్నపుబ్బత్తా అనుప్పన్నో నామ వుచ్చతి. అనాగతపుబ్బఞ్హి ఠానం ఆగన్త్వా అననుభూతపుబ్బం వా ఆరమ్మణం అనుభవిత్వా వత్తారో భవన్తి ‘‘అనాగతట్ఠానం ఆగతమ్హా, అననుభూతం ఆరమ్మణం అనుభవామా’’తి. యా చస్స పవత్తి, అయమేవ ఠితి నామాతి ఠితియా భావేతీతిపి వత్తుం వట్టతి.

ఇద్ధిపాదేసు సఙ్ఖేపకథా చేతోఖిలసుత్తే (మ. ని. ౧.౧౮౫ ఆదయో) వుత్తా. ఉపసమమానం గచ్ఛతి, కిలేసూపసమత్థం వా గచ్ఛతీతి ఉపసమగామీ. సమ్బుజ్ఝమానా గచ్ఛతి, మగ్గసమ్బోధత్థాయ వా గచ్ఛతీతి సమ్బోధగామీ.

వివేకనిస్సితాదీని సబ్బాసవసంవరే వుత్తాని. అయమేత్థ సఙ్ఖేపో, విత్థారతో పనాయం బోధిపక్ఖియకథా విసుద్ధిమగ్గే వుత్తా.

౨౪౮. విమోక్ఖకథాయం విమోక్ఖేతి కేనట్ఠేన విమోక్ఖా, అధిముచ్చనట్ఠేన. కో పనాయం అధిముచ్చనట్ఠో నామ? పచ్చనీకధమ్మేహి చ సుట్ఠు ముచ్చనట్ఠో, ఆరమ్మణే చ అభిరతివసేన సుట్ఠు ముచ్చనట్ఠో, పితుఅఙ్కే విస్సట్ఠఙ్గపచ్చఙ్గస్స దారకస్స సయనం వియ అనిగ్గహితభావేన నిరాసఙ్కతాయ ఆరమ్మణే పవత్తీతి వుత్తం హోతి. అయం పనత్థో పచ్ఛిమవిమోక్ఖే నత్థి, పురిమేసు సబ్బేసు అత్థి. రూపీ రూపాని పస్సతీతి ఏత్థ అజ్ఝత్తకేసాదీసు నీలకసిణాదివసేన ఉప్పాదితం రూపజ్ఝానం రూపం, తదస్స అత్థీతి రూపీ. బహిద్ధా రూపాని పస్సతీతి బహిద్ధాపి నీలకసిణాదీని రూపాని ఝానచక్ఖునా పస్సతి. ఇమినా అజ్ఝత్త బహిద్ధావత్థుకేసు కసిణేసు ఉప్పాదితజ్ఝానస్స పుగ్గలస్స చత్తారిపి రూపావచరజ్ఝానాని దస్సితాని.

అజ్ఝత్తం అరూపసఞ్ఞీతి అజ్ఝత్తం న రూపసఞ్ఞీ, అత్తనో కేసాదీసు అనుప్పాదితరూపావచరజ్ఝానోతి అత్థో. ఇమినా బహిద్ధా పరికమ్మం కత్వా బహిద్ధావ ఉప్పాదితజ్ఝానస్స రూపావచరజ్ఝానాని దస్సితాని. సుభన్తేవ అధిముత్తో హోతీతి ఇమినా సువిసుద్ధేసు నీలాదీసు వణ్ణకసిణేసు ఝానాని దస్సితాని. తత్థ కిఞ్చాపి అన్తోఅప్పనాయం సుభన్తి ఆభోగో నత్థి, యో పన సువిసుద్ధం సుభకసిణం ఆరమ్మణం కత్వా విహరతి, సో యస్మా సుభన్తి అధిముత్తో హోతీతి వత్తబ్బతం ఆపజ్జతి, తస్మా ఏవం దేసనా కతా. పటిసమ్భిదామగ్గే పన ‘‘కథం సుభన్తేవ అధిముత్తో హోతీతి విమోక్ఖో. ఇధ భిక్ఖు మేత్తాసహగతేన చేతసా ఏకం దిసం ఫరిత్వా విహరతి…పే… మేత్తాయ భావితత్తా సత్తా అప్పటికూలా హోన్తి. కరుణాసహగతేన, ముదితాసహగతేన, ఉపేక్ఖాసహగతేన చేతసా ఏకం దిసం ఫరిత్వా విహరతి…పే… ఉపేక్ఖాయ భావితత్తా సత్తా అప్పటికూలా హోన్తి. ఏవం సుభన్తేవ అధిముత్తో హోతీతి విమోక్ఖో’’తి (పటి. మ. ౧.౨౧౨) వుత్తం.

సబ్బసో రూపసఞ్ఞానన్తిఆదీసు యం వత్తబ్బం, తం సబ్బం విసుద్ధిమగ్గే వుత్తమేవ. అయం అట్ఠమో విమోక్ఖోతి అయం చతున్నం ఖన్ధానం సబ్బసో విస్సట్ఠత్తా విముత్తత్తా అట్ఠమో ఉత్తమో విమోక్ఖో నామ.

౨౪౯. అభిభాయతనకథాయం అభిభాయతనానీతి అభిభవనకారణాని. కిం అభిభవన్తి? పచ్చనీకధమ్మేపి ఆరమ్మణానిపి. తాని హి పటిపక్ఖభావేన పచ్చనీకధమ్మే అభిభవన్తి, పుగ్గలస్స ఞాణుత్తరితాయ ఆరమ్మణాని. అజ్ఝత్తం రూపసఞ్ఞీతిఆదీసు పన అజ్ఝత్తరూపే పరికమ్మవసేన అజ్ఝత్తం రూపసఞ్ఞీ నామ హోతి. అజ్ఝత్తఞ్చ నీలపరికమ్మం కరోన్తో కేసే వా పిత్తే వా అక్ఖితారకాయ వా కరోతి, పీతపరికమ్మం కరోన్తో మేదే వా ఛవియా వా హత్థతలపాదతలేసు వా అక్ఖీనం పీతట్ఠానే వా కరోతి, లోహితపరికమ్మం కరోన్తో మంసే వా లోహితే వా జివ్హాయ వా అక్ఖీనం రత్తట్ఠానే వా కరోతి, ఓదాతపరికమ్మం కరోన్తో అట్ఠిమ్హి వా దన్తే వా నఖే వా అక్ఖీనం సేతట్ఠానే వా కరోతి. తం పన సునీలం సుపీతకం సులోహితకం సుఓదాతం న హోతి, అసువిసుద్ధమేవ హోతి.

ఏకో బహిద్ధా రూపాని పస్సతీతి యస్సేతం పరికమ్మం అజ్ఝత్తం ఉప్పన్నం హోతి, నిమిత్తం పన బహిద్ధా, సో ఏవం అజ్ఝత్తం పరికమ్మస్స బహిద్ధా చ అప్పనాయ వసేన – ‘‘అజ్ఝత్తం రూపసఞ్ఞీ ఏకో బహిద్ధా రూపాని పస్సతీ’’తి వుచ్చతి. పరిత్తానీతి అవడ్ఢితాని. సువణ్ణదుబ్బణ్ణానీతి సువణ్ణాని వా హోన్తు దుబ్బణ్ణాని వా, పరిత్తవసేనేవ ఇదమభిభాయతనం వుత్తన్తి వేదితబ్బం. తాని అభిభుయ్యాతి యథా నామ సమ్పన్నగహణికో కటచ్ఛుమత్తం భత్తం లభిత్వా ‘‘కిమేత్థ భుఞ్జితబ్బం అత్థీ’’తి సఙ్కడ్ఢిత్వా ఏకకబళమేవ కరోతి, ఏవమేవం ఞాణుత్తరికో పుగ్గలో విసదఞాణో – ‘‘కిమేత్థ పరిత్తకే ఆరమ్మణే సమాపజ్జితబ్బం అత్థి, నాయం మమ భారో’’తి తాని రూపాని అభిభవిత్వా సమాపజ్జతి, సహ నిమిత్తుప్పాదేనేవేత్థ అప్పనం పాపేతీతి అత్థో. జానామి పస్సామీతి ఇమినా పనస్స ఆభోగో కథితో, సో చ ఖో సమాపత్తితో వుట్ఠితస్స, న అన్తోసమాపత్తియం. ఏవంసఞ్ఞీ హోతీతి ఆభోగసఞ్ఞాయపి ఝానసఞ్ఞాయపి ఏవంసఞ్ఞీ హోతి. అభిభవసఞ్ఞా హిస్స అన్తోసమాపత్తియం అత్థి, ఆభోగసఞ్ఞా పన సమాపత్తితో వుట్ఠితస్సేవ.

అప్పమాణానీతి వడ్ఢితప్పమాణాని, మహన్తానీతి అత్థో. అభిభుయ్యాతి ఏత్థ పన యథా మహగ్ఘసో పురిసో ఏకం భత్తవడ్ఢితకం లభిత్వా ‘‘అఞ్ఞాపి హోతు, అఞ్ఞాపి హోతు, కిమేసా మయ్హం కరిస్సతీ’’తి తం న మహన్తతో పస్సతి, ఏవమేవ ఞాణుత్తరో పుగ్గలో విసదఞాణో ‘‘కిమేత్థ సమాపజ్జితబ్బం, నయిదం అప్పమాణం, న మయ్హం చిత్తేకగ్గతాకరణే భారో అత్థీ’’తి తాని అభిభవిత్వా సమాపజ్జతి, సహ నిమిత్తుప్పాదేనేవేత్థ అప్పనం పాపేతీతి అత్థో.

అజ్ఝత్తం అరూపసఞ్ఞీతి అలాభితాయ వా అనత్థికతాయ వా అజ్ఝత్తరూపే పరికమ్మసఞ్ఞావిరహితో. ఏకో బహిద్ధా రూపాని పస్సతీతి యస్స పరికమ్మమ్పి నిమిత్తమ్పి బహిద్ధావ ఉప్పన్నం, సో ఏవం బహిద్ధా పరికమ్మస్స చేవ అప్పనాయ చ వసేన – ‘‘అజ్ఝత్తం అరూపసఞ్ఞీ ఏకో బహిద్ధా రూపాని పస్సతీ’’తి వుచ్చతి. సేసమేత్థ చతుత్థాభిభాయతనే వుత్తనయమేవ. ఇమేసు పన చతూసు పరిత్తం వితక్కచరితవసేన ఆగతం, అప్పమాణం మోహచరితవసేన, సువణ్ణం దోసచరితవసేన, దుబ్బణ్ణం రాగచరితవసేన. ఏతేసఞ్హి ఏతాని సప్పాయాని. సా చ నేసం సప్పాయతా విత్థారతో విసుద్ధిమగ్గేచరియనిద్దేసే వుత్తా.

పఞ్చమఅభిభాయతనాదీసు నీలానీతి సబ్బసఙ్గాహికవసేన వుత్తం. నీలవణ్ణానీతి వణ్ణవసేన. నీలనిదస్సనానీతి నిదస్సనవసేన. అపఞ్ఞాయమానవివరాని అసమ్భిన్నవణ్ణాని ఏకనీలానేవ హుత్వా దిస్సన్తీతి వుత్తం హోతి. నీలనిభాసానీతి ఇదం పన ఓభాసవసేన వుత్తం, నీలోభాసాని నీలపభాయుత్తానీతి అత్థో. ఏతేన నేసం సువిసుద్ధతం దస్సేతి. విసుద్ధవణ్ణవసేనేవ హి ఇమాని చత్తారి అభిభాయతనాని వుత్తాని. ఉమాపుప్ఫన్తి ఏతఞ్హి పుప్ఫం సినిద్ధం ముదుం దిస్సమానమ్పి నీలమేవ హోతి. గిరికణ్ణికపుప్ఫాదీని పన దిస్సమానాని సేతధాతుకాని హోన్తి. తస్మా ఇదమేవ గహితం, న తాని. బారాణసేయ్యకన్తి బారాణసియం భవం. తత్థ కిర కప్పాసోపి ముదు, సుత్తకన్తికాయోపి తన్తవాయాపి ఛేకా, ఉదకమ్పి సుచి సినిద్ధం, తస్మా వత్థం ఉభతోభాగవిమట్ఠం హోతి, ద్వీసు పస్సేసు మట్ఠం ముదు సినిద్ధం ఖాయతి. పీతానీతిఆదీసు ఇమినావ నయేన అత్థో వేదితబ్బో. ‘‘నీలకసిణం ఉగ్గణ్హన్తో నీలస్మిం నిమిత్తం గణ్హాతి పుప్ఫస్మిం వా వత్థస్మిం వా వణ్ణధాతుయా వా’’తిఆదికం పనేత్థ కసిణకరణఞ్చేవ పరికమ్మఞ్చ అప్పనావిధానఞ్చ సబ్బం విసుద్ధిమగ్గే విత్థారతో వుత్తమేవ.

అభిఞ్ఞావోసానపారమిప్పత్తాతి ఇతో పుబ్బేసు సతిపట్ఠానాదీసు తే ధమ్మే భావేత్వా అరహత్తప్పత్తావ అభిఞ్ఞావోసానపారమిప్పత్తా నామ హోన్తి, ఇమేసు పన అట్ఠసు అభిభాయతనేసు చిణ్ణవసీభావాయేవ అభిఞ్ఞావోసానపారమిప్పత్తా నామ.

౨౫౦. కసిణకథాయం సకలట్ఠేన కసిణాని, తదారమ్మణానం ధమ్మానం ఖేత్తట్ఠేన అధిట్ఠానట్ఠేన వా ఆయతనాని. ఉద్ధన్తి ఉపరి గగనతలాభిముఖం. అధోతి హేట్ఠా భూమితలాభిముఖం. తిరియన్తి ఖేత్తమణ్డలమివ సమన్తా పరిచ్ఛిన్దిత్వా. ఏకచ్చో హి ఉద్ధమేవ కసిణం వడ్ఢేతి, ఏకచ్చో అధో, ఏకచ్చో సమన్తతో. తేన తేన కారణేన ఏవం పసారేతి ఆలోకమివ రూపదస్సనకామో. తేన వుత్తం – ‘‘పథవీకసిణమేకో సఞ్జానాతి ఉద్ధంఅధోతిరియ’’న్తి. అద్వయన్తి దిసాఅనుదిసాసు అద్వయం. ఇదం పన ఏకస్స అఞ్ఞభావానుపగమనత్థం వుత్తం. యథా హి ఉదకం పవిట్ఠస్స సబ్బదిసాసు ఉదకమేవ హోతి అనఞ్ఞం, ఏవమేవం పథవీకసిణం పథవీకసిణమేవ హోతి, నత్థి తస్స అఞ్ఞో కసిణసమ్భేదోతి. ఏస నయో సబ్బత్థ. అప్పమాణన్తి ఇదం తస్స తస్స ఫరణఅప్పమాణవసేన వుత్తం. తఞ్హి చేతసా ఫరన్తో సకలమేవ ఫరతి, అయమస్స ఆది, ఇదం మజ్ఝన్తి పమాణం గణ్హాతీతి. విఞ్ఞాణకసిణన్తి చేత్థ కసిణుగ్ఘాటిమాకాసే పవత్తం విఞ్ఞాణం. తత్థ కసిణవసేన కసిణుగ్ఘాటిమాకాసే, కసిణుగ్ఘాటిమాకాసవసేన తత్థ పవత్తవిఞ్ఞాణే ఉద్ధంఅధోతిరియతా వేదితబ్బా. అయమేత్థ సఙ్ఖేపో. కమ్మట్ఠానభావనానయేన పనేతాని పథవీకసిణాదీని విత్థారతో విసుద్ధిమగ్గే వుత్తానేవ. ఇధాపి చిణ్ణవసిభావేనేవ అభిఞ్ఞావోసానపారమిప్పత్తా హోన్తీతి వేదితబ్బా. తథా ఇతో అనన్తరేసు చతూసు ఝానేసు. యం పనేత్థ వత్తబ్బం, తం మహాఅస్సపురసుత్తే వుత్తమేవ.

౨౫౨. విపస్సనాఞాణే పన రూపీతిఆదీనమత్థో వుత్తోయేవ. ఏత్థ సితమేత్థ పటిబద్ధన్తి ఏత్థ చాతుమహాభూతికే కాయే నిస్సితఞ్చ పటిబద్ధఞ్చ. సుభోతి సున్దరో. జాతిమాతి సుపరిసుద్ధఆకరసముట్ఠితో. సుపరికమ్మకతోతి సుట్ఠు కతపరికమ్మో అపనీతపాసాణసక్ఖరో. అచ్ఛోతి తనుచ్ఛవి. విప్పసన్నోతి సుట్ఠు విప్పసన్నో. సబ్బాకారసమ్పన్నోతి ధోవన వేధనాదీహి సబ్బేహి ఆకారేహి సమ్పన్నో. నీలన్తిఆదీహి వణ్ణసమ్పత్తిం దస్సేతి. తాదిసఞ్హి ఆవుతం పాకటం హోతి.

ఏవమేవ ఖోతి ఏత్థ ఏవం ఉపమాసంసన్దనం వేదితబ్బం – మణి వియ హి కరజకాయో. ఆవుతసుత్తం వియ విపస్సనాఞాణం. చక్ఖుమా పురిసో వియ విపస్సనాలాభీ భిక్ఖు. హత్థే కరిత్వా పచ్చవేక్ఖతో ‘‘అయం ఖో మణీ’’తి మణినో ఆవిభూతకాలో వియ విపస్సనాఞాణం అభినీహరిత్వా నిసిన్నస్స భిక్ఖునో చాతుమహాభూతికకాయస్స ఆవిభూతకాలో. ‘‘తత్రిదం సుత్తం ఆవుత’’న్తి సుత్తస్స ఆవిభూతకాలో వియ విపస్సనాఞాణం అభినీహరిత్వా నిసిన్నస్స భిక్ఖునో తదారమ్మణానం ఫస్సపఞ్చమకానం వా సబ్బచిత్తచేతసికానం వా విపస్సనాఞాణస్సేవ వా ఆవిభూతకాలోతి.

కిం పనేతం ఞాణస్స ఆవిభూతం, పుగ్గలస్సాతి. ఞాణస్స, తస్స పన ఆవిభావత్తా పుగ్గలస్స ఆవిభూతావ హోన్తి. ఇదఞ్చ విపస్సనాఞాణం మగ్గస్స అనన్తరం, ఏవం సన్తేపి యస్మా అభిఞ్ఞావారే ఆరద్ధే ఏతస్స అన్తరావారో నత్థి, తస్మా ఇధేవ దస్సితం. యస్మా చ అనిచ్చాదివసేన అకతసమ్మసనస్స దిబ్బాయ సోతధాతుయా భేరవసద్దం సుణన్తో పుబ్బేనివాసానుస్సతియా భేరవే ఖన్ధే అనుస్సరతో దిబ్బేన చక్ఖునా భేరవరూపం పస్సతో భయసన్తాసో ఉప్పజ్జతి, న అనిచ్చాదివసేన కతసమ్మసనస్స, తస్మా అభిఞ్ఞాపత్తస్స భయవినోదకహేతుసమ్పాదనత్థమ్పి ఇదం ఇధేవ దస్సితం. ఇధాపి అరహత్తవసేనేవ అభిఞ్ఞావోసానపారమిప్పత్తతా వేదితబ్బా.

౨౫౩. మనోమయిద్ధియం చిణ్ణవసితాయ. తత్థ మనోమయన్తి మనేన నిబ్బత్తం. సబ్బఙ్గపచ్చఙ్గిన్తి సబ్బేహి అఙ్గేహి చ పచ్చఙ్గేహి చ సమన్నాగతం. అహీనిన్ద్రియన్తి సణ్ఠానవసేన అవికలిన్ద్రియం. ఇద్ధిమతా నిమ్మితరూపఞ్హి సచే ఇద్ధిమా ఓదాతో, తమ్పి ఓదాతం. సచే అవిద్ధకణ్ణో, తమ్పి అవిద్ధకణ్ణన్తి ఏవం సబ్బాకారేహి తేన సదిసమేవ హోతి. ముఞ్జమ్హా ఈసికన్తిఆది ఉపమత్తయమ్పి తం సదిసభావదస్సనత్థమేవ వుత్తం. ముఞ్జసదిసా ఏవ హి తస్స అన్తో ఈసికా హోతి. కోససదిసోయేవ అసి, వట్టాయ కోసియా వట్టం అసిమేవ పక్ఖిపన్తి, పత్థటాయ పత్థటం.

కరణ్డాతి ఇదమ్పి అహికఞ్చుకస్స నామం, న విలీవకరణ్డకస్స. అహికఞ్చుకో హి అహినా సదిసోవ హోతి. తత్థ కిఞ్చాపి ‘‘పురిసో అహిం కరణ్డా ఉద్ధరేయ్యా’’తి హత్థేన ఉద్ధరమానో వియ దస్సితో, అథ ఖో చిత్తేనేవస్స ఉద్ధరణం వేదితబ్బం. అయఞ్హి అహి నామ సజాతియం ఠితో, కట్ఠన్తరం వా రుక్ఖన్తరం వా నిస్సాయ, తచతో సరీరనిక్కడ్ఢనపయోగసఙ్ఖాతేన థామేన, సరీరం ఖాదమానం వియ పురాణతచం జిగుచ్ఛన్తోతి ఇమేహి చతూహి కారణేహి సయమేవ కఞ్చుకం జహాతి, న సక్కా తతో అఞ్ఞేన ఉద్ధరితుం. తస్మా చిత్తేన ఉద్ధరణం సన్ధాయ ఇదం వుత్తన్తి వేదితబ్బం. ఇతి ముఞ్జాదిసదిసం ఇమస్స భిక్ఖునో సరీరం, ఈసికాదిసదిసం నిమ్మితరూపన్తి ఇదమేత్థ ఓపమ్మసంసన్దనం. నిమ్మానవిధానం పనేత్థ పరతో చ ఇద్ధివిధాదిపఞ్చఅభిఞ్ఞాకథా సబ్బాకారేన విసుద్ధిమగ్గే విత్థారితాతి తత్థ వుత్తనయేనేవ వేదితబ్బా. ఉపమామత్తమేవ హి ఇధ అధికం.

తత్థ ఛేకకుమ్భకారాదయో వియ ఇద్ధివిధఞాణలాభీ భిక్ఖు దట్ఠబ్బో. సుపరికమ్మకతమత్తికాదయో వియ ఇద్ధివిధఞాణం దట్ఠబ్బం. ఇచ్ఛితిచ్ఛితభాజనవికతిఆదికరణం వియ తస్స భిక్ఖునో వికుబ్బనం దట్ఠబ్బం. ఇధాపి చిణ్ణవసితావసేనేవ అభిఞ్ఞావోసానపారమిప్పత్తతా వేదితబ్బా. తథా ఇతో పరాసు చతూసు అభిఞ్ఞాసు.

౨౫౫. తత్థ దిబ్బసోతధాతుఉపమాయం సఙ్ఖధమోతి సఙ్ఖధమకో. అప్పకసిరేనేవాతి నిద్దుక్ఖేనేవ. విఞ్ఞాపేయ్యాతి జానాపేయ్య. తత్థ ఏవం చాతుద్దిసా విఞ్ఞాపేన్తే సఙ్ఖధమకే ‘‘సఙ్ఖసద్దో అయ’’న్తి వవత్థాపేన్తానం సత్తానం తస్స సఙ్ఖసద్దస్స ఆవిభూతకాలో వియ యోగినో దూరసన్తికభేదానం దిబ్బానఞ్చేవ మానుసకానఞ్చ సద్దానం ఆవిభూతకాలో దట్ఠబ్బో.

౨౫౬. చేతోపరియఞాణ-ఉపమాయం దహరోతి తరుణో. యువాతి యోబ్బనేన సమన్నాగతో. మణ్డనకజాతికోతి యువాపి సమానో న అలసియో కిలిట్ఠవత్థసరీరో, అథ ఖో మణ్డనకపకతికో, దివసస్స ద్వే తయో వారే న్హాయిత్వా సుద్ధవత్థ-పరిదహన-అలఙ్కారకరణసీలోతి అత్థో. సకణికన్తి కాళతిలకవఙ్క-ముఖదూసిపీళకాదీనం అఞ్ఞతరేన సదోసం. తత్థ యథా తస్స ముఖనిమిత్తం పచ్చవేక్ఖతో ముఖదోసో పాకటో హోతి, ఏవం చేతోపరియఞాణాయ చిత్తం అభినీహరిత్వా నిసిన్నస్స భిక్ఖునో పరేసం సోళసవిధం చిత్తం పాకటం హోతీతి వేదితబ్బం. పుబ్బేనివాసఉపమాదీసు యం వత్తబ్బం, తం సబ్బం మహాఅస్సపురే వుత్తమేవ.

౨౫౯. అయం ఖో ఉదాయి పఞ్చమో ధమ్మోతి ఏకూనవీసతి పబ్బాని పటిపదావసేన ఏకం ధమ్మం కత్వా పఞ్చమో ధమ్మోతి వుత్తో. యథా హి అట్ఠకనాగరసుత్తే (మ. ని. ౨.౧౭ ఆదయో) ఏకాదస పబ్బాని పుచ్ఛావసేన ఏకధమ్మో కతో, ఏవమిధ ఏకూనవీసతి పబ్బాని పటిపదావసేన ఏకో ధమ్మో కతోతి వేదితబ్బాని. ఇమేసు చ పన ఏకూనవీసతియా పబ్బేసు పటిపాటియా అట్ఠసు కోట్ఠాసేసు విపస్సనాఞాణే చ ఆసవక్ఖయఞాణే చ అరహత్తవసేన అభిఞ్ఞావోసానపారమిప్పత్తతా వేదితబ్బా, సేసేసు చిణ్ణవసిభావవసేన. సేసం సబ్బత్థ ఉత్తానమేవాతి.

పపఞ్చసూదనియా మజ్ఝిమనికాయట్ఠకథాయ

మహాసకులుదాయిసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.