౧౦. దుతియదబ్బసుత్తవణ్ణనా

౮౦. దసమే తత్ర ఖో భగవా భిక్ఖూ ఆమన్తేసీతి భగవా రాజగహే యథాభిరన్తం విహరిత్వా జనపదచారికం చరన్తో అనుక్కమేన సావత్థిం పత్వా జేతవనే విహరన్తోయేవ యేసం భిక్ఖూనం ఆయస్మతో దబ్బస్స మల్లపుత్తస్స పరినిబ్బానం అపచ్చక్ఖం, తేసం తం పచ్చక్ఖం కత్వా దస్సేతుం, యేపి చ మేత్తియభూమజకేహి కతేన అభూతేన అబ్భాచిక్ఖణేన థేరే గారవరహితా పుథుజ్జనా, తేసం థేరే బహుమానుప్పాదనత్థఞ్చ ఆమన్తేసి. తత్థ తత్రాతి వచనసఞ్ఞాపనే నిపాతమత్తం. ఖోతి అవధారణే. తేసు ‘‘తత్రా’’తి ఇమినా ‘‘భగవా భిక్ఖూ ఆమన్తేసీ’’తి ఏతేసం పదానం వుచ్చమానతంయేవ జోతేతి. ‘‘ఖో’’తి పన ఇమినా ఆమన్తేసియేవ, నాస్స ఆమన్తనే కోచి అన్తరాయో అహోసీతి ఇమమత్థం దస్సేతి. అథ వా తత్రాతి తస్మిం ఆరామే. ఖోతి వచనాలఙ్కారే నిపాతో. ఆమన్తేసీతి అభాసి. కస్మా పన భగవా భిక్ఖూయేవ ఆమన్తేసీతి? జేట్ఠత్తా సేట్ఠత్తా ఆసన్నత్తా సబ్బకాలం సన్నిహితత్తా ధమ్మదేసనాయ విసేసతో భాజనభూతత్తా చ.

భిక్ఖవోతి తేసం ఆమన్తనాకారదస్సనం. భదన్తేతి ఆమన్తితానం భిక్ఖూనం గారవేన సత్థు పటివచనదానం. తత్థ ‘‘భిక్ఖవో’’తి వదన్తో భగవా తే భిక్ఖూ ఆలపతి. ‘‘భదన్తే’’తి వదన్తా తే పచ్చాలపన్తి. అపిచ ‘‘భిక్ఖవో’’తి ఇమినా కరుణావిప్ఫారసోమ్మహదయనిస్సితపుబ్బఙ్గమేన వచనేన తే భిక్ఖూ కమ్మట్ఠానమనసికారధమ్మపచ్చవేక్ఖణాదితో నివత్తేత్వా అత్తనో ముఖాభిముఖే కరోతి. ‘‘భదన్తే’’తి ఇమినా సత్థరి ఆదరబహుమానగారవదీపనవచనేన తే భిక్ఖూ అత్తనో సుస్సూసతం ఓవాదప్పటిగ్గహగారవభావఞ్చ పటివేదేన్తి. భగవతో పచ్చస్సోసున్తి తే భిక్ఖూ భగవతో వచనం పతిఅస్సోసుం సోతుకామతం జనేసుం. ఏతదవోచాతి భగవా ఏతం ఇదాని వక్ఖమానం సకలం సుత్తం అభాసి. దబ్బస్స, భిక్ఖవే, మల్లపుత్తస్సాతిఆది అనన్తరసుత్తే వుత్తత్థమేవ. ఏతమత్థన్తిఆదీసుపి అపుబ్బం నత్థి, అనన్తరసుత్తే వుత్తనయేనేవ వేదితబ్బం.

గాథాసు పన అయోఘనహతస్సాతి అయో హఞ్ఞతి ఏతేనాతి అయోఘనం, కమ్మారానం అయోకూటం అయోముట్ఠి చ. తేన అయోఘనేన హతస్స పహతస్స. కేచి పన ‘‘అయోఘనహతస్సాతి ఘనఅయోపిణ్డం హతస్సా’’తి అత్థం వదన్తి. ఏవ-సద్దో చేత్థ నిపాతమత్తం. జలతో జాతవేదసోతి ఝాయమానస్స అగ్గిస్స. అనాదరే ఏతం సామివచనం. అనుపుబ్బూపసన్తస్సాతి అనుక్కమేన ఉపసన్తస్స విజ్ఝాతస్స నిరుద్ధస్స. యథా న ఞాయతే గతీతి యథా తస్స గతి న ఞాయతి. ఇదం వుత్తం హోతి – అయోముట్ఠికూటాదినా మహతా అయోఘనేన హతస్స సంహతస్స, కంసభాజనాదిగతస్స వా జలమానస్స అగ్గిస్స, తథా ఉప్పన్నస్స వా సద్దస్స అనుక్కమేన ఉపసన్తస్స సువూపసన్తస్స దససు దిసాసు న కత్థచి గతి పఞ్ఞాయతి పచ్చయనిరోధేన అప్పటిసన్ధికనిరుద్ధత్తా.

ఏవం సమ్మావిముత్తానన్తి ఏవం సమ్మా హేతునా ఞాయేన తదఙ్గవిక్ఖమ్భనవిముత్తిపుబ్బఙ్గమేన అరియమగ్గేన చతూహిపి ఉపాదానేహి ఆసవేహి చ విముత్తత్తా సమ్మా విముత్తానం, తతో ఏవ కామపబన్ధసఙ్ఖాతం కామోఘం భవోఘాదిభేదం అవసిట్ఠం ఓఘఞ్చ తరిత్వా ఠితత్తా కామబన్ధోఘతారినం సుట్ఠు పటిపస్సమ్భితసబ్బకిలేసవిప్ఫన్దితత్తా కిలేసాభిసఙ్ఖారవాతేహి చ అకమ్పనీయతాయ అచలం అనుపాదిసేసనిబ్బానసఙ్ఖాతం సబ్బసఙ్ఖారూపసమం సుఖం పత్తానం అధిగతానం ఖీణాసవానం గతి దేవమనుస్సాదిభేదాసు గతీసు అయం నామాతి పఞ్ఞపేతబ్బతాయ అభావత్తా పఞ్ఞాపేతుం నత్థి న ఉపలబ్భతి, యథావుత్తజాతవేదో వియ అపఞ్ఞత్తికభావమేవ హి సో గతోతి అత్థో.

దసమసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.

నిట్ఠితా చ పాటలిగామియవగ్గవణ్ణనా.

నిగమనకథా

ఏత్తావతా చ –

సువిముత్తభవాదానో, దేవదానవమానితో;

పచ్ఛిన్నతణ్హాసన్తానో, పీతిసంవేగదీపనో.

సద్ధమ్మదాననిరతో, ఉపాదానక్ఖయావహో;

తత్థ తత్థ ఉదానే యే, ఉదానేసి వినాయకో.

తే సబ్బే ఏకతో కత్వా, ఆరోపేన్తేహి సఙ్గహం;

ఉదానమితి సఙ్గీతం, ధమ్మసఙ్గాహకేహి యం.

తస్స అత్థం పకాసేతుం, పోరాణట్ఠకథానయం;

నిస్సాయ యా సమారద్ధా, అత్థసంవణ్ణనా మయా.

సా తత్థ పరమత్థానం, సుత్తన్తేసు యథారహం;

పకాసనా పరమత్థదీపనీ నామ నామతో.

సమ్పత్తా పరినిట్ఠానం, అనాకులవినిచ్ఛయా;

చతుత్తింసప్పమాణాయ, పాళియా భాణవారతో.

ఇతి తం సఙ్ఖరోన్తేన, యం తం అధిగతం మయా;

పుఞ్ఞం తస్సానుభావేన, లోకనాథస్స సాసనం.

ఓగాహిత్వా విసుద్ధాయ, సీలాదిపటిపత్తియా;

సబ్బేపి దేహినో హోన్తు, విముత్తిరసభాగినో.

చిరం తిట్ఠతు లోకస్మిం, సమ్మాసమ్బుద్ధసాసనం;

తస్మిం సగారవా నిచ్చం, హోన్తు సబ్బేపి పాణినో.

సమ్మా వస్సతు కాలేన, దేవోపి జగతీపతి;

సద్ధమ్మనిరతో లోకం, ధమ్మేనేవ పసాసతూతి.

బదరతిత్థవిహారవాసినా ఆచరియధమ్మపాలత్థేరేన

కతాఉదానస్స అట్ఠకథా సమత్తా.