౬. తణ్హాసఙ్ఖయసుత్తవణ్ణనా

౬౬. ఛట్ఠే అఞ్ఞాసికోణ్డఞ్ఞోతి ఏత్థ కోణ్డఞ్ఞోతి తస్సాయస్మతో గోత్తతో ఆగతనామం. సావకేసు పన సబ్బపఠమం అరియసచ్చాని పటివిజ్ఝీతి భగవతా ‘‘అఞ్ఞాసి వత, భో, కోణ్డఞ్ఞో’’తి (మహావ. ౧౭; సం. ని. ౫.౧౦౮౧) వుత్తఉదానవసేన థేరో సాసనే ‘‘అఞ్ఞాసికోణ్డఞ్ఞో’’త్వేవ పఞ్ఞాయిత్థ. తణ్హాసఙ్ఖయవిముత్తిన్తి తణ్హా సఙ్ఖీయతి పహీయతి ఏత్థాతి తణ్హాసఙ్ఖయో, నిబ్బానం. తస్మిం తణ్హాసఙ్ఖయే విముత్తి. తణ్హా వా సఙ్ఖీయతి పహీయతి ఏతేనాతి తణ్హాసఙ్ఖయో, అరియమగ్గో. తస్స ఫలభూతా, పరియోసానభూతా వా విముత్తీతి తణ్హాసఙ్ఖయవిముత్తి, నిప్పరియాయేన అరహత్తఫలసమాపత్తి. తం పచ్చవేక్ఖమానో నిసిన్నో హోతి. అయఞ్హి ఆయస్మా బహులం ఫలసమాపత్తిం సమాపజ్జతి, తస్మా ఇధాపి ఏవమకాసి.

ఏతమత్థం విదిత్వాతి ఏతం అఞ్ఞాసికోణ్డఞ్ఞత్థేరస్స అగ్గఫలపచ్చవేక్ఖణం విదిత్వా తదత్థదీపనం ఇమం ఉదానం ఉదానేసి.

తత్థ యస్స మూలం ఛమా నత్థీతి యస్స అరియపుగ్గలస్స అత్తభావరుక్ఖమూలభూతా అవిజ్జా, తస్సావ పతిట్ఠా హేతుభూతా ఆసవనీవరణఅయోనిసోమనసికారసఙ్ఖాతా ఛమా పథవీ చ నత్థి అగ్గమగ్గేన సముగ్ఘాతితత్తా. పణ్ణా నత్థి కుతో లతాతి నత్థి లతా కుతో పణ్ణాతి పదసమ్బన్ధో. మానాతిమానాదిపభేదా సాఖాపసాఖాదిసఙ్ఖాతా లతాపి నత్థి, కుతో ఏవ మదప్పమాదమాయాసాఠేయ్యాదిపణ్ణానీతి అత్థో. అథ వా పణ్ణా నత్థి కుతో లతాతి రుక్ఖఙ్కురస్స వడ్ఢమానస్స పఠమం పణ్ణాని నిబ్బత్తన్తి. పచ్ఛా సాఖాపసాఖాసఙ్ఖాతా లతాతి కత్వా వుత్తం. తత్థ యస్స అరియమగ్గభావనాయ అసతి ఉప్పజ్జనారహస్స అత్తభావరుక్ఖస్స అరియమగ్గస్స భావితత్తా యం అవిజ్జాసఙ్ఖాతం మూలం, తస్స పతిట్ఠానభూతం ఆసవాది చ నత్థి. మూలగ్గహణేనేవ చేత్థ మూలకారణత్తా బీజట్ఠానియం కమ్మం తదభావోపి గహితోయేవాతి వేదితబ్బో. అసతి చ కమ్మబీజే తంనిమిత్తో విఞ్ఞాణఙ్కురో, విఞ్ఞాణఙ్కురనిమిత్తా చ నామరూపసళాయతనపత్తసాఖాదయో న నిబ్బత్తిస్సన్తియేవ. తేన వుత్తం – ‘‘యస్స మూలం ఛమా నత్థి, పణ్ణా నత్థి కుతో లతా’’తి.

తం ధీరం బన్ధనా ముత్తన్తి తం చతుబ్బిధసమ్మప్పధానవీరియయోగేన విజితమారత్తా ధీరం, తతో ఏవ సబ్బకిలేసాభిసఙ్ఖారబన్ధనతో ముత్తం. కో తం నిన్దితుమరహతీతి ఏత్థ న్తి నిపాతమత్తం. ఏవం సబ్బకిలేసవిప్పముత్తం సీలాదిఅనుత్తరగుణసమన్నాగతం కో నామ విఞ్ఞుజాతికో నిన్దితుం గరహితుం అరహతి నిన్దానిమిత్తస్సేవ అభావతో. దేవాపి నం పసంసన్తీతి అఞ్ఞదత్థు దేవా సక్కాదయో గుణవిసేసవిదూ, అపిసద్దేన మనుస్సాపి ఖత్తియపణ్డితాదయో పసంసన్తి. కిఞ్చ భియ్యో బ్రహ్మునాపి పసంసితో మహాబ్రహ్మునాపి అఞ్ఞేహిపి బ్రహ్మనాగయక్ఖగన్ధబ్బాదీహిపి పసంసితో థోమితోయేవాతి.

ఛట్ఠసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.