౫. అపరలకుణ్డకభద్దియసుత్తవణ్ణనా

౬౫. పఞ్చమే సమ్బహులానం భిక్ఖూనం పిట్ఠితో పిట్ఠితోతి ఆయస్మా లకుణ్డకభద్దియో ఏకదివసం సమ్బహులేహి భిక్ఖూహి సద్ధిం గామన్తరేన పిణ్డాయ చరిత్వా కతభత్తకిచ్చో పత్తం వోదకం కత్వా థవికాయ పక్ఖిపిత్వా అంసే లగ్గేత్వా చీవరం సఙ్ఘరిత్వా తమ్పి వామంసే ఠపేత్వా పాసాదికేన అభిక్కన్తేన పటిక్కన్తేన ఆలోకితేన విలోకితేన సమిఞ్జితేన పసారితేన ఓక్ఖిత్తచక్ఖు ఇరియాపథసమ్పన్నో అత్తనో సతిపఞ్ఞావేపుల్లం పకాసేన్తో వియ సతిసమ్పజఞ్ఞం సూపట్ఠితం కత్వా సమాహితేన చిత్తేన పదే పదం నిక్ఖిపన్తో గచ్ఛతి, గచ్ఛన్తో చ భిక్ఖూనం పచ్ఛతో పచ్ఛతో గచ్ఛతి తేహి భిక్ఖూహి అసంమిస్సో. కస్మా? అసంసట్ఠవిహారితాయ. అపిచ తస్సాయస్మతో రూపం పరిభూతం పరిభవట్ఠానీయం పుథుజ్జనా ఓహీళేన్తి. థేరో తం జానిత్వా పిట్ఠితో పిట్ఠితో గచ్ఛతి ‘‘మా ఇమే మం నిస్సాయ అపుఞ్ఞం పసవింసూ’’తి. ఏవం తే భిక్ఖూ చ థేరో చ సావత్థిం పత్వా విహారం పవిసిత్వా యేన భగవా తేనుపసఙ్కమన్తి. తేన వుత్తం – ‘‘తేన ఖో పన సమయేన ఆయస్మా లకుణ్డకభద్దియో’’తిఆది.

తత్థ దుబ్బణ్ణన్తి విరూపం. తేనస్స వణ్ణసమ్పత్తియా సణ్ఠానసమ్పత్తియా చ అభావం దస్సేతి. దుద్దసికన్తి అపాసాదికదస్సనం. తేనస్స అనుబ్యఞ్జనసమ్పత్తియా ఆకారసమ్పత్తియా చ అభావం దస్సేతి. ఓకోటిమకన్తి రస్సం. ఇమినా ఆరోహసమ్పత్తియా అభావం దస్సేతి. యేభుయ్యేన భిక్ఖూనం పరిభూతరూపన్తి పుథుజ్జనభిక్ఖూహి ఓహీళితరూపం. పుథుజ్జనా ఏకచ్చే ఛబ్బగ్గియాదయో తస్సాయస్మతో గుణం అజానన్తా హత్థకణ్ణచూళికాదీసు గణ్హన్తా పరామసన్తా కీళన్తా పరిభవన్తి, న అరియా, కల్యాణపుథుజ్జనా వా.

భిక్ఖూ ఆమన్తేసీతి కస్మా ఆమన్తేసి? థేరస్స గుణం పకాసేతుం. ఏవం కిర భగవతో అహోసి ‘‘ఇమే భిక్ఖూ మమ పుత్తస్స మహానుభావతం న జానన్తి, తేన తం పరిభవన్తి, తం నేసం దీఘరత్తం అహితాయ దుక్ఖాయ భవిస్సతి, హన్దాహం ఇమస్స గుణే భిక్ఖూనం పకాసేత్వా పరిభవతో నం మోచేస్సామీ’’తి.

పస్సథ నోతి పస్సథ ను. న చ సా సమాపత్తి సులభరూపా, యా తేన భిక్ఖునా అసమాపన్నపుబ్బాతి రూపసమాపత్తి అరూపసమాపత్తి బ్రహ్మవిహారసమాపత్తి నిరోధసమాపత్తి ఫలసమాపత్తీతి ఏవం పభేదా సావకసాధారణా యా కాచి సమాపత్తియో నామ, తాసు ఏకాపి సమాపత్తి న సులభరూపా, దుల్లభా, నత్థియేవ సా తేన లకుణ్డకభద్దియేన భిక్ఖునా అసమాపన్నపుబ్బా. ఏతేనస్స యం వుత్తం. ‘‘మహిద్ధికో మహానుభావో’’తి, తత్థ మహిద్ధికతం పకాసేత్వా ఇదాని మహానుభావతం దస్సేతుం ‘‘యస్స చత్థాయా’’తిఆదిమాహ. తం హేట్ఠా వుత్తనయమేవ. ఏత్థ చ భగవా ‘‘ఏసో, భిక్ఖవే, భిక్ఖూ’’తిఆదినా, ‘‘భిక్ఖవే, అయం భిక్ఖు న యో వా సో వా దుబ్బణ్ణో దుద్దసికో ఓకోటిమకోతి భిక్ఖూనం పిట్ఠితో పిట్ఠితో ఆగచ్ఛతీతి చ ఏత్తకేన న ఓఞ్ఞాతబ్బో, అథ ఖో మహిద్ధికో మహానుభావో, యంకిఞ్చి సావకేన పత్తబ్బం, సబ్బం తం తేన అనుప్పత్తం, తస్మా తం పాసాణచ్ఛత్తం వియ గరుం కత్వా ఓలోకేథ, తం వో దీఘరత్తం హితాయ సుఖాయ భవిస్సతీ’’తి దస్సేతి.

ఏతమత్థం విదిత్వాతి ఏతం ఆయస్మతో లకుణ్డకభద్దియస్స మహిద్ధికతామహానుభావతాదిభేదం గుణరాసిం సబ్బాకారతో జానిత్వా తదత్థదీపనం ఇమం ఉదానం ఉదానేసి.

తత్థ నేలఙ్గోతి ఏలం వుచ్చతి దోసో, నాస్స ఏలన్తి నేలం. కిం పన తం? సుపరిసుద్ధసీలం. తఞ్హి నిద్దోసట్ఠేన ఇధ ‘‘నేల’’న్తి అధిప్పేతం. తం నేలం పధానభూతం అఙ్గం ఏతస్సాతి నేలఙ్గో. సో యం ‘‘రథో’’తి వక్ఖతి, తేన సమ్బన్ధో, తస్మా సుపరిసుద్ధసీలఙ్గోతి అత్థో. అరహత్తఫలసీలఞ్హి ఇధాధిప్పేతం. సేతో పచ్ఛాదో ఏతస్సాతి సేతపచ్ఛాదో. పచ్ఛాదోతి రథస్స ఉపరి అత్థరితబ్బకమ్బలాది. సో పన సుపరిసుద్ధధవలభావేన సేతో వా హోతి రత్తనీలాదీసు వా అఞ్ఞతరో. ఇధ పన అరహత్తఫలవిముత్తియా అధిప్పేతత్తా సుపరిసుద్ధభావం ఉపాదాయ ‘‘సేతపచ్ఛాదో’’తి వుత్తం యథా అఞ్ఞత్రాపి ‘‘రథో సీలపరిక్ఖారో’’తి. ఏకో సతిసఙ్ఖాతో అరో ఏతస్సాతి ఏకారో. వత్తతీతి పవత్తతి. రథోతి థేరస్స అత్తభావం సన్ధాయ వదతి.

అనీఘన్తి నిద్దుక్ఖం, ఖోభవిరహితం యానం వియ కిలేసపరిఖోభవిరహితన్తి అత్థో. ఆయన్తన్తి సమ్బహులానం భిక్ఖూనం పిట్ఠితో పిట్ఠితో ఆగచ్ఛన్తం. ఛిన్నసోతన్తి పచ్ఛిన్నసోతం. పకతిరథస్స హి సుఖపవత్తనత్థం అక్ఖసీసేసు నాభియఞ్చ ఉపలిత్తానం సప్పితేలాదీనం సోతో సవనం సన్దనం హోతి, తేన సో అచ్ఛిన్నసోతో నామ హోతి. అయం పన ఛత్తింసతియా సోతానం అనవసేసతో పహీనత్తా ఛిన్నసోతో నామ హోతి, తం ఛిన్నసోతం. నత్థి ఏతస్స బన్ధనన్తి అబన్ధనో. రథూపత్థరస్స హి అక్ఖేన సద్ధిం నిచ్చలభావకరణత్థం బహూని బన్ధనాని హోన్తి, తేన సో సబన్ధనో. అయం పన సబ్బసంయోజనబన్ధనానం అనవసేసతో పరిక్ఖీణత్తా అబన్ధనో, తం అబన్ధనం. పస్సాతి భగవా థేరస్స గుణేహి సోమనస్సప్పత్తో హుత్వా అత్తానం వదతి.

ఇతి సత్థా ఆయస్మన్తం లకుణ్డకభద్దియం అరహత్తఫలసీసేన సుచక్కం, అరహత్తఫలవిముత్తియా సుఉత్తరచ్ఛదం, సూపట్ఠితాయ సతియా స్వారం, కిలేసపరిఖోభాభావేన అపరిఖోభం, తణ్హూపలేపాభావేన అనుపలేపం, సంయోజనాదీనం అభావేన అబన్ధనం సుపరిక్ఖిత్తం సుయుత్తం ఆజఞ్ఞరథం కత్వా దస్సేతి.

పఞ్చమసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.