౪. దుతియసత్తసుత్తవణ్ణనా

౬౪. చతుత్థే అన్ధీకతాతి కామా నామ అనన్ధమ్పి అన్ధం కరోన్తి.

యథాహ –

‘‘లుద్ధో అత్థం న జానాతి, లుద్ధో ధమ్మం న పస్సతి;

అన్ధతమం తదా హోతి, యం లోభో సహతే నర’’న్తి. (ఇతివు. ౮౮; మహాని. ౫; చూళని. ఖగ్గవిసాణసుత్తనిద్దేస ౧౨౮) –

తస్మా కామేన అనన్ధాపి అన్ధా కతాతి అన్ధీకతా. సేసం అనన్తరసుత్తే వుత్తనయమేవ. తత్థ హి మనుస్సానం పవత్తి భిక్ఖూహి దిస్వా భగవతో ఆరోచితా, ఇధ భగవతా సామంయేవ దిట్ఠాతి అయమేవ విసేసో. సత్థా సావత్థితో నిక్ఖమిత్వా జేతవనం గచ్ఛన్తో అన్తరామగ్గే అచిరవతియం నదియం మచ్ఛబన్ధేహి ఓడ్డితం కుమినం పవిసిత్వా నిక్ఖన్తుం అసక్కోన్తే బహూ మచ్ఛే పస్సి, తతో అపరభాగే ఏకం ఖీరపకం వచ్ఛం గోరవం కత్వా అనుబన్ధిత్వా థఞ్ఞపిపాసాయ గీవం పసారేత్వా మాతు అన్తరసత్థియం ముఖం ఉపనేన్తం పస్సి. అథ భగవా విహారం పవిసిత్వా పాదే పక్ఖాలేత్వా పఞ్ఞత్తవరబుద్ధాసనే నిసిన్నో పచ్ఛిమం వత్థుద్వయం పురిమస్స ఉపమానభావేన గహేత్వా ఇమం ఉదానం ఉదానేసి.

తత్థ కామన్ధాతి వత్థుకామేసు కిలేసకామేన అన్ధా విచక్ఖుకా కతా. జాలసఞ్ఛన్నాతి సకత్తభావపరత్తభావేసు అజ్ఝత్తికబాహిరాయతనేసు, తన్నిస్సితేసు చ ధమ్మేసు అతీతాదివసేన అనేకభేదభిన్నేసు హేట్ఠుపరియవసేన అపరాపరం ఉప్పత్తియా అన్తోగధానం అనత్థావహతో చ జాలభూతాయ తణ్హాయ సుఖుమచ్ఛిద్దేన జాలేన పరివుతో వియ ఉదకరహదో సఞ్ఛన్నా పలిగుణ్ఠితా అజ్ఝోత్థటా. తణ్హాఛదనఛాదితాతి తణ్హాసఙ్ఖాతేన ఛదనేన సేవాలపణకేన వియ ఉదకం ఛాదితా, పటిచ్ఛన్నా పిహితాతి అత్థో. పదద్వయేనాపి కామచ్ఛన్దనీవరణనివారితకుసలచిత్తాచారతం దస్సేతి.

పమత్తబన్ధునా బద్ధాతి కిలేసమారేన దేవపుత్తమారేన చ బద్ధా. యదగ్గేన హి కిలేసమారేన బద్ధా, తదగ్గేన దేవపుత్తమారేనపి బద్ధా నామ హోన్తి. వుత్తఞ్హేతం –

‘‘అన్తలిక్ఖచరో పాసో, య్వాయం చరతి మానసో;

తేన తం బాధయిస్సామి, న మే సమణ మోక్ఖసీ’’తి. (సం. ని. ౧.౧౫౧; మహావ. ౩౩);

నముచి కణ్హో పమత్తబన్ధూతి తీణి మారస్స నామాని. దేవపుత్తమారోపి హి కిలేసమారో వియ అనత్థేన పమత్తే సత్తే బన్ధతీతి పమత్తబన్ధు. ‘‘పమత్తా బన్ధనే బద్ధా’’తిపి పఠన్తి. తత్థ బన్ధనేతి కామగుణబన్ధనేతి అత్థో. బద్ధాతి నియమితా. యథా కిం? మచ్ఛావ కుమినాముఖే యథా నామ మచ్ఛబన్ధకేన ఓడ్డితస్స కుమినస్స ముఖే పవిట్ఠా మచ్ఛా తేన బద్ధా హుత్వా మరణమన్వేన్తి పాపుణన్తి, ఏవమేవ మారేన ఓడ్డితేన కామగుణబన్ధనేన బద్ధా ఇమే సత్తా జరామరణమన్వేన్తి. వచ్ఛో ఖీరపకోవ మాతరం యథా ఖీరపాయీ తరుణవచ్ఛో అత్తనో మాతరం అన్వేతి అనుగచ్ఛతి, న అఞ్ఞం ఏవం మారబన్ధనబద్ధా సత్తా సంసారే పరిబ్భమన్తా మరణమేవ అన్వేన్తి అనుగచ్ఛన్తి, న అజరం అమరణం నిబ్బానన్తి అధిప్పాయో.

చతుత్థసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.