౭. సుభూతిసుత్తవణ్ణనా

౫౭. సత్తమే సుభూతీతి తస్స థేరస్స నామం. సో హి ఆయస్మా పదుముత్తరస్స భగవతో పాదమూలే కతాభినీహారో కప్పసతసహస్సం ఉపచితపుఞ్ఞసమ్భారో ఇమస్మిం బుద్ధుప్పాదే ఉళారవిభవే గహపతికులే ఉప్పన్నో భగవతో ధమ్మదేసనం సుత్వా సంవేగజాతో ఘరా నిక్ఖమ్మ పబ్బజిత్వా కతాధికారత్తా ఘటేన్తో వాయమన్తో న చిరస్సేవ ఛళభిఞ్ఞో జాతో, బ్రహ్మవిహారభావనాయ పన ఉక్కంసపారమిప్పత్తియా ‘‘ఏతదగ్గం, భిక్ఖవే, మమ సావకానం భిక్ఖూనం అరణవిహారీనం యదిదం సుభూతీ’’తి (అ. ని. ౧.౨౦౧) అరణవిహారే భగవతా ఏతదగ్గే ఠపితో. సో ఏకదివసం సాయన్హసమయం దివాట్ఠానతో విహారఙ్గణం ఓతిణ్ణో చతుపరిసమజ్ఝే భగవన్తం ధమ్మం దేసేన్తం దిస్వా ‘‘దేసనాపరియోసానే వుట్ఠహిత్వా వన్దిస్సామీ’’తి కాలపరిచ్ఛేదం కత్వా భగవతో అవిదూరే అఞ్ఞతరస్మిం రుక్ఖమూలే నిసిన్నో ఫలసమాపత్తిం సమాపజ్జి. తేన వుత్తం – ‘‘తేన ఖో పన సమయేన ఆయస్మా సుభూతి…పే… సమాపజ్జిత్వా’’తి.

తత్థ దుతియజ్ఝానతో పట్ఠాయ రూపావచరసమాధి సబ్బోపి అరూపావచరసమాధి అవితక్కసమాధి ఏవ. ఇధ పన చతుత్థజ్ఝానపాదకో అరహత్తఫలసమాధి ‘‘అవితక్కసమాధీ’’తి అధిప్పేతో. దుతియజ్ఝానాదీహి పహీనా మిచ్ఛావితక్కా న తావ సుప్పహీనా అచ్చన్తపహానాభావతో, అరియమగ్గేన పన పహీనా ఏవ పున పహానకిచ్చాభావతో. తస్మా అగ్గమగ్గపరియోసానభూతో అరహత్తఫలసమాధి సబ్బేసం మిచ్ఛావితక్కానం పహానన్తే ఉప్పన్నత్తా విసేసతో ‘‘అవితక్కసమాధీ’’తి వత్తబ్బతం అరహతి, పగేవ చతుత్థజ్ఝానపాదకో. తేన వుత్తం – ‘‘ఇధ పన చతుత్థజ్ఝానపాదకో అరహత్తఫలసమాధి ‘అవితక్కసమాధీ’తి అధిప్పేతో’’తి.

ఏతమత్థం విదిత్వాతి ఏతం ఆయస్మతో సుభూతిస్స సబ్బమిచ్ఛావితక్కసబ్బసంకిలేసపహానసఙ్ఖాతం అత్థం సబ్బాకారతో జానిత్వా తదత్థదీపకం ఇమం ఉదానం ఉదానేసి.

తత్థ యస్స వితక్కా విధూపితాతి యేన అరియపుగ్గలేన, యస్స వా అరియపుగ్గలస్స కామవితక్కాదయో సబ్బేపి మిచ్ఛావితక్కా విధూపితా అరియమగ్గఞాణేన సన్తాపితా సముచ్ఛిన్నా. అజ్ఝత్తం సువికప్పితా అసేసాతి నియకజ్ఝత్తసఙ్ఖాతే అత్తనో సన్తానే ఉప్పజ్జనారహా సువికప్పితా సుట్ఠు వికప్పితా అసేసతో, కిఞ్చిపి అసేసేత్వా సుసముచ్ఛిన్నాతి అత్థో. తం సఙ్గమతిచ్చ అరూపసఞ్ఞీతి ఏత్థ న్తి నిపాతమత్తం. అథ వా హేతుఅత్థో తంసద్దో. యస్మా అనవసేసేన మిచ్ఛావితక్కా సముచ్ఛిన్నా, తస్మా రాగసఙ్గాదికం పఞ్చవిధం సఙ్గం, సబ్బమ్పి వా కిలేససఙ్గం అతిచ్చ అతిక్కమిత్వా అతిక్కమనహేతు రూపసభావాభావతో రుప్పనసఙ్ఖాతస్స చ వికారస్స తత్థ అభావతో నిబ్బికారహేతుభావతో వా ‘‘అరూప’’న్తి లద్ధనామం నిబ్బానం ఆరమ్మణం కత్వా పవత్తాహి మగ్గఫలసఞ్ఞాహి అరూపసఞ్ఞీ. చతుయోగాతిగతోతి కామయోగో భవయోగో దిట్ఠియోగో అవిజ్జాయోగోతి చత్తారో యోగే యథారహం చతూహిపి మగ్గేహి అతిక్కమిత్వా గతో. న జాతు మేతీతి మకారో పదసన్ధికరో, జాతు ఏకంసేనేవ పునబ్భవాయ న ఏతి, ఆయతిం పునబ్భవాభినిబ్బత్తి తస్స నత్థీతి అత్థో. ‘‘న జాతి మేతీ’’తిపి పఠన్తి, సో ఏవత్థో. ఇతి భగవా ఆయస్మతో సుభూతిస్స అరహత్తఫలసమాపత్తివిహారం అనుపాదిసేసనిబ్బానఞ్చ ఆరబ్భ పీతివేగవిస్సట్ఠం ఉదానం ఉదానేసి.

సత్తమసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.