౮. సఙ్ఘభేదసుత్తవణ్ణనా

౪౮. అట్ఠమే ఆయస్మన్తం ఆనన్దం ఏతదవోచాతి అభిమారే పయోజేత్వా నాళాగిరిం విస్సజ్జాపేత్వా సిలం పవట్టేత్వా భగవతో అనత్థం కాతుం అసక్కోన్తో ‘‘సఙ్ఘం భిన్దిత్వా చక్కభేదం కరిస్సామీ’’తి అధిప్పాయేన ఏతం ‘‘అజ్జతగ్గే’’తిఆదివచనం అవోచ. అఞ్ఞత్రేవ భగవతాతి వినా ఏవ భగవన్తం, సత్థారం అకత్వాతి అత్థో. అఞ్ఞత్ర భిక్ఖుసఙ్ఘాతి వినా ఏవ భిక్ఖుసఙ్ఘం. ఉపోసథం కరిస్సామి సఙ్ఘకమ్మాని చాతి భగవతో ఓవాదకారకం భిక్ఖుసఙ్ఘం విసుం కత్వా మం అనువత్తన్తేహి భిక్ఖూహి సద్ధిం ఆవేణికం ఉపోసథం సఙ్ఘకమ్మాని చ కరిస్సామీతి అత్థో. దేవదత్తో సఙ్ఘం భిన్దిస్సతీతి భేదకరానం సబ్బేసం దేవదత్తేన సజ్జితత్తా ఏకంసేనేవ దేవదత్తో అజ్జ సఙ్ఘం భిన్దిస్సతి ద్విధా కరిస్సతి. ‘‘అధమ్మం ధమ్మో’’తిఆదీసు హి అట్ఠారససు భేదకరవత్థూసు యంకిఞ్చి ఏకమ్పి వత్థుం దీపేత్వా తేన తేన కారణేన ‘‘ఇమం గణ్హథ, ఇమం రోచేథా’’తి సఞ్ఞాపేత్వా సలాకం గాహేత్వా విసుం సఙ్ఘకమ్మే కతే సఙ్ఘో భిన్నో హోతి. వుత్తఞ్హేతం –

‘‘పఞ్చహి, ఉపాలి, ఆకారేహి సఙ్ఘో భిజ్జతి కమ్మేన ఉద్దేసేన వోహరన్తో అనుస్సావనేన సలాకగ్గాహేనా’’తి (పరి. ౪౫౮).

తత్థ కమ్మేనాతి అపలోకనకమ్మాదీసు చతూసు కమ్మేసు అఞ్ఞతరేన కమ్మేన. ఉద్దేసేనాతి పఞ్చసు పాతిమోక్ఖుద్దేసేసు అఞ్ఞతరేన ఉద్దేసేన. వోహరన్తోతి తాహి తాహి ఉప్పత్తీహి ‘‘అధమ్మం ధమ్మో’’తిఆదీని (అ. ని. ౧౦.౩౭; చూళవ. ౩౫౨) అట్ఠారసభేదకరవత్థూని దీపేన్తో. అనుస్సావనేనాతి ‘‘నను తుమ్హే జానాథ మయ్హం ఉచ్చాకులా పబ్బజితభావం బహుస్సుతభావఞ్చ, మాదిసో నామ ఉద్ధమ్మం ఉబ్బినయం గాహేయ్యాతి కిం తుమ్హాకం చిత్తమ్పి ఉప్పాదేతుం యుత్తం, కిమహం అపాయతో న భాయామీ’’తిఆదినా నయేన కణ్ణమూలే వచీభేదం కత్వా అనుస్సావనేన. సలాకగ్గాహేనాతి ఏవం అనుస్సావేత్వా తేసం చిత్తం ఉపత్థమ్భేత్వా అనావత్తిధమ్మే కత్వా ‘‘గణ్హథ ఇమం సలాక’’న్తి సలాకగ్గాహేన.

ఏత్థ చ కమ్మమేవ ఉద్దేసో వా పమాణం, వోహారానుస్సావనసలాకగ్గాహా పన పుబ్బభాగా. అట్ఠారసవత్థుదీపనవసేన హి వోహరన్తేన తత్థ రుచిజననత్థం అనుస్సావేత్వా సలాకాయ గాహితాయపి అభిన్నోవ హోతి సఙ్ఘో. యదా పనేవం చత్తారో వా అతిరేకా వా సలాకం గాహేత్వా ఆవేణికం ఉద్దేసం వా కమ్మం వా కరోన్తి, తదా సఙ్ఘో భిన్నో నామ హోతి. దేవదత్తో చ సబ్బం సఙ్ఘభేదస్స పుబ్బభాగం నిప్ఫాదేత్వా ‘‘ఏకంసేనేవ అజ్జ ఆవేణికం ఉపోసథం సఙ్ఘకమ్మఞ్చ కరిస్సామీ’’తి చిన్తేత్వా ‘‘అజ్జతగ్గే’’తిఆదివచనం అవోచ. తేనాహ – ‘‘అజ్జ, భన్తే, దేవదత్తో సఙ్ఘం భిన్దిస్సతీ’’తి. యతో అవోచుమ్హా ‘‘భేదకరానం సబ్బేసం దేవదత్తేన సజ్జితత్తా’’తి.

ఏతమత్థం విదిత్వాతి ఏతం అవీచిమహానిరయుప్పత్తిసంవత్తనియం కప్పట్ఠియం అతేకిచ్ఛం దేవదత్తేన నిబ్బత్తియమానం సఙ్ఘభేదకమ్మం సబ్బాకారతో విదిత్వా. ఇమం ఉదానన్తి కుసలాకుసలేసు యథాక్కమం సప్పురిసాసప్పురిససభాగవిసభాగపటిపత్తివసేన పన సుకుసలాతి ఇదమత్థవిభావనం ఇమం ఉదానం ఉదానేసి.

తత్థ సుకరం సాధునా సాధూతి అత్తనో పరేసఞ్చ హితం సాధేతీతి సాధు, సమ్మాపటిపన్నో. తేన సాధునా సారిపుత్తాదినా సావకేన పచ్చేకబుద్ధేన సమ్మాసమ్బుద్ధేన అఞ్ఞేన వా లోకియసాధునా సాధు సున్దరం భద్దకం అత్తనో పరేసఞ్చ హితసుఖావహం సుకరం సుఖేన కాతుం సక్కా. సాధు పాపేన దుక్కరన్తి తదేవ పన వుత్తలక్ఖణం సాధు పాపేన దేవదత్తాదినా పాపపుగ్గలేన దుక్కరం కాతుం న సక్కా, న సో తం కాతుం సక్కోతీతి అత్థో. పాపం పాపేన సుకరన్తి పాపం అసున్దరం అత్తనో పరేసఞ్చ అనత్థావహం పాపేన యథావుత్తపాపపుగ్గలేన సుకరం సుఖేన కాతుం సక్కుణేయ్య. పాపమరియేహి దుక్కరన్తి అరియేహి పన బుద్ధాదీహి తం తం పాపం దుక్కరం దురభిసమ్భవం. సేతుఘాతోయేవ హి తేసన్తి సత్థా దీపేతి.

అట్ఠమసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.