౯. సధాయమానసుత్తవణ్ణనా

౪౯. నవమే మాణవకాతి తరుణా. పఠమే యోబ్బనే ఠితా బ్రాహ్మణకుమారకా ఇధాధిప్పేతా.

సధాయమానరూపాతి ఉప్పణ్డనజాతికం వచనం సన్ధాయ వుత్తం. అఞ్ఞేసం ఉప్పణ్డేన్తా సధన్తి, తదత్థవచనసీలాతి అత్థో. తస్సాయం వచనత్థో – సధనం సధో, తం ఆచిక్ఖన్తీతి సధయమానాతి వత్తబ్బే దీఘం కత్వా ‘‘సధాయమానా’’తి వుత్తం. అథ వా విసేసతో ససేధే వియ అత్తానం ఆవదన్తీతి సధాయమానా. తే ఏవం సభావతాయ ‘‘సధాయమానరూపా’’తి వుత్తం. ‘‘సద్దాయమానరూపా’’తిపి పాఠో, ఉచ్చాసద్దమహాసద్దం కరోన్తాతి అత్థో. భగవతో అవిదూరే అతిక్కమన్తీతి భగవతో సవనవిసయే తం తం ముఖారుళ్హం వదన్తా అతియన్తి.

ఏతమత్థం విదిత్వాతి ఏతం తేసం వాచాయ అసఞ్ఞతభావం జానిత్వా తదత్థదీపకం ధమ్మసంవేగవసేన ఇమం ఉదానం ఉదానేసి.

తత్థ పరిముట్ఠాతి దన్ధా ముట్ఠస్సతినో. పణ్డితాభాసాతి పణ్డితపతిరూపకా ‘‘కే అఞ్ఞే జానన్తి, మయమేవేత్థ జానామా’’తి తస్మిం తస్మిం అత్థే అత్తానమేవ జానన్తం కత్వా సముదాచరణతో. వాచాగోచరభాణినోతి యేసం వాచా ఏవ గోచరో విసయో, తే వాచాగోచరభాణినో, వాచావత్థుమత్తస్సేవ భాణినో అత్థస్స అపరిఞ్ఞాతత్తా. అథ వా వాచాయ అగోచరం అరియానం కథాయ అవిసయం ముసావాదం భణన్తీతి వాచాగోచరభాణినో. అథ వా ‘‘గోచరభాణినో’’తి ఏత్థ ఆకారస్స రస్సభావో కతో. వాచాగోచరా, న సతిపట్ఠానాదిగోచరా భాణినోవ. కథం భాణినో? యావిచ్ఛన్తి ముఖాయామం అత్తనో యావ ముఖాయామం యావ ముఖప్పసారణం ఇచ్ఛన్తి, తావ పసారేత్వా భాణినో, పరేసు గారవేన, అత్తనో అవిసయతాయ చ ముఖసఙ్కోచం న కరోన్తీతి అత్థో. అథ వా వాచాగోచరా ఏవ హుత్వా భాణినో, సయం అజానిత్వా పరపత్తికా ఏవ హుత్వా వత్తారోతి అత్థో. తతో ఏవ యావిచ్ఛన్తి ముఖాయామం యేన వచనేన సావేతబ్బా, తం అచిన్తేత్వా యావదేవ అత్తనో ముఖప్పసారణమత్తం ఇచ్ఛన్తీతి అత్థో. యేన నీతా న తం విదూతి యేన ముట్ఠస్సచ్చాదినా నిల్లజ్జభావం పణ్డితమానీభావఞ్చ నీతా ‘‘మయమేవం భణామా’’తి, తం తథా అత్తనో భణన్తస్స కారణం న విదూ, అవిద్దసునో అసూరా న జానన్తీతి అత్థో.

నవమసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.