౬. సోణసుత్తవణ్ణనా

౪౬. ఛట్ఠే అవన్తీసూతి అవన్తిరట్ఠే. కురరఘరేతి ఏవంనామకే నగరే. పవత్తే పబ్బతేతి పవత్తనామకే పబ్బతే. ‘‘పపాతే పబ్బతే’’తిపి పఠన్తి. సోణో ఉపాసకో కుటికణ్ణోతి నామేన సోణో నామ, తీహి సరణగమనేహి ఉపాసకభావప్పటివేదనేన ఉపాసకో, కోటిఅగ్ఘనకస్స కణ్ణపిళన్ధనస్స ధారణేన ‘‘కోటికణ్ణో’’తి వత్తబ్బే ‘‘కుటికణ్ణో’’తి ఏవం అభిఞ్ఞాతో, న సుఖుమాలసోణోతి అధిప్పాయో. అయఞ్హి ఆయస్మతో మహాకచ్చాయనస్స సన్తికే ధమ్మం సుత్వా సాసనే అభిప్పసన్నో, సరణేసు చ సీలేసు చ పతిట్ఠితో పవత్తే పబ్బతే ఛాయూదకసమ్పన్నే ఠానే విహారం కారేత్వా థేరం తత్థ వసాపేత్వా చతూహి పచ్చయేహి ఉపట్ఠాతి. తేన వుత్తం – ‘‘ఆయస్మతో మహాకచ్చానస్స ఉపట్ఠాకో హోతీ’’తి.

సో కాలేన కాలం థేరస్స ఉపట్ఠానం గచ్ఛతి. థేరో చస్స ధమ్మం దేసేతి. తేన సంవేగబహులో ధమ్మచరియాయ ఉస్సాహజాతో విహరతి. సో ఏకదా సత్థేన సద్ధిం వాణిజ్జత్థాయ ఉజ్జేనిం గచ్ఛన్తో అన్తరామగ్గే అటవియం సత్థే నివిట్ఠే రత్తియం జనసమ్బాధభయేన ఏకమన్తం అపక్కమ్మ నిద్దం ఉపగఞ్ఛి. సత్థో పచ్చూసవేలాయం ఉట్ఠాయ గతో, న ఏకోపి సోణం పబోధేసి, సబ్బేపి విసరిత్వా అగమంసు. సో పభాతాయ రత్తియా పబుజ్ఝిత్వా ఉట్ఠాయ కఞ్చి అపస్సన్తో సత్థేనేవ గతమగ్గం గహేత్వా సీఘం సీఘం గచ్ఛన్తో ఏకం వటరుక్ఖం ఉపగఞ్ఛి. తత్థ అద్దస ఏకం మహాకాయం విరూపదస్సనం గచ్ఛన్తం పురిసం అట్ఠితో ముత్తాని అత్తనో మంసాని సయమేవ ఖాదన్తం, దిస్వాన ‘‘కోసి త్వ’’న్తి పుచ్ఛి. ‘‘పేతోమ్హి, భన్తే’’తి. ‘‘కస్మా ఏవం కరోసీ’’తి. ‘‘అత్తనో పుబ్బకమ్మేనా’’తి. ‘‘కిం పన తం కమ్మ’’న్తి. ‘‘అహం పుబ్బే భారుకచ్ఛనగరవాసీ కూటవాణిజో హుత్వా పరేసం సన్తకం వఞ్చేత్వా ఖాదిం, సమణే చ భిక్ఖాయ ఉపగతే ‘తుమ్హాకం మంసం ఖాదథా’తి అక్కోసిం, తేన కమ్మేన ఏతరహి ఇమం దుక్ఖం అనుభవామీ’’తి. తం సుత్వా సోణో అతివియ సంవేగం పటిలభి.

తతో పరం గచ్ఛన్తో ముఖతో పగ్ఘరితకాళలోహితే ద్వే పేతదారకే పస్సిత్వా తథేవ పుచ్ఛి. తేపిస్స అత్తనో కమ్మం కథేసుం. తే కిర భారుకచ్ఛనగరే దారకకాలే గన్ధవాణిజ్జాయ జీవికం కప్పేన్తా అత్తనో మాతరి ఖీణాసవే నిమన్తేత్వా భోజేన్తియా గేహం గన్త్వా ‘‘అమ్హాకం సన్తకం కస్మా సమణానం దేసి, తయా దిన్నం భోజనం భుఞ్జనకసమణానం ముఖతో కాళలోహితం పగ్ఘరతూ’’తి అక్కోసింసు. తే తేన కమ్మేన నిరయే పచ్చిత్వా తస్స విపాకావసేసేన పేతయోనియం నిబ్బత్తిత్వా తదా ఇమం దుక్ఖం అనుభవన్తి. తమ్పి సుత్వా సోణో అతివియ సంవేగజాతో అహోసి.

సో ఉజ్జేనిం గన్త్వా తం కరణీయం తీరేత్వా కులఘరం పచ్చాగతో థేరం ఉపసఙ్కమిత్వా కతపటిసన్థారో థేరస్స తమత్థం ఆరోచేసి. థేరోపిస్స పవత్తినివత్తీసు ఆదీనవానిసంసే విభావేన్తో ధమ్మం దేసేసి. సో థేరం వన్దిత్వా గేహం గతో సాయమాసం భుఞ్జిత్వా సయనం ఉపగతో థోకంయేవ నిద్దాయిత్వా పబుజ్ఝిత్వా సయనతలే నిసజ్జ యథాసుతం ధమ్మం పచ్చవేక్ఖితుం ఆరద్ధో. తస్స తం ధమ్మం పచ్చవేక్ఖతో, తే చ పేతత్తభావే అనుస్సరతో సంసారదుక్ఖం అతివియ భయానకం హుత్వా ఉపట్ఠాసి, పబ్బజ్జాయ చిత్తం నమి. సో విభాతాయ రత్తియా సరీరపటిజగ్గనం కత్వా థేరం ఉపసఙ్కమిత్వా అత్తనో అజ్ఝాసయం ఆరోచేత్వా పబ్బజ్జం యాచి. తేన వుత్తం – ‘‘అథ ఖో సోణస్స ఉపాసకస్స కుటికణ్ణస్స రహోగతస్స…పే… పబ్బాజేతు మం, భన్తే, అయ్యో మహాకచ్చానో’’తి.

తత్థ యథా యథాతిఆదీనం పదానం అయం సఙ్ఖేపత్థో – యేన యేన ఆకారేన అయ్యో మహాకచ్చానో ధమ్మం దేసేతి ఆచిక్ఖతి పఞ్ఞపేతి పట్ఠపేతి వివరతి విభజతి ఉత్తానీకరోతి పకాసేతి, తేన తేన మే ఉపపరిక్ఖతో ఏవం హోతి, యదేతం సిక్ఖత్తయబ్రహ్మచరియం ఏకమ్పి దివసం అక్ఖణ్డం కత్వా చరిమకచిత్తం పాపేతబ్బతాయ ఏకన్తపరిపుణ్ణం. ఏకదివసమ్పి కిలేసమలేన అమలినం కత్వా చరిమకచిత్తం పాపేతబ్బతాయ ఏకన్తపరిసుద్ధం. సఙ్ఖలిఖితన్తి లిఖితసఙ్ఖసదిసం ధోతసఙ్ఖసప్పటిభాగం చరితబ్బం. ఇదం న సుకరం అగారం అజ్ఝావసతా అగారమజ్ఝే వసన్తేన ఏకన్త పరిపుణ్ణం…పే… చరితుం యంనూనాహం కేసే చేవ మస్సూని చ ఓహారేత్వా వోరోపేత్వా కాసాయరసపీతతాయ కాసాయాని బ్రహ్మచరియం చరన్తానం అనుచ్ఛవికాని వత్థాని అచ్ఛాదేత్వా నివాసేత్వా చేవ పారుపిత్వా చ అగారస్మా నిక్ఖమిత్వా అనగారియం పబ్బజేయ్యం. యస్మా అగారస్స హితం కసివాణిజ్జాదికమ్మం అగారియన్తి వుచ్చతి, తఞ్చ పబ్బజ్జాయ నత్థి, తస్మా పబ్బజ్జా అనగారియా నామ. తం అనగారియం పబ్బజ్జం పబ్బజేయ్యం ఉపగచ్ఛేయ్యం, పటిపజ్జేయ్యన్తి అత్థో.

ఏవం అత్తనా రహోవితక్కితం సోణో ఉపాసకో థేరస్స ఆరోచేత్వా తం పటిపజ్జితుకామో ‘‘పబ్బాజేతు మం, భన్తే, అయ్యో మహాకచ్చానో’’తి ఆహ. థేరో పన ‘‘తావస్స ఞాణపరిపాకం కథ’’న్తి ఉపధారేత్వా ఞాణపరిపాకం ఆగమయమానో ‘‘దుక్కరం ఖో’’తిఆదినా పబ్బజ్జాఛన్దం నివారేసి.

తత్థ ఏకభత్తన్తి ‘‘ఏకభత్తికో హోతి రత్తూపరతో విరతో వికాలభోజనా’’తి (దీ. ని. ౧.౧౯౪; అ. ని. ౩.౭౧) ఏవం వుత్తం వికాలభోజనవిరతిం సన్ధాయ వదతి. ఏకసేయ్యన్తి అదుతియసేయ్యం. ఏత్థ చ సేయ్యాసీసేన ‘‘ఏకో తిట్ఠతి, ఏకో గచ్ఛతి, ఏకో నిసీదతీ’’తిఆదినా (మహాని. ౭; ౪౯) నయేన వుత్తేసు చతూసు ఇరియాపథేసు కాయవివేకం దీపేతి, న ఏకాకినా హుత్వా సయనమత్తం. బ్రహ్మచరియన్తి మేథునవిరతిబ్రహ్మచరియం, సిక్ఖత్తయానుయోగసఙ్ఖాతం సాసనబ్రహ్మచరియం వా. ఇఙ్ఘాతి చోదనత్థే నిపాతో. తత్థేవాతి గేహేయేవ. బుద్ధానం సాసనం అనుయుఞ్జాతి నిచ్చసీలఉపోసథసీలాదిభేదం పఞ్చఙ్గఅట్ఠఙ్గదసఙ్గసీలం, తదనురూపఞ్చ సమాధిపఞ్ఞాభావనం అనుయుఞ్జ. ఏతఞ్హి ఉపాసకేన పుబ్బభాగే అనుయుఞ్జితబ్బం బుద్ధసాసనం నామ. తేనాహ – ‘‘కాలయుత్తం ఏకభత్తం ఏకసేయ్యం బ్రహ్మరియ’’న్తి.

తత్థ కాలయుత్తన్తి చాతుద్దసీపఞ్చదసీఅట్ఠమీపాటిహారియపక్ఖసఙ్ఖాతేన కాలేన యుత్తం, యథావుత్తకాలే వా తుయ్హం అనుయుఞ్జన్తస్స యుత్తం పతిరూపం సక్కుణేయ్యం, న సబ్బకాలం పబ్బజ్జాతి అధిప్పాయో. సబ్బమేతం ఞాణస్స అపరిపక్కత్తా తస్స కామానం దుప్పహానతాయ సమ్మాపటిపత్తియం యోగ్యం కారాపేతుం వదతి, న పబ్బజ్జాఛన్దం నివారేతుం. పబ్బజ్జాభిసఙ్ఖారోతి పబ్బజితుం ఆరమ్భో ఉస్సాహో. పటిపస్సమ్భీతి ఇన్ద్రియానం అపరిపక్కత్తా, సంవేగస్స చ నాతితిక్ఖభావతో వూపసమి. కిఞ్చాపి పటిపస్సమ్భి, థేరేన వుత్తవిధిం పన అనుతిట్ఠన్తో కాలేన కాలం థేరం ఉపసఙ్కమిత్వా పయిరుపాసన్తో ధమ్మం సుణాతి. తస్స వుత్తనయేనేవ దుతియం పబ్బజ్జాయ చిత్తం ఉప్పజ్జి, థేరస్స చ ఆరోచేసి. దుతియమ్పి థేరో పటిక్ఖిపి. తతియవారే పన ఞాణస్స పరిపక్కభావం ఞత్వా ‘‘ఇదాని నం పబ్బాజేతుం కాలో’’తి థేరో పబ్బాజేసి, పబ్బజితఞ్చ తం తీణి సంవచ్ఛరాని అతిక్కమిత్వా గణం పరియేసిత్వా ఉపసమ్పాదేసి. తం సన్ధాయ వుత్తం – ‘‘దుతియమ్పి ఖో సోణో…పే… ఉపసమ్పాదేసీ’’తి.

తత్థ అప్పభిక్ఖుకోతి కతిపయభిక్ఖుకో. తదా కిర భిక్ఖూ యేభుయ్యేన మజ్ఝిమదేసే ఏవ వసింసు. తస్మా తత్థ కతిపయా ఏవ అహేసుం, తే చ ఏకస్మిం నిగమే ఏకో, ఏకస్మిం ద్వేతి ఏవం విసుం విసుం వసింసు. కిచ్ఛేనాతి దుక్ఖేన. కసిరేనాతి ఆయాసేన. తతో తతోతి తస్మా తస్మా గామనిగమాదితో. థేరేన హి కతిపయే భిక్ఖూ ఆనేత్వా అఞ్ఞేసు ఆనీయమానేసు పుబ్బే ఆనీతా కేనచిదేవ కరణీయేన పక్కమింసు, కిఞ్చి కాలం ఆగమేత్వా పున తేసు ఆనీయమానేసు ఇతరే పక్కమింసు. ఏవం పునప్పునం ఆనయనేన సన్నిపాతో చిరేనేవ అహోసి, థేరో చ తదా ఏకవిహారీ అహోసి. దసవగ్గం భిక్ఖుసఙ్ఘం సన్నిపాతేత్వాతి తదా భగవతా పచ్చన్తదేసేపి దసవగ్గేనేవ సఙ్ఘేన ఉపసమ్పదా అనుఞ్ఞాతా. ఇతోనిదానఞ్హి థేరేన యాచితో పఞ్చవగ్గేన సఙ్ఘేన పచ్చన్తదేసే ఉపసమ్పదం అనుజాని. తేన వుత్తం – ‘‘తిణ్ణం వస్సానం…పే… సన్నిపాతేత్వా’’తి.

వస్సంవుట్ఠస్సాతి ఉపసమ్పజ్జిత్వా పఠమవస్సం ఉపగన్త్వా వుసితవతో. ఈదిసో చ ఈదిసో చాతి ఏవరూపో చ ఏవరూపో చ, ఏవరూపాయ నామకాయరూపకాయసమ్పత్తియా సమన్నాగతో, ఏవరూపాయ ధమ్మకాయసమ్పత్తియా సమన్నాగతోతి సుతోయేవ మే సో భగవా. న ఖో మే సో భగవా సమ్ముఖా దిట్ఠోతి ఏతేన పుథుజ్జనసద్ధాయ ఏవం ఆయస్మా సోణో భగవన్తం దట్ఠుకామో అహోసి. అపరభాగే పన సత్థారా సద్ధిం ఏకగన్ధకుటియం వసిత్వా పచ్చూససమయం అజ్ఝిట్ఠో సోళస అట్ఠకవగ్గికాని సత్థు సమ్ముఖా అట్ఠిం కత్వా మనసి కత్వా సబ్బం చేతసో సమన్నాహరిత్వా అత్థధమ్మప్పటిసంవేదీ హుత్వా భణన్తో ధమ్మూపసఞ్హితపామోజ్జాదిముఖేన సమాహితో సరభఞ్ఞపరియోసానే విపస్సనం పట్ఠపేత్వా సఙ్ఖారే సమ్మసన్తో అనుపుబ్బేన అరహత్తం పాపుణి. ఏతదత్థమేవ హిస్స భగవతా అత్తనా సద్ధిం ఏకగన్ధకుటియం వాసో ఆణత్తోతి వదన్తి.

కేచి పనాహు – ‘‘న ఖో మే సో భగవా సమ్ముఖా దిట్ఠో’’తి ఇదం రూపకాయదస్సనమేవ సన్ధాయ వుత్తన్తి. ఆయస్మా హి సోణో పబ్బజిత్వావ థేరస్స సన్తికే కమ్మట్ఠానం గహేత్వా ఘటేన్తో వాయమన్తో అనుపసమ్పన్నోవ సోతాపన్నో హుత్వా ఉపసమ్పజ్జిత్వా ‘‘ఉపాసకాపి సోతాపన్నా హోన్తి, అహమ్పి సోతాపన్నో, కిమేత్థ చిత్త’’న్తి ఉపరిమగ్గత్థాయ విపస్సనం వడ్ఢేత్వా అన్తోవస్సేయేవ ఛళభిఞ్ఞో హుత్వా విసుద్ధిపవారణాయ పవారేసి. అరియసచ్చదస్సనేన హి భగవతో ధమ్మకాయో దిట్ఠో నామ హోతి. వుత్తఞ్హేతం –

‘‘యో ఖో, వక్కలి, ధమ్మం పస్సతి, సో మం పస్సతి. యో మం పస్సతి, సో ధమ్మం పస్సతీ’’తి (సం. ని. ౩.౮౭).

తస్మాస్స ధమ్మకాయదస్సనం పగేవ సిద్ధం, పవారేత్వా పన రూపకాయం దట్ఠుకామో అహోసీతి.

‘‘సచే మం ఉపజ్ఝాయో అనుజానాతీ’’తిపి పాఠో. ‘‘భన్తే’’తి పన లిఖన్తి. తథా ‘‘సాధు సాధు, ఆవుసో సోణ, గచ్ఛ త్వం, ఆవుసో సోణా’’తిపి పాఠో. ‘‘ఆవుసో’’తి పన కేసుచి పోత్థకేసు నత్థి. తథా ‘‘ఏవమావుసోతి ఖో ఆయస్మా సోణో’’తిపి పాఠో. ఆవుసోవాదోయేవ హి అఞ్ఞమఞ్ఞం భిక్ఖూనం భగవతో ధరమానకాలే ఆచిణ్ణో. భగవన్తం పాసాదికన్తిఆదీనం పదానం అత్థో హేట్ఠా వుత్తోయేవ.

కచ్చి భిక్ఖు ఖమనీయన్తి భిక్ఖు ఇదం తుయ్హం చతుచక్కం నవద్వారం సరీరయన్తం కచ్చి ఖమనీయం, కిం సక్కా ఖమితుం సహితుం పరిహరితుం, కిం దుక్ఖభారో నాభిభవతి. కచ్చి యాపనీయన్తి కిం తంతంకిచ్చేసు యాపేతుం గమేతుం సక్కా, న కఞ్చి అన్తరాయన్తి దస్సేతి. కచ్చిసి అప్పకిలమథేనాతి అనాయాసేన ఇమం ఏత్తకం అద్ధానం కచ్చి ఆగతోసి.

ఏతదహోసీతి బుద్ధాచిణ్ణం అనుస్సరన్తస్స ఆయస్మతో ఆనన్దస్స ఏతం ‘‘యస్స ఖో మం భగవా’’తిఆదినా ఇదాని వుచ్చమానం చిత్తే ఆచిణ్ణం అహోసి. ఏకవిహారేతి ఏకగన్ధకుటియం. గన్ధకుటి హి ఇధ విహారోతి అధిప్పేతా. వత్థున్తి వసితుం.

నిసజ్జాయ వీతినామేత్వాతి ఏత్థ యస్మా భగవా ఆయస్మతో సోణస్స సమాపత్తిసమాపజ్జనే పటిసన్థారం కరోన్తో సావకసాధారణా సబ్బా సమాపత్తియో అనులోమపటిలోమం సమాపజ్జన్తో బహుదేవ రత్తిం…పే… విహారం పావిసి, తస్మా ఆయస్మాపి సోణో భగవతో అధిప్పాయం ఞత్వా తదనురూపం సబ్బా తా సమాపత్తియో సమాపజ్జన్తో ‘‘బహుదేవ రత్తిం…పే… విహారం పావిసీ’’తి కేచి వదన్తి. పవిసిత్వా చ భగవతా అనుఞ్ఞాతో చీవరం తిరోకరణీయం కత్వాపి భగవతో పాదపస్సే నిసజ్జాయ వీతినామేసి. అజ్ఝేసీతి ఆణాపేసి. పటిభాతు తం భిక్ఖు ధమ్మో భాసితున్తి భిక్ఖు తుయ్హం ధమ్మో భాసితుం ఉపట్ఠాతు ఞాణముఖే ఆగచ్ఛతు, యథాసుతం యథాపరియత్తం ధమ్మం భణాహీతి అత్థో.

సోళస అట్ఠకవగ్గికానీతి అట్ఠకవగ్గభూతాని కామసుత్తాదీని సోళస సుత్తాని. సరేన అభణీతి సుత్తుస్సారణసరేన అభాసి, సరభఞ్ఞవసేన కథేసీతి అత్థో. సరభఞ్ఞపరియోసానేతి ఉస్సారణావసానే. సుగ్గహితానీతి సమ్మా ఉగ్గహితాని. సుమనసికతానీతి సుట్ఠు మనసి కతాని. ఏకచ్చో ఉగ్గహణకాలే సమ్మా ఉగ్గహేత్వాపి పచ్ఛా సజ్ఝాయాదివసేన మనసి కరణకాలే బ్యఞ్జనాని వా మిచ్ఛా రోపేతి, పదపచ్ఛాభట్ఠం వా కరోతి, న ఏవమయం. ఇమినా పన సమ్మదేవ యథుగ్గహితం మనసి కతాని. తేన వుత్తం – ‘‘సుమనసికతానీతి సుట్ఠు మనసి కతానీ’’తి. సూపధారితానీతి అత్థతోపి సుట్ఠు ఉపధారితాని. అత్థే హి సుట్టు ఉపధారితే సక్కా పాళిం సమ్మా ఉస్సారేతుం. కల్యాణియాసి వాచాయ సమన్నాగతోతి సిథిలధనితాదీనం యథావిధానవచనేన పరిమణ్డలపదబ్యఞ్జనపరిపుణ్ణాయ పోరియా వాచాయ సమన్నాగతో ఆసి. విస్సట్ఠాయాతి విముత్తాయ. ఏతేనస్స విముత్తవాదితం దస్సేతి. అనేలగళాయాతి ఏలా వుచ్చతి దోసో, తం న పగ్ఘరతీతి అనేలగళా, తాయ నిద్దోసాయాతి అత్థో. అథ వా అనేలగళాయాతి అనేలాయ చ అగళాయ చ నిద్దోసాయ అగళితపదబ్యఞ్జనాయ, అపరిహీనపదబ్యఞ్జనాయాతి అత్థో. తథా హి నం భగవా ‘‘ఏతదగ్గం, భిక్ఖవే, మమ సావకానం భిక్ఖూనం కల్యాణవాక్కరణానం యదిదం సోణో కుటికణ్ణో’’తి (అ. ని. ౧.౨౦౬) ఏతదగ్గే ఠపేసి. అత్థస్స విఞ్ఞాపనియాతి యథాధిప్పేతం అత్థం విఞ్ఞాపేతుం సమత్థాయ.

కతివస్సోతి సో కిర మజ్ఝిమవయస్స తతియకోట్ఠాసే ఠితో ఆకప్పసమ్పన్నో చ పరేసం చిరతరపబ్బజితో వియ ఖాయతి. తం సన్ధాయ భగవా పుచ్ఛతీతి కేచి, తం అకారణం. ఏవం సన్తే సమాధిసుఖం అనుభవితుం యుత్తో, ఏత్తకం కాలం కస్మా పమాదమాపన్నోతి పున అనుయుఞ్జితుం సత్థా ‘‘కతివస్సోసీ’’తి తం పుచ్ఛతి. తేనేవాహ – ‘‘కిస్స పన త్వం భిక్ఖు ఏవం చిరం అకాసీ’’తి.

తత్థ కిస్సాతి కిం కారణా. ఏవం చిరం అకాసీతి ఏవం చిరాయి, కేన కారణేన ఏవం చిరకాలం పబ్బజ్జం అనుపగన్త్వా అగారమజ్ఝే వసీతి అత్థో. చిరం దిట్ఠో మేతి చిరేన చిరకాలేన మయా దిట్ఠో. కామేసూతి కిలేసకామేసు చ వత్థుకామేసు చ. ఆదీనవోతి దోసో. అపి చాతి కామేసు ఆదీనవే కేనచి పకారేన దిట్ఠేపి న తావాహం ఘరావాసతో నిక్ఖమితుం అసక్ఖిం. కస్మా? సమ్బాధో ఘరావాసో ఉచ్చావచేహి కిచ్చకరణీయేహి సముపబ్యూళ్హో అగారియభావో. తేనేవాహ – ‘‘బహుకిచ్చో బహుకరణీయో’’తి.

ఏతమత్థం విదిత్వాతి కామేసు యథాభూతం ఆదీనవదస్సినో చిత్తం చిరాయిత్వాపి న పతిట్ఠాతి, అఞ్ఞదత్థు పదుమపలాసే ఉదకబిన్దు వియ వినివత్తతియేవాతి ఏతమత్థం సబ్బాకారతో విదిత్వా. ఇమం ఉదానన్తి పవత్తిం నివత్తిఞ్చ సమ్మదేవ జానన్తో పవత్తియం తన్నిమిత్తే చ న కదాచిపి రమతీతి ఇదమత్థదీపకం ఇమం ఉదానం ఉదానేసి.

తత్థ దిస్వా ఆదీనవం లోకేతి సబ్బస్మిం సఙ్ఖారలోకే ‘‘అనిచ్చో దుక్ఖో విపరిణామధమ్మో’’తిఆదినా ఆదీనవం దోసం పఞ్ఞాయ పస్సిత్వా. ఏతేన విపస్సనావారో కథితో. ఞత్వా ధమ్మం నిరుపధిన్తి సబ్బూపధిపటినిస్సగ్గత్తా నిరుపధిం నిబ్బానధమ్మం యథాభూతం ఞత్వా నిస్సరణవివేకాసఙ్ఖతామతసభావతో మగ్గఞాణేన పటివిజ్ఝిత్వా. ‘‘దిస్వా ఞత్వా’’తి ఇమేసం పదానం ‘‘సప్పిం పివిత్వా బలం హోతి, సీహం దిస్వా భయం హోతి, పఞ్ఞాయ దిస్వా ఆసవా పరిక్ఖీణా హోన్తీ’’తిఆదీసు (పు. ప. ౨౦౮; అ. ని. ౯.౪౨-౪౩) వియ హేతుఅత్థతా దట్ఠబ్బా. అరియో న రమతీ పాపేతి కిలేసేహి ఆరకత్తా అరియో సప్పురిసో అణుమత్తేపి పాపే న రమతి. కస్మా? పాపే న రమతీ సుచీతి సువిసుద్ధకాయసమాచారాదితాయ విసుద్ధపుగ్గలో రాజహంసో వియ ఉక్కారట్ఠానే పాపే సంకిలిట్ఠధమ్మే న రమతి నాభినన్దతి. ‘‘పాపో న రమతీ సుచి’’న్తిపి పాఠో. తస్సత్థో – పాపో పాపపుగ్గలో సుచిం అనవజ్జం వోదానధమ్మం న రమతి, అఞ్ఞదత్థు గామసూకరాదయో వియ ఉక్కారట్ఠానం అసుచిం సంకిలేసధమ్మంయేవ రమతీతి పటిపక్ఖతో దేసనం పరివత్తేతి.

ఏవం భగవతా ఉదానే ఉదానితే ఆయస్మా సోణో ఉట్ఠాయాసనా భగవన్తం వన్దిత్వా అత్తనో ఉపజ్ఝాయస్స వచనేన పచ్చన్తదేసే పఞ్చవగ్గేన ఉపసమ్పదాదిపఞ్చవత్థూని యాచి. భగవాపి తాని అనుజానీతి తం సబ్బం ఖన్ధకే (మహావ. ౨౪౨ ఆదయో) ఆగతనయేన వేదితబ్బం.

ఛట్ఠసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.