౨. చాలాథేరీగాథావణ్ణనా

సతిం ఉపట్ఠపేత్వానాతిఆదికా చాలాయ థేరియా గాథా. అయమ్పి పురిమబుద్ధేసు కతాధికారా తత్థ తత్థ భవే వివట్టూపనిస్సయం కుసలం ఉపచినిత్వా ఇమస్మిం బుద్ధుప్పాదే మగధేసు నాలకగామే రూపసారిబ్రాహ్మణియా కుచ్ఛిమ్హి నిబ్బత్తి. తస్సా నామగ్గహణదివసే చాలాతి నామం అకంసు, తస్సా కనిట్ఠాయ ఉపచాలాతి, అథ తస్సా కనిట్ఠాయ సీసూపచాలాతి. ఇమా తిస్సోపి ధమ్మసేనాపతిస్స కనిట్ఠభగినియో, ఇమాసం పుత్తానమ్పి తిణ్ణం ఇదమేవ నామం. యే సన్ధాయ థేరగాథాయ ‘‘చాలే ఉపచాలే సీసూపచాలే’’తి (థేరగా. ౪౨) ఆగతం.

ఇమా పన తిస్సోపి భగినియో ‘‘ధమ్మసేనాపతి పబ్బజీ’’తి సుత్వా ‘‘న హి నూన సో ఓరకో ధమ్మవినయో, న సా ఓరికా పబ్బజ్జా, యత్థ అమ్హాకం అయ్యో పబ్బజితో’’తి ఉస్సాహజాతా తిబ్బచ్ఛన్దా అస్సుముఖం రుదమానం ఞాతిపరిజనం పహాయ పబ్బజింసు. పబ్బజిత్వా చ ఘటేన్తియో వాయమన్తియో నచిరస్సేవ అరహత్తం పాపుణింసు. అరహత్తం పన పత్వా నిబ్బానసుఖేన ఫలసుఖేన విహరన్తి.

తాసు చాలా భిక్ఖునీ ఏకదివసం పచ్ఛాభత్తం పిణ్డపాతపటిక్కన్తా అన్ధవనం పవిసిత్వా దివావిహారం నిసీది. అథ నం మారో ఉపసఙ్కమిత్వా కామేహి ఉపనేసి. యం సన్ధాయ సుత్తే వుత్తం –

‘‘అథ ఖో చాలా భిక్ఖునీ పుబ్బణ్హసమయం నివాసేత్వా పత్తచీవరం ఆదాయ సావత్థిం పిణ్డాయ పావిసి. సావత్థియం పిణ్డాయ చరిత్వా పచ్ఛాభత్తం పిణ్డపాతపటిక్కన్తా యేన అన్ధవనం, తేనుపసఙ్కమి దివావిహారాయ. అన్ధవనం అజ్ఝోగాహేత్వా అఞ్ఞతరస్మిం రుక్ఖమూలే దివావిహారం నిసీది. అథ ఖో మారో పాపిమా యేన చాలా భిక్ఖునీ, తేనుపసఙ్కమి, ఉపసఙ్కమిత్వా చాలం భిక్ఖునిం ఏతదవోచా’’తి (సం. ని. ౧.౧౬౭).

అన్ధవనమ్హి దివావిహారం నిసిన్నం మారో ఉపసఙ్కమిత్వా బ్రహ్మచరియవాసతో విచ్ఛిన్దితుకామో ‘‘కం ను ఉద్దిస్స ముణ్డాసీ’’తిఆదిం పుచ్ఛి. అథస్స సత్థు గుణే ధమ్మస్స చ నియ్యానికభావం పకాసేత్వా అత్తనో కతకిచ్చభావవిభావనేన తస్స విసయాతిక్కమం పవేదేసి. తం సుత్వా మారో దుక్ఖీ దుమ్మనో తత్థేవన్తరధాయి. అథ సా అత్తనా మారేన చ భాసితా గాథా ఉదానవసేన కథేన్తీ –

౧౮౨. ‘‘సతిం ఉపట్ఠపేత్వాన, భిక్ఖునీ భావితిన్ద్రియా;

పటివిజ్ఝి పదం సన్తం, సఙ్ఖారూపసమం సుఖం.

౧౮౩. ‘‘కం ను ఉద్దిస్స ముణ్డాసి, సమణీ వియ దిస్సతి;

న చ రోచేసి పాసణ్డే, కిమిదం చరసి మోముహా.

౧౮౪. ‘‘ఇతో బహిద్ధా పాసణ్డా, దిట్ఠియో ఉపనిస్సితా;

న తే ధమ్మం విజానన్తి, న తే ధమ్మస్స కోవిదా.

౧౮౫. ‘‘అత్థి సక్యకులే జాతో, బుద్ధో అప్పటిపుగ్గలో;

సో మే ధమ్మమదేసేసి, దిట్ఠీనం సమతిక్కమం.

౧౮౬. ‘‘దుక్ఖం దుక్ఖసముప్పాదం, దుక్ఖస్స చ అతిక్కమం;

అరియం చట్ఠఙ్గికం మగ్గం, దుక్ఖూపసమగామినం.

౧౮౭. ‘‘తస్సాహం వచనం సుత్వా, విహరిం సాసనే రతా;

తిస్సో విజ్జా అనుప్పత్తా, కతం బుద్ధస్స సాసనం.

౧౮౮. ‘‘సబ్బత్థ విహతా నన్దీ, తమోక్ఖన్ధో పదాలితో;

ఏవం జానాహి పాపిమ, నిహతో త్వమసి అన్తకా’’తి. –

ఇమా గాథా అభాసి.

తత్థ సతిం ఉపట్ఠపేత్వానాతి సతిపట్ఠానభావనావసేన కాయాదీసు అసుభదుక్ఖానిచ్చానత్తవసేన సతిం సుట్ఠు ఉపట్ఠితం కత్వా. భిక్ఖునీతి అత్తానం సన్ధాయ వదతి. భావితిన్ద్రియాతి అరియమగ్గభావనాయ భావితసద్ధాదిపఞ్చిన్ద్రియా. పటివిజ్ఝి పదం సన్తన్తి సన్తం పదం నిబ్బానం సచ్ఛికిరియాపటివేధేన పటివిజ్ఝి సచ్ఛాకాసి. సఙ్ఖారూపసమన్తి సబ్బసఙ్ఖారానం ఉపసమహేతుభూతం. సుఖన్తి అచ్చన్తసుఖం.

‘‘కం ను ఉద్దిస్సా’’తి గాథా మారేన వుత్తా. తత్రాయం సఙ్ఖేపత్థో – ఇమస్మిం లోకే బహూ సమయా తేసఞ్చ దేసేతారో బహూ ఏవ తిత్థకరా, తేసు కం ను ఖో త్వం ఉద్దిస్స ముణ్డాసి ముణ్డితకేసా అసి. న కేవలం ముణ్డావ, అథ ఖో కాసావధారణేన చ సమణీ వియ దిస్సతి. న చ రోచేసి పాసణ్డేతి తాపసపరిబ్బాజకాదీనం ఆదాసభూతే పాసణ్డే తే తే సమయన్తరే నేవ రోచేసి. కిమిదం చరసి మోముహాతి కిం నామిదం, యం పాసణ్డవిహితం ఉజుం నిబ్బానమగ్గం పహాయ అజ్జ కాలికం కుమగ్గం పటిపజ్జన్తీ అతివియ మూళ్హా చరసి పరిబ్భమసీతి.

తం సుత్వా థేరీ పటివచనదానముఖేన తం తజ్జేన్తీ ‘‘ఇతో బహిద్ధా’’తిఆదిమాహ. తత్థ ఇతో బహిద్ధా పాసణ్డా నామ ఇతో సమ్మాసమ్బుద్ధస్స సాసనతో బహిద్ధా కుటీసకబహుకారాదికా. తే హి సత్తానం తణ్హాపాసం దిట్ఠిపాసఞ్చ డేన్తి ఓడ్డేన్తీతి పాసణ్డాతి వుచ్చతి. తేనాహ – ‘‘దిట్ఠియో ఉపనిస్సితా’’తి సస్సతదిట్ఠిగతాని ఉపేచ్చ నిస్సితా, దిట్ఠిగతాని ఆదియింసూతి అత్థో. యదగ్గేన చ దిట్ఠిసన్నిస్సితా, తదగ్గేన పాసణ్డసన్నిస్సితా. న తే ధమ్మం విజానన్తీతి యే పాసణ్డినో సస్సతదిట్ఠిగతసన్నిస్సితా ‘‘అయం పవత్తి ఏవం పవత్తతీ’’తి పవత్తిధమ్మమ్పి యథాభూతం న విజానన్తి. న తే ధమ్మస్స కోవిదాతి ‘‘అయం నివత్తి ఏవం నివత్తతీ’’తి నివత్తిధమ్మస్సాపి అకుసలా, పవత్తిధమ్మమగ్గేపి హి తే సంమూళ్హా, కిమఙ్గం పన నివత్తిధమ్మేతి.

ఏవం పాసణ్డవాదానం అనియ్యానికతం దస్సేత్వా ఇదాని కం ను ఉద్దిస్స ముణ్డాసీతి పఞ్హం విస్సజ్జేతుం ‘‘అత్థి సక్యకులే జాతో’’తిఆది వుత్తం. తత్థ దిట్ఠీనం సమతిక్కమన్తి సబ్బాసం దిట్ఠీనం సమతిక్కమనుపాయం దిట్ఠిజాలవినివేఠనం. సేసం వుత్తనయమేవ.

చాలాథేరీగాథావణ్ణనా నిట్ఠితా.