౭. సకులాథేరీగాథావణ్ణనా

అగారస్మిం వసన్తీతిఆదికా సకులాయ థేరియా గాథా. అయం కిర పదుముత్తరస్స భగవతో కాలే హంసవతీనగరే ఆనన్దస్స రఞ్ఞో ధీతా హుత్వా నిబ్బత్తా, సత్థు వేమాతికభగినీ నన్దాతి నామేన. సా విఞ్ఞుతం పత్వా ఏకదివసం సత్థు సన్తికే ధమ్మం సుణన్తీ సత్థారా ఏకం భిక్ఖునిం దిబ్బచక్ఖుకానం అగ్గట్ఠానే ఠపేన్తం దిస్వా ఉస్సాహజాతా అధికారకమ్మం కత్వా సయమ్పి తం ఠానన్తరం పత్థేన్తీ పణిధానమకాసి. సా తత్థ యావజీవం బహుం ఉళారం కుసలకమ్మం కత్వా దేవలోకే నిబ్బత్తిత్వా అపరాపరం సుగతీసుయేవ సంసరన్తీ కస్సపస్స భగవతో కాలే బ్రాహ్మణకులే నిబ్బత్తిత్వా పరిబ్బాజకపబ్బజ్జం పబ్బజిత్వా ఏకచారినీ విచరన్తీ ఏకదివసం తేలభిక్ఖాయ ఆహిణ్డిత్వా తేలం లభిత్వా తేన తేలేన సత్థు చేతియే సబ్బరత్తిం దీపపూజం అకాసి. సా తతో చుతా తావతింసే నిబ్బత్తిత్వా సువిసుద్ధదిబ్బచక్ఖుకా హుత్వా ఏకం బుద్ధన్తరం దేవేసుయేవ సంసరిత్వా ఇమస్మిం బుద్ధుప్పాదే సావత్థియం బ్రాహ్మణకులే నిబ్బత్తి. సకులాతిస్సా నామం అహోసి. సా విఞ్ఞుతం పత్తా సత్థు జేతవనపటిగ్గహణే పటిలద్ధసద్ధా ఉపాసికా హుత్వా అపరభాగే అఞ్ఞతరస్స ఖీణాసవత్థేరస్స సన్తికే ధమ్మం సుత్వా సఞ్జాతసంవేగా పబ్బజిత్వా విపస్సనం పట్ఠపేత్వా ఘటేన్తీ వాయమన్తీ న చిరస్సేవ అరహత్తం పాపుణి. తేన వుత్తం అపదానే (అప. థేరీ ౨.౩.౧౩౧-౧౬౫) –

‘‘పదుముత్తరో నామ జినో, సబ్బధమ్మాన పారగూ;

ఇతో సతసహస్సమ్హి, కప్పే ఉప్పజ్జి నాయకో.

‘‘హితాయ సబ్బసత్తానం, సుఖాయ వదతం వరో;

అత్థాయ పురిసాజఞ్ఞో, పటిపన్నో సదేవకే.

‘‘యసగ్గపత్తో సిరిమా, కిత్తివణ్ణగతో జినో;

పూజితో సబ్బలోకస్స, దిసా సబ్బాసు విస్సుతో.

‘‘ఉత్తిణ్ణవిచికిచ్ఛో సో, వీతివత్తకథంకథో;

సమ్పుణ్ణమనసఙ్కప్పో, పత్తో సమ్బోధిముత్తమం.

‘‘అనుప్పన్నస్స మగ్గస్స, ఉప్పాదేతా నరుత్తమో;

అనక్ఖాతఞ్చ అక్ఖాసి, అసఞ్జాతఞ్చ సఞ్జనీ.

‘‘మగ్గఞ్ఞూ చ మగ్గవిదూ, మగ్గక్ఖాయీ నరాసభో;

మగ్గస్స కుసలో సత్థా, సారథీనం వరుత్తమో.

‘‘మహాకారుణికో సత్థా, ధమ్మం దేసేతి నాయకో;

నిముగ్గే కామపఙ్కమ్హి, సముద్ధరతి పాణినే.

‘‘తదాహం హంసవతియం, జాతా ఖత్తియనన్దనా;

సురూపా సధనా చాపి, దయితా చ సిరీమతీ.

‘‘ఆనన్దస్స మహారఞ్ఞో, ధీతా పరమసోభనా;

వేమాతా భగినీ చాపి, పదుముత్తరనామినో.

‘‘రాజకఞ్ఞాహి సహితా, సబ్బాభరణభూసితా;

ఉపాగమ్మ మహావీరం, అస్సోసిం ధమ్మదేసనం.

‘‘తదా హి సో లోకగరు, భిక్ఖునిం దిబ్బచక్ఖుకం;

కిత్తయం పరిసామజ్ఝే, అగ్గట్ఠానే ఠపేసి తం.

‘‘సుణిత్వా తమహం హట్ఠా, దానం దత్వాన సత్థునో;

పూజిత్వాన చ సమ్బుద్ధం, దిబ్బచక్ఖుం అపత్థయిం.

‘‘తతో అవోచ మం సత్థా, నన్దే లచ్ఛసి పత్థితం;

పదీపధమ్మదానానం, ఫలమేతం సునిచ్ఛితం.

‘‘సతసహస్సితో కప్పే, ఓక్కాకకులసమ్భవో;

గోతమో నామ గోత్తేన, సత్థా లోకే భవిస్సతి.

‘‘తస్స ధమ్మేసు దాయాదా, ఓరసా ధమ్మనిమ్మితా;

సకులా నామ నామేన, హేస్సతి సత్థు సావికా.

‘‘తేన కమ్మేన సుకతేన, చేతనాపణిధీహి చ;

జహిత్వా మానుసం దేహం, తావతింసమగచ్ఛహం.

‘‘ఇమమ్హి భద్దకే కప్పే, బ్రహ్మబన్ధు మహాయసో;

కస్సపో నామ గోత్తేన, ఉప్పజ్జి వదతం వరో.

‘‘పరిబ్బాజకినీ ఆసిం, తదాహం ఏకచారినీ;

భిక్ఖాయ విచరిత్వాన, అలభిం తేలమత్తకం.

‘‘తేన దీపం పదీపేత్వా, ఉపట్ఠిం సబ్బసంవరిం;

చేతియం ద్విపదగ్గస్స, విప్పసన్నేన చేతసా.

‘‘తేన కమ్మేన సుకతేన, చేతనాపణిధీహి చ;

జహిత్వా మానుసం దేహం, తావతింసమగచ్ఛహం.

‘‘యత్థ యత్థూపపజ్జామి, తస్స కమ్మస్స వాహసా;

పజ్జలన్తి మహాదీపా, తత్థ తత్థ గతాయ మే.

‘‘తిరోకుట్టం తిరోసేలం, సమతిగ్గయ్హ పబ్బతం;

పస్సామహం యదిచ్ఛామి, దీపదానస్సిదం ఫలం.

‘‘విసుద్ధనయనా హోమి, యససా చ జలామహం;

సద్ధాపఞ్ఞావతీ చేవ, దీపదానస్సిదం ఫలం.

‘‘పచ్ఛిమే చ భవే దాని, జాతా విప్పకులే అహం;

పహూతధనధఞ్ఞమ్హి, ముదితే రాజపూజితే.

‘‘అహం సబ్బఙ్గసమ్పన్నా, సబ్బాభరణభూసితా;

పురప్పవేసే సుగతం, వాతపానే ఠితా అహం.

‘‘దిస్వా జలన్తం యససా, దేవమనుస్ససక్కతం;

అనుబ్యఞ్జనసమ్పన్నం, లక్ఖణేహి విభూసితం.

‘‘ఉదగ్గచిత్తా సుమనా, పబ్బజ్జం సమరోచయిం;

న చిరేనేవ కాలేన, అరహత్తమపాపుణిం.

‘‘ఇద్ధీసు చ వసీ హోమి, దిబ్బాయ సోతధాతుయా;

పరచిత్తాని జానామి, సత్థుసాసనకారికా.

‘‘పుబ్బేనివాసం జానామి, దిబ్బచక్ఖు విసోధితం;

ఖేపేత్వా ఆసవే సబ్బే, విసుద్ధాసిం సునిమ్మలా.

‘‘పరిచిణ్ణో మయా సత్థా, కతం బుద్ధస్స సాసనం;

ఓహితో గరుకో భారో, భవనేత్తిసమూహతా.

‘‘యస్సత్థాయ పబ్బజితా, అగారస్మానగారియం;

సో మే అత్థో అనుప్పత్తో, సబ్బసంయోజనక్ఖయో.

‘‘తతో మహాకారుణికో, ఏతదగ్గే ఠపేసి మం;

దిబ్బచక్ఖుకానం అగ్గా, సకులాతి నరుత్తమో.

‘‘కిలేసా ఝాపితా మయ్హం…పే… కతం బుద్ధస్స సాసన’’న్తి.

అరహత్తం పన పత్వా కతాధికారతాయ దిబ్బచక్ఖుఞాణే చిణ్ణవసీ అహోసి. తేన నం సత్థా దిబ్బచక్ఖుకానం భిక్ఖునీనం అగ్గట్ఠానే ఠపేసి. సా అత్తనో పటిపత్తిం పచ్చవేక్ఖిత్వా పీతిసోమనస్సజాతా ఉదానవసేన –

౯౭. ‘‘అగారస్మిం వసన్తీహం, ధమ్మం సుత్వాన భిక్ఖునో;

అద్దసం విరజం ధమ్మం, నిబ్బానం పదమచ్చుతం.

౯౮. ‘‘సాహం పుత్తం ధీతరఞ్చ, ధనధఞ్ఞఞ్చ ఛడ్డియ;

కేసే ఛేదాపయిత్వాన, పబ్బజిం అనగారియం.

౯౯. ‘‘సిక్ఖమానా అహం సన్తీ, భావేన్తీ మగ్గమఞ్జసం;

పహాసిం రాగదోసఞ్చ, తదేకట్ఠే చ ఆసవే.

౧౦౦. ‘‘భిక్ఖునీ ఉపసమ్పజ్జ, పుబ్బజాతిమనుస్సరిం;

దిబ్బచక్ఖు విసోధితం, విమలం సాధుభావితం.

౧౦౧. ‘‘సఙ్ఖారే పరతో దిస్వా, హేతుజాతే పలోకితే;

పహాసిం ఆసవే సబ్బే, సీతిభూతామ్హి నిబ్బుతా’’తి. –

ఇమా గాథా అభాసి.

తత్థ అగారస్మిం వసన్తీహం, ధమ్మం సుత్వాన భిక్ఖునోతి అహం పుబ్బే అగారమజ్ఝే వసమానా అఞ్ఞతరస్స భిన్నకిలేసస్స భిక్ఖునో సన్తికే చతుసచ్చగబ్భం ధమ్మకథం సుత్వా. అద్దసం విరజం ధమ్మం, నిబ్బానం పదమచ్చుతన్తి రాగరజాదీనం అభావేన విరజం, వానతో నిక్ఖన్తత్తా నిబ్బానం, చవనాభావతో అధిగతానం అచ్చుతిహేతుతాయ చ నిబ్బానం అచ్చుతం, పదన్తి చ లద్ధనామం అసఙ్ఖతధమ్మం, సహస్సనయపటిమణ్డితేన దస్సనసఙ్ఖాతేన ధమ్మచక్ఖునా అద్దసం పస్సిం.

సాహన్తి సా అహం వుత్తప్పకారేన సోతాపన్నా హోమి.

సిక్ఖమానా అహం సన్తీతి అహం సిక్ఖమానావ సమానా పబ్బజిత్వా వస్సే అపరిపుణ్ణే ఏవ. భావేన్తీ మగ్గమఞ్జసన్తి మజ్ఝిమపటిపత్తిభావతో అఞ్జసం ఉపరిమగ్గం ఉప్పాదేన్తీ. తదేకట్ఠే చ ఆసవేతి రాగదోసేహి సహజేకట్ఠే పహానేకట్ఠే చ తతియమగ్గవజ్ఝే ఆసవే పహాసిం సముచ్ఛిన్దిం.

భిక్ఖునీ ఉపసమ్పజ్జాతి వస్సే పరిపుణ్ణే ఉపసమ్పజ్జిత్వా భిక్ఖునీ హుత్వా. విమలన్తి అవిజ్జాదీహి ఉపక్కిలేసేహి విముత్తతాయ విగతమలం, సాధు సక్కచ్చ సమ్మదేవ భావితం, సాధూహి వా బుద్ధాదీహి భావితం ఉప్పాదితం దిబ్బచక్ఖు విసోధితన్తి సమ్బన్ధో.

సఙ్ఖారేతి తేభూమకసఙ్ఖారే. పరతోతి అనత్తతో. హేతుజాతేతి పచ్చయుప్పన్నే. పలోకితేతి పలుజ్జనసభావే పభఙ్గునే పఞ్ఞాచక్ఖునా దిస్వా. పహాసిం ఆసవే సబ్బేతి అగ్గమగ్గేన అవసిట్ఠే సబ్బేపి ఆసవే పజహిం, ఖేపేసిన్తి అత్థో. సేసం వుత్తనయమేవ.

సకులాథేరీగాథావణ్ణనా నిట్ఠితా.