౬. మిత్తాకాళీథేరీగాథావణ్ణనా

సద్ధాయ పబ్బజిత్వానాతిఆదికా మిత్తాకాళియా థేరియా గాథా. అయమ్పి పురిమబుద్ధేసు కతాధికారా తత్థ తత్థ భవే వివట్టూపనిస్సయం కుసలం ఉపచినన్తీ ఇమస్మిం బుద్ధుప్పాదే కురురట్ఠే కమ్మాసధమ్మనిగమే బ్రాహ్మణకులే నిబ్బత్తిత్వా విఞ్ఞుతం పత్తా మహాసతిపట్ఠానదేసనాయ పటిలద్ధసద్ధా భిక్ఖునీసు పబ్బజిత్వా సత్త సంవచ్ఛరాని లాభసక్కారగిద్ధికా హుత్వా సమణధమ్మం కరోన్తీ తత్థ తత్థ విచరిత్వా అపరభాగే యోనిసో ఉమ్ముజ్జన్తీ సంవేగజాతా హుత్వా విపస్సనం పట్ఠపేత్వా న చిరస్సేవ సహ పటిసమ్భిదాహి అరహత్తం పత్వా అత్తనో పటిపత్తిం పచ్చవేక్ఖిత్వా ఉదానవసేన –

౯౨. ‘‘సద్ధాయ పబ్బజిత్వాన, అగారస్మానగారియం;

విచరింహం తేన తేన, లాభసక్కారఉస్సుకా.

౯౩. ‘‘రిఞ్చిత్వా పరమం అత్థం, హీనమత్థం అసేవిహం;

కిలేసానం వసం గన్త్వా, సామఞ్ఞత్థం న బుజ్ఝిహం.

౯౪. ‘‘తస్సా మే అహు సంవేగో, నిసిన్నాయ విహారకే;

ఉమ్మగ్గపటిపన్నామ్హి, తణ్హాయ వసమాగతా.

౯౫. ‘‘అప్పకం జీవితం మయ్హం, జరా బ్యాధి చ మద్దతి;

పురాయం భిజ్జతి కాయో, న మే కాలో పమజ్జితుం.

౯౬. ‘‘యథాభూతమవేక్ఖన్తీ, ఖన్ధానం ఉదయబ్బయం;

విముత్తచిత్తా ఉట్ఠాసిం, కతం బుద్ధస్స సాసన’’న్తి. – ఇమా గాథా అభాసి;

తత్థ విచరింహం తేన తేన, లాభసక్కారఉస్సుకాతి లాభే చ సక్కారే చ ఉస్సుకా యుత్తప్పయుత్తా హుత్వా తేన తేన బాహుసచ్చధమ్మకథాదినా లాభుప్పాదహేతునా విచరిం అహం.

రిఞ్చిత్వా పరమం అత్థన్తి ఝానవిపస్సనామగ్గఫలాదిం ఉత్తమం అత్థం జహిత్వా ఛడ్డేత్వా. హీనమత్థం అసేవిహన్తి చతుపచ్చయసఙ్ఖాతఆమిసభావతో హీనం లామకం అత్థం అయోనిసో పరియేసనాయ పటిసేవిం అహం. కిలేసానం వసం గన్త్వాతి మానమదతణ్హాదీనం కిలేసానం వసం ఉపగన్త్వా సామఞ్ఞత్థం సమణకిచ్చం న బుజ్ఝిం న జానిం అహం.

నిసిన్నాయ విహారకేతి మమ వసనకఓవరకే నిసిన్నాయ అహు సంవేగో. కథన్తి చే, ఆహ ‘‘ఉమ్మగ్గపటిపన్నామ్హీ’’తి. తత్థ ఉమ్మగ్గపటిపన్నామ్హీతి యావదేవ అనుపాదాయ పరినిబ్బానత్థమిదం సాసనం, తత్థ సాసనే పబ్బజిత్వా కమ్మట్ఠానం అమనసికరోన్తీ తస్స ఉమ్మగ్గపటిపన్నా అమ్హీతి. తణ్హాయ వసమాగతాతి పచ్చయుప్పాదనతణ్హాయ వసం ఉపగతా.

అప్పకం జీవితం మయ్హన్తి పరిచ్ఛిన్నకాలా వజ్జితతో బహూపద్దవతో చ మమ జీవితం అప్పకం పరిత్తం లహుకం. జరా బ్యాధి చ మద్దతీతి తఞ్చ సమన్తతో ఆపతిత్వా నిప్పోథేన్తా పబ్బతా వియ జరా బ్యాధి చ మద్దతి నిమ్మథతి. ‘‘మద్దరే’’తిపి పాఠో. పురాయం భిజ్జతి కాయోతి అయం కాయో భిజ్జతి పురా. యస్మా తస్స ఏకంసికో భేదో, తస్మా న మే కాలో పమజ్జితుం అయం కాలో అట్ఠక్ఖణవజ్జితో నవమో ఖణో, సో పమజ్జితుం న యుత్తోతి తస్సాహుం సంవేగోతి యోజనా.

యథాభూతమవేక్ఖన్తీతి ఏవం జాతసంవేగా విపస్సనం పట్ఠపేత్వా అనిచ్చాదిమనసికారేన యథాభూతమవేక్ఖన్తీ. కిం అవేక్ఖన్తీతి ఆహ ‘‘ఖన్ధానం ఉదయబ్బయ’’న్తి. ‘‘అవిజ్జాసముదయా రూపసముదయో’’తిఆదినా (పటి. మ. ౧.౫౦) సమపఞ్ఞాసప్పభేదానం పఞ్చన్నం ఉపాదానక్ఖన్ధానం ఉప్పాదనిరోధఞ్చ ఉదయబ్బయానుపస్సనాయ అవేక్ఖన్తీ విపస్సనం ఉస్సుక్కాపేత్వా మగ్గపటిపాటియా సబ్బసో కిలేసేహి చ భవేహి చ విముత్తచిత్తా ఉట్ఠాసిం, ఉభతో ఉట్ఠానేన మగ్గేన భవత్తయతో చాతి వుట్ఠితా అహోసిం. సేసం వుత్తనయమేవ.

మిత్తాకాళీథేరీగాథావణ్ణనా నిట్ఠితా.