౭. సేలాథేరీగాథావణ్ణనా

నత్థి నిస్సరణం లోకేతిఆదికా సేలాయ థేరియా గాథా. అయమ్పి పురిమబుద్ధేసు కతాధికారా తత్థ తత్థ భవే వివట్టూపనిస్సయం కుసలం ఉపచినన్తీ హంసవతీనగరే కులగేహే నిబ్బత్తిత్వా విఞ్ఞుతం పత్తా మాతాపితూహి సమానజాతికస్స కులపుత్తస్స దిన్నా, తేన సద్ధిం బహూని వస్ససతాని సుఖసంవాసం వసిత్వా తస్మిం కాలఙ్కతే సయమ్పి అద్ధగతా వయోఅనుప్పత్తా సంవేగజాతా కింకుసలగవేసినీ కాలేన కాలం ఆరామేన ఆరామం విహారేన విహారం అనువిచరతి ‘‘సమణబ్రాహ్మణానం సన్తికే ధమ్మం సోస్సామీ’’తి. సా ఏకదివసం సత్థు బోధిరుక్ఖం ఉపసఙ్కమిత్వా ‘‘యది బుద్ధో భగవా అసమో అసమసమో అప్పటిపుగ్గలో, దస్సేతు మే అయం బోధి పాటిహారియ’’న్తి నిసీది. తస్సా తథా చిత్తుప్పాదసమనన్తరమేవ బోధి పజ్జలి, సబ్బసోవణ్ణమయా సాఖా ఉట్ఠహింసు, సబ్బా దిసా విరోచింసు. సా తం పాటిహారియం దిస్వా పసన్నమానసా గరుచిత్తీకారం ఉపట్ఠపేత్వా సిరసి అఞ్జలిం పగ్గయ్హ సత్తరత్తిన్దివం తత్థేవ నిసీది. సత్తమే దివసే ఉళారం పూజాసక్కారం అకాసి. సా తేన పుఞ్ఞకమ్మేన దేవమనుస్సేసు సంసరన్తీ ఇమస్మిం బుద్ధుప్పాదే ఆళవీరట్ఠే ఆళవికస్స రఞ్ఞో ధీతా హుత్వా నిబ్బత్తి. సేలాతిస్సా నామం అహోసి. ఆళవికస్స పన రఞ్ఞో ధీతాతి కత్వా ఆళవికాతిపి నం వోహరన్తి. సా విఞ్ఞుతం పత్తా సత్థరి ఆళవకం దమేత్వా తస్స హత్థే పత్తచీవరం దత్వా తేన సద్ధిం ఆళవీనగరం ఉపగతే దారికా హుత్వా రఞ్ఞా సద్ధిం సత్థు సన్తికం ఉపగన్త్వా ధమ్మం సుత్వా పటిలద్ధసద్ధా ఉపాసికా అహోసి. సా అపరభాగే సఞ్జాతసంవేగా భిక్ఖునీసు పబ్బజిత్వా కతపుబ్బకిచ్చా విపస్సనం పట్ఠపేత్వా సఙ్ఖారే సమ్మసన్తీ ఉపనిస్సయసమ్పన్నత్తా పరిపక్కఞాణా నచిరస్సేవ అరహత్తం పాపుణి. తేన వుత్తం అపదానే (అప. థేరీ ౨.౨.౬౧-౮౫) –

‘‘నగరే హంసవతియా, చారికీ ఆసహం తదా;

ఆరామేన చ ఆరామం, చరామి కుసలత్థికా.

‘‘కాళపక్ఖమ్హి దివసే, అద్దసం బోధిముత్తమం;

తత్థ చిత్తం పసాదేత్వా, బోధిమూలే నిసీదహం.

‘‘గరుచిత్తం ఉపట్ఠేత్వా, సిరే కత్వాన అఞ్జలిం;

సోమనస్సం పవేదేత్వా, ఏవం చిన్తేసి తావదే.

‘‘యది బుద్ధో అమితగుణో, అసమప్పటిపుగ్గలో;

దస్సేతు పాటిహీరం మే, బోధి ఓభాసతు అయం.

‘‘సహ ఆవజ్జితే మయ్హం, బోధి పజ్జలి తావదే;

సబ్బసోణ్ణమయా ఆసి, దిసా సబ్బా విరోచతి.

‘‘సత్తరత్తిన్దివం తత్థ, బోధిమూలే నిసీదహం;

సత్తమే దివసే పత్తే, దీపపూజం అకాసహం.

‘‘ఆసనం పరివారేత్వా, పఞ్చదీపాని పజ్జలుం;

యావ ఉదేతి సూరియో, దీపా మే పజ్జలుం తదా.

‘‘తేన కమ్మేన సుకతేన, చేతనాపణిధీహి చ;

జహిత్వా మానుసం దేహం, తావతింసమగచ్ఛహం.

‘‘తత్థ మే సుకతం బ్యమ్హం, పఞ్చదీపాతి వుచ్చతి;

సట్ఠియోజనముబ్బేధం, తింసయోజనవిత్థతం.

‘‘అసఙ్ఖియాని దీపాని, పరివారే జలింసు మే;

యావతా దేవభవనం, దీపాలోకేన జోతతి.

‘‘పరమ్ముఖా నిసీదిత్వా, యది ఇచ్ఛామి పస్సితుం;

ఉద్ధం అధో చ తిరియం, సబ్బం పస్సామి చక్ఖునా.

‘‘యావతా అభికఙ్ఖామి, దట్ఠుం సుగతదుగ్గతే;

తత్థ ఆవరణం నత్థి, రుక్ఖేసు పబ్బతేసు వా.

‘‘అసీతిదేవరాజూనం, మహేసిత్తమకారయిం;

సతానం చక్కవత్తీనం, మహేసిత్తమకారయిం.

‘‘యం యం యోనుపపజ్జామి, దేవత్తం అథ మానుసం;

దీపసతసహస్సాని, పరివారే జలన్తి మే.

‘‘దేవలోకా చవిత్వాన, ఉప్పజ్జిం మాతుకుచ్ఛియం;

మాతుకుచ్ఛిగతా సన్తీ, అక్ఖి మే న నిమీలతి.

‘‘దీపసతసహస్సాని, పుఞ్ఞకమ్మసమఙ్గితా;

జలన్తి సూతికాగేహే, పఞ్చదీపానిదం ఫలం.

‘‘పచ్ఛిమే భవే సమ్పత్తే, మానసం వినివత్తయిం;

అజరామతం సీతిభావం, నిబ్బానం ఫస్సయిం అహం.

‘‘జాతియా సత్తవస్సాహం, అరహత్తమపాపుణిం;

ఉపసమ్పాదయీ బుద్ధో, గుణమఞ్ఞాయ గోతమో.

‘‘మణ్డపే రుక్ఖమూలే వా, సుఞ్ఞాగారే వసన్తియా;

తదా పజ్జలతే దీపం, పఞ్చదీపానిదం ఫలం.

‘‘దిబ్బచక్ఖువిసుద్ధం మే, సమాధికుసలా అహం;

అభిఞ్ఞాపారమిప్పత్తా, పఞ్చదీపానిదం ఫలం.

‘‘సబ్బవోసితవోసానా, కతకిచ్చా అనాసవా;

పఞ్చదీపా మహావీర, పాదే వన్దామి చక్ఖుమ.

‘‘సతసహస్సితో కప్పే, యం దీపమదదిం తదా;

దుగ్గతిం నాభిజానామి, పఞ్చదీపానిదం ఫలం.

‘‘కిలేసా ఝాపితా మయ్హం…పే… కతం బుద్ధస్స సాసన’’న్తి.

అరహత్తం పన పత్వా థేరీ సావత్థియం విహరన్తీ ఏకదివసం పచ్ఛాభత్తం సావత్థితో నిక్ఖమిత్వా దివావిహారత్థాయ అన్ధవనం పవిసిత్వా అఞ్ఞతరస్మిం రుక్ఖమూలే నిసీది. అథ నం మారో వివేకతో విచ్ఛేదేతుకామో అఞ్ఞాతకరూపేన ఉపగన్త్వా –

౫౭. ‘‘నత్థి నిస్సరణం లోకే, కిం వివేకేన కాహసి;

భుఞ్జాహి కామరతియో, మాహు పచ్ఛానుతాపినీ’’తి. – గాథమాహ;

తస్సత్థో – ఇమస్మిం లోకే సబ్బసమయేసుపి ఉపపరిక్ఖీయమానేసు నిస్సరణం నిబ్బానం నామ నత్థి తేసం తేసం సమణబ్రాహ్మణానం ఛన్దసో పటిఞ్ఞాయమానం వోహారమత్తమేవేతం, తస్మా కిం వివేకేన కాహసి ఏవరూపే సమ్పన్నపఠమవయే ఠితా ఇమినా కాయవివేకేన కిం కరిస్ససి? అథ ఖో భుఞ్జాహి కామరతియో వత్థుకామకిలేసకామసన్నిస్సితా ఖిడ్డారతియో పచ్చనుభోహి. కస్మా? మాహు పచ్ఛానుతాపినీ ‘‘యదత్థం బ్రహ్మచరియం చరామి, తదేవ నిబ్బానం నత్థి, తేనేవేతం నాధిగతం, కామభోగా చ పరిహీనా, అనత్థో వత మయ్హ’’న్తి పచ్ఛా విప్పటిసారినీ మా అహోసీతి అధిప్పాయో.

తం సుత్వా థేరీ ‘‘బాలో వతాయం మారో, యో మమ పచ్చక్ఖభూతం నిబ్బానం పటిక్ఖిపతి. కామేసు చ మం పవారేతి, మమ ఖీణాసవభావం న జానాతి. హన్ద నం తం జానాపేత్వా తజ్జేస్సామీ’’తి చిన్తేత్వా –

౫౮. ‘‘సత్తిసూలూపమా కామా, ఖన్ధాసం అధికుట్టనా;

యం త్వం కామరతిం బ్రూసి, అరతీ దాని సా మమ.

౫౯. ‘‘సబ్బత్థ విహతా నన్దీ, తమోక్ఖన్ధో పదాలితో;

ఏవం జానాహి పాపిమ, నిహతో త్వమసి అన్తకా’’తి. – ఇమం గాథాద్వయమాహ;

తత్థ సత్తిసూలూపమా కామాతి కామా నామ యేన అధిట్ఠితా, తస్స సత్తస్స వినివిజ్ఝనతో నిసితసత్తి వియ సూలం వియ చ దట్ఠబ్బా. ఖన్ధాతి ఉపాదానక్ఖన్ధా. ఆసన్తి తేసం. అధికుట్టనాతి ఛిన్దనాధిట్ఠానా, అచ్చాదానట్ఠానన్తి అత్థో. యతో ఖన్ధే అచ్చాదాయ సత్తా కామేహి ఛేజ్జభేజ్జం పాపుణన్తి. యం త్వం కామరతిం బ్రూసి, అరతి దాని సా మమాతి, పాపిమ, త్వం యం కామరతిం రమితబ్బం సేవితబ్బం కత్వా వదసి, సా దాని మమ నిరతిజాతికత్తా మీళ్హసదిసా, న తాయ మమ కోచి అత్థో అత్థీతి.

తత్థ కారణమాహ ‘‘సబ్బత్థ విహతా నన్దీ’’తిఆదినా. తత్థ ఏవం జానాహీతి ‘‘సబ్బసో పహీనతణ్హావిజ్జా’’తి మం జానాహి, తతో ఏవ బలవిధమనవిసయాతిక్కమనేహి అన్తక లామకాచార, మార, త్వం మయా నిహతో బాధితో అసి, న పనాహం తయా బాధితబ్బాతి అత్థో.

ఏవం థేరియా మారో సన్తజ్జితో తత్థేవన్తరధాయి. థేరీపి ఫలసమాపత్తిసుఖేన అన్ధవనే దివసభాగం వీతినామేత్వా సాయన్హే వసనట్ఠానమేవ గతా.

సేలాథేరీగాథావణ్ణనా నిట్ఠితా.