౫. ఉబ్బిరిథేరీగాథావణ్ణనా

అమ్మ, జీవాతిఆదికా ఉబ్బిరియా థేరియా గాథా. అయమ్పి పురిమబుద్ధేసు కతాధికారా తత్థ తత్థ భవే వివట్టూపనిస్సయం కుసలం ఉపచినన్తీ పదుముత్తరస్స భగవతో కాలే హంసవతీనగరే కులగేహే నిబ్బత్తిత్వా విఞ్ఞుతం పత్తా ఏకదివసం మాతాపితూసు మఙ్గలం అనుభవితుం గేహన్తరగతేసు అదుతియా సయం గేహే ఓహీనా ఉపకట్ఠాయ వేలాయ భగవతో సావకం ఏకం ఖీణాసవత్థేరం గేహద్వారసమీపేన గచ్ఛన్తం దిస్వా భిక్ఖం దాతుకామా, ‘‘భన్తే, ఇధ పవిసథా’’తి వత్వా థేరే గేహం పవిట్ఠే పఞ్చపతిట్ఠితేన థేరం వన్దిత్వా గోనకాదీహి ఆసనం పఞ్ఞాపేత్వా అదాసి. నిసీది థేరో పఞ్ఞత్తే ఆసనే. సా పత్తం గహేత్వా పిణ్డపాతస్స పూరేత్వా థేరస్స హత్థే ఠపేసి. థేరో అనుమోదనం కత్వా పక్కామి. సా తేన పుఞ్ఞకమ్మేన తావతింసేసు నిబ్బత్తిత్వా తత్థ యావతాయుకం ఉళారదిబ్బసమ్పత్తిం అనుభవిత్వా తతో చుతా సుగతీసుయేవ సంసరన్తీ ఇమస్మిం బుద్ధుప్పాదే సావత్థియం గహపతిమహాసాలకులే నిబ్బత్తిత్వా ఉబ్బిరీతి లద్ధనామా అభిరూపా దస్సనీయా పాసాదికా అహోసి. సా వయప్పత్తకాలే కోసలరఞ్ఞా అత్తనో గేహం నీతా, కతిపయసంవచ్ఛరాతిక్కమేన ఏకం ధీతరం లభి. తస్సా జీవన్తీతి నామం అకంసు. రాజా తస్సా ధీతరం దిస్వా తుట్ఠమానసో ఉబ్బిరియా అభిసేకం అదాసి. ధీతా పనస్సా ఆధావిత్వా పరిధావిత్వా విచరణకాలే కాలమకాసి. మాతా యత్థ తస్సా సరీరనిక్ఖేపో కతో, తం సుసానం గన్త్వా దివసే దివసే పరిదేవతి. ఏకదివసం సత్థు సన్తికం గన్త్వా వన్దిత్వా థోకం నిసీదిత్వా గతా అచిరవతీనదియా తీరే ఠత్వా ధీతరం ఆరబ్భ పరిదేవతి. తం దిస్వా సత్థా గన్ధకుటియం యథానిసిన్నోవ అత్తానం దస్సేత్వా ‘‘కస్మా విప్పలపసీ’’తి పుచ్ఛి. ‘‘మమ ధీతరం ఆరబ్భ విప్పలపామి, భగవా’’తి. ‘‘ఇమస్మిం సుసానే ఝాపితా తవ ధీతరో చతురాసీతిసహస్సమత్తా, తాసం కతర సన్ధాయ విప్పలపసీ’’తి. తాసం తం తం ఆళాహనట్ఠానం దస్సేత్వా –

౫౧. ‘‘అమ్మ జీవాతి వనమ్హి కన్దసి, అత్తానం అధిగచ్ఛ ఉబ్బిరి;

చుల్లాసీతిసహస్సాని, సబ్బా జీవసనామికా;

ఏతమ్హాళాహనే దడ్ఢా, తాసం కమనుసోచసీ’’తి. – సఉపడ్ఢగాథమాహ;

తత్థ, అమ్మ, జీవాతి మాతుపచారనామేన ధీతుయా ఆలపనం, ఇదఞ్చస్సా విప్పలపనాకారదస్సనం. వనమ్హి కన్దసీతి వనమజ్ఝే పరిదేవసి. అత్తానం అధిగచ్ఛ ఉబ్బిరీతి ఉబ్బిరి తవ అత్తానమేవ తావ బుజ్ఝస్సు యాథావతో జానాహి. చుల్లాసీతిసహస్సానీతి చతురాసీతిసహస్సాని. సబ్బా జీవసనామికాతి తా సబ్బాపి జీవన్తి, యా సమాననామికా. ఏతమ్హాళాహనే దడ్ఢాతి ఏతమ్హి సుసానే ఝాపితా. తాసం కమనుసోచసీతి తాసు జీవన్తీనామాసు చతురాసీతిసహస్సమత్తాసు కం సన్ధాయ త్వం అనుసోచసి అనుసోకం ఆపజ్జసీతి ఏవం సత్థారా ధమ్మే దేసితే దేసనానుసారేన ఞాణం పేసేత్వా విపస్సనం ఆరభిత్వా సత్థు దేసనావిలాసేన అత్తనో చ హేతుసమ్పత్తియా యథాఠాతావ విపస్సనం ఉస్సుక్కాపేత్వా మగ్గపటిపాటియా అగ్గఫలే అరహత్తే పతిట్ఠాసి. తేన వుత్తం అపదానే (అప. థేరీ ౨.౨.౩౭-౬౦) –

‘‘నగరే హంసవతియా, అహోసిం బాలికా తదా;

మాతా చ మే పితా చేవ, కమ్మన్తం అగమంసు తే.

‘‘మజ్ఝన్హికమ్హి సూరియే, అద్దసం సమణం అహం;

వీథియా అనుగచ్ఛన్తం, ఆసనం పఞ్ఞపేసహం.

‘‘గోనకావికతికాహి, పఞ్ఞపేత్వా మమాసనం;

పసన్నచిత్తా సుమనా, ఇదం వచనమబ్రవిం.

‘‘సన్తత్తా కుథితా భూమి, సూరో మజ్ఝన్హికే ఠితో;

మాలుతా చ న వాయన్తి, కాలో చేవేత్థ మేహితి.

‘‘పఞ్ఞత్తమాసనమిదం, తవత్థాయ మహాముని;

అనుకమ్పం ఉపాదాయ, నిసీద మమ ఆసనే.

‘‘నిసీది తత్థ సమణో, సుదన్తో సుద్ధమానసో;

తస్స పత్తం గహేత్వాన, యథారన్ధం అదాసహం.

‘‘తేన కమ్మేన సుకతేన, చేతనాపణిధీహి చ;

జహిత్వా మానుసం దేహం, తావతింసమగచ్ఛహం.

‘‘తత్థ మే సుకతం బ్యమ్హం, ఆసనేన సునిమ్మితం;

సట్ఠియోజనముబ్బేధం, తింసయోజనవిత్థతం.

‘‘సోణ్ణమయా మణిమయా, అథోపి ఫలికామయా;

లోహితఙ్గమయా చేవ, పల్లఙ్కా వివిధా మమ.

‘‘తూలికావికతికాహి, కట్టిస్సచిత్తకాహి చ;

ఉద్ధఏకన్తలోమీ చ, పల్లఙ్కా మే సుసణ్ఠితా.

‘‘యదా ఇచ్ఛామి గమనం, హాసఖిడ్డసమప్పితా;

సహ పల్లఙ్కసేట్ఠేన, గచ్ఛామి మమ పత్థితం.

‘‘అసీతిదేవరాజూనం, మహేసిత్తమకారయిం;

సత్తతిచక్కవత్తీనం, మహేసిత్తమకారయిం.

‘‘భవాభవే సంసరన్తీ, మహాభోగం లభామహం;

భోగే మే ఊనతా నత్థి, ఏకాసనస్సిదం ఫలం.

‘‘దువే భవే సంసరామి, దేవత్తే అథ మానుసే;

అఞ్ఞే భవే న జానామి, ఏకాసనస్సిదం ఫలం.

‘‘దువే కులే పజాయామి, ఖత్తియే చాపి బ్రాహ్మణే;

ఉచ్చాకులీనా సబ్బత్థ, ఏకాసనస్సిదం ఫలం.

‘‘దోమనస్సం న జానామి, చిత్తసన్తాపనం మమ;

వేవణ్ణియం న జానామి, ఏకాసనస్సిదం ఫలం.

‘‘ధాతియో మం ఉపట్ఠన్తి, ఖుజ్జా చేలాపికా బహూ;

అఙ్కేన అఙ్కం గచ్ఛామి, ఏకాసనస్సిదం ఫలం.

‘‘అఞ్ఞా న్హాపేన్తి భోజేన్తి, అఞ్ఞా రమేన్తి మం సదా;

అఞ్ఞా గన్ధం విలిమ్పన్తి, ఏకాసనస్సిదం ఫలం.

‘‘మణ్డపే రుక్ఖమూలే వా, సుఞ్ఞాగారే వసన్తియా;

మమ సఙ్కప్పమఞ్ఞాయ, పల్లఙ్కో ఉపతిట్ఠతి.

‘‘అయం పచ్ఛిమకో మయ్హం, చరిమో వత్తతే భవో;

అజ్జాపి రజ్జం ఛడ్డేత్వా, పబ్బజిం అనగారియం.

‘‘సతసహస్సితో కప్పే, యం దానమదదిం తదా;

దుగ్గతిం నాభిజానామి, ఏకాసనస్సిదం ఫలం.

‘‘కిలేసా ఝాపితా మయ్హం…పే… కతం బుద్ధస్స సాసన’’న్తి.

అరహత్తే పన పతిట్ఠాయ అత్తనా అధిగతవిసేసం పకాసేన్తీ –

౫౨. ‘‘అబ్బహీ తవ మే సల్లం, దుద్దసం హదయస్సితం;

యం మే సోకపరేతాయ, ధీతుసోకం బ్యపానుది.

౫౩. ‘‘సాజ్జ అబ్బూళ్హసల్లాహం, నిచ్ఛాతా పరినిబ్బుతా;

బుద్ధం ధమ్మఞ్చ సఙ్ఘఞ్చ, ఉపేమి సరణం ముని’’న్తి. –

ఇమా ద్వే గాథా అభాసి.

తత్థ అబ్బహీ వత మే సల్లం, దుద్దసం హదయస్సితన్తి అనుపచితకుసలసమ్భారేహి యాథావతో దుద్దసం మమ చిత్తసన్నిస్సితం పీళాజననతో దున్నీహరణతో అన్తో తుదనతో చ ‘‘సల్ల’’న్తి లద్ధనామం సోకం తణ్హఞ్చ అబ్బహీ వత నీహరి వత. యం మే సోకపరేతాయాతి యస్మా సోకేన అభిభూతాయ మయ్హం ధీతుసోకం బ్యపానుది అనవసేసతో నీహరి, తస్మా అబ్బహీ వత మే సల్లన్తి యోజనా.

సాజ్జ అబ్బూళ్హసల్లాహన్తి సా అహం అజ్జ సబ్బసో ఉద్ధటతణ్హాసల్లా తతో ఏవ నిచ్ఛాతా పరినిబ్బుతా. మునిన్తి సబ్బఞ్ఞుబుద్ధం తదుపదేసితమగ్గఫలనిబ్బానపభేదం నవవిధలోకుత్తరధమ్మఞ్చ, తత్థ పతిట్ఠితం అట్ఠఅరియపుగ్గలసమూహసఙ్ఖాతం సఙ్ఘఞ్చ, అనుత్తరేహి తేహి యోజనతో సకలవట్టదుక్ఖవినాసనతో చ సరణం తాణం లేణం పరాయణన్తి, ఉపేమి ఉపగచ్ఛామి బుజ్ఝామి సేవామి చాతి అత్థో.

ఉబ్బిరిథేరీగాథావణ్ణనా నిట్ఠితా.