౧. అపరాసామాథేరీగాథావణ్ణనా

తికనిపాతే పణ్ణవీసతివస్సానీతిఆదికా అపరాయ సామాయ థేరియా గాథా. అయమ్పి పురిమబుద్ధేసు కతాధికారా తత్థ తత్థ భవే వివట్టూపనిస్సయం కుసలం ఉపచినన్తీ విపస్సిస్స భగవతో కాలే చన్దభాగాయ నదియా తీరే కిన్నరయోనియం నిబ్బత్తి. సా తత్థ కిన్నరేహి సద్ధిం కీళాపసుతా విచరతి. అథేకదివసం సత్థా తస్సా కుసలబీజరోపనత్థం తత్థ గన్త్వా నదీతీరే చఙ్కమి. సా భగవన్తం దిస్వా హట్ఠతుట్ఠా సళలపుప్ఫాని ఆదాయ సత్థు సన్తికం గన్త్వా వన్దిత్వా తేహి పుప్ఫేహి భగవన్తం పూజేసి. సా తేన పుఞ్ఞకమ్మేన దేవమనుస్సేసు సంసరన్తీ ఇమస్మిం బుద్ధుప్పాదే కోసమ్బియం కులఘరే నిబ్బత్తిత్వా వయప్పత్తా సామావతియా సహాయికా హుత్వా తస్సా మతకాలే సంవేగజాతా పబ్బజిత్వా పఞ్చవీసతి వస్సాని చిత్తసమాధానం అలభిత్వా మహల్లికాకాలే సుగతోవాదం లభిత్వా విపస్సనం వడ్ఢేత్వా సహ పటిసమ్భిదాహి అరహత్తం పాపుణి. తేన వుత్తం అపదానే (అప. థేరీ ౨.౨.౨౨-౨౯) –

‘‘చన్దభాగానదీతీరే, అహోసిం కిన్నరీ తదా;

అద్దసాహం దేవదేవం, చఙ్కమన్తం నరాసభం.

‘‘ఓచినిత్వాన సళలం, బుద్ధసేట్ఠస్సదాసహం;

ఉపసిఙ్ఘి మహావీరో, సళలం దేవగన్ధికం.

‘‘పటిగ్గహేత్వా సమ్బుద్ధో, విపస్సీ లోకనాయకో;

ఉపసిఙ్ఘి మహావీరో, పేక్ఖమానాయ మే తదా.

‘‘అఞ్జలిం పగ్గహేత్వాన, వన్దిత్వా ద్విపదుత్తమం;

సకం చిత్తం పసాదేత్వా, తతో పబ్బతమారుహిం.

‘‘ఏకనవుతితో కప్పే, యం పుప్ఫమదదిం తదా;

దుగ్గతిం నాభిజానామి, బుద్ధపూజాయిదం ఫలం.

‘‘కిలేసా ఝాపితా మయ్హం…పే… కతం బుద్ధస్స సాసన’’న్తి.

అరహత్తం పన పత్వా అత్తనో పటిపత్తిం పచ్చవేక్ఖిత్వా ఉదానవసేన –

౩౯. ‘‘పణ్ణవీసతి వస్సాని, యతో పబ్బజితాయ మే;

నాభిజానామి చిత్తస్స, సమం లద్ధం కుదాచనం.

౪౦. ‘‘అలద్ధా చేతసో సన్తిం, చిత్తే అవసవత్తినీ;

తతో సంవేగమాపాదిం, సరిత్వా జినసాసనం.

౪౧. ‘‘బహూహి దుక్ఖధమ్మేహి, అప్పమాదరతాయ మే;

తణ్హక్ఖయో అనుప్పత్తో, కతం బుద్ధస్స సాసనం;

అజ్జ మే సత్తమీ రత్తి, యతో తణ్హా విసోసితా’’తి. –

ఇమా గాథా అభాసి.

తత్థ చిత్తస్స సమన్తి చిత్తస్స వూపసమం, చేతోసమథమగ్గఫలసమాధీతి అత్థో.

తతోతి తస్మా చిత్తవసం వత్తేతుం అసమత్థభావతో. సంవేగమాపాదిన్తి సత్థరి ధరన్తేపి పబ్బజితకిచ్చం మత్థకం పాపేతుం అసక్కోన్తీ పచ్ఛా కథం పాపయిస్సామీతి సంవేగం ఞాణుత్రాసం ఆపజ్జిం. సరిత్వా జినసాసనన్తి కాణకచ్ఛపోపమాదిసత్థుఓవాదం (సం. ని. ౫.౧౧౧౭; మ. ని. ౩.౨౫౨) అనుస్సరిత్వా. సేసం వుత్తనయమేవ.

అపరాసామాథేరీగాథావణ్ణనా నిట్ఠితా.