౮. అభయమాతుథేరీగాథావణ్ణనా

ఉద్ధం పాదతలాతిఆదికా అభయమాతాయ థేరియా గాథా. అయమ్పి పురిమబుద్ధేసు కతాధికారా తత్థ తత్థ భవే పుఞ్ఞాని ఉపచినన్తీ తిస్సస్స భగవతో కాలే కులగేహే నిబ్బత్తిత్వా విఞ్ఞుతం పత్వా ఏకదివసం సత్థారం పిణ్డాయ చరన్తం దిస్వా పసన్నమానసా పత్తం గహేత్వా కటచ్ఛుమత్తం భిక్ఖం అదాసి. సా తేన పుఞ్ఞకమ్మేన దేవమనుస్సేసు సంసరన్తీ ఇమస్మిం బుద్ధుప్పాదే తాదిసేన కమ్మనిస్సన్దేన ఉజ్జేనియం పదుమవతీ నామ నగరసోభిణీ అహోసి. రాజా బిమ్బిసారో తస్సా రూపసమ్పత్తిఆదికే గుణే సుత్వా పురోహితస్స ఆచిక్ఖి – ‘‘ఉజ్జేనియం కిర పదుమవతీ నామ గణికా అహోసి, తమహం దట్ఠుకామోమ్హీ’’తి. పురోహితో ‘‘సాధు, దేవా’’తి మన్తబలేన కుమ్భీరం నామ యక్ఖం ఆవహేత్వా యక్ఖానుభావేన రాజానం తావదేవ ఉజ్జేనీనగరం నేసి. రాజా తాయ సద్ధిం ఏకరత్తిం సంవాసం కప్పేసి. సా తేన గబ్భం గణ్హి. రఞ్ఞో చ ఆరోచేసి – ‘‘మమ కుచ్ఛియం గబ్భో పతిట్ఠహీ’’తి. తం సుత్వా రాజా నం ‘‘సచే పుత్తో భవేయ్య, వడ్ఢేత్వా మమం దస్సేహీ’’తి వత్వా నామముద్దికం దత్వా అగమాసి. సా దసమాసచ్చయేన పుత్తం విజాయిత్వా నామగ్గహణదివసే అభయోతి నామం అకాసి. పుత్తఞ్చ సత్తవస్సికకాలే ‘‘తవ పితా బిమ్బిసారమహారాజా’’తి రఞ్ఞో సన్తికం పహిణి. రాజా తం పుత్తం పస్సిత్వా పుత్తసినేహం పటిలభిత్వా కుమారకపరిహారేన వడ్ఢేసి. తస్స సద్ధాపటిలాభో పబ్బజ్జా విసేసాధిగమో చ హేట్ఠా ఆగతోయేవ. తస్స మాతా అపరభాగే పుత్తస్స అభయత్థేరస్స సన్తికే ధమ్మం సుత్వా పటిలద్ధసద్ధా భిక్ఖునీసు పబ్బజిత్వా విపస్సనాయ కమ్మం కరోన్తీ నచిరస్సేవ సహ పటిసమ్భిదాహి అరహత్తం పాపుణి. తేన వుత్తం అపదానే (అప. థేరీ ౨.౧.౬౦-౭౦) –

‘‘పిణ్డచారం చరన్తస్స, తిస్సనామస్స సత్థునో;

కటచ్ఛుభిక్ఖం పగ్గయ్హ, బుద్ధసేట్ఠస్సదాసహం.

‘‘పటిగ్గహేత్వా సమ్బుద్ధో, తిస్సో లోకగ్గనాయకో;

వీథియా సణ్ఠితో సత్థా, అకా మే అనుమోదనం.

‘‘కటచ్ఛుభిక్ఖం దత్వాన, తావతింసం గమిస్ససి;

ఛత్తింసదేవరాజూనం, మహేసిత్తం కరిస్ససి.

‘‘పఞ్ఞాసం చక్కవత్తీనం, మహేసిత్తం కరిస్ససి;

మనసా పత్థితం సబ్బం, పటిలచ్ఛసి సబ్బదా.

‘‘సమ్పత్తిం అనుభోత్వాన, పబ్బజిస్ససి కిఞ్చనా;

సబ్బాసవే పరిఞ్ఞాయ, నిబ్బాయిస్ససినాసవా.

‘‘ఇదం వత్వాన సమ్బుద్ధో, తిస్సో లోకగ్గనాయకో;

నభం అబ్భుగ్గమీ వీరో, హంసరాజావ అమ్బరే.

‘‘సుదిన్నం మే దానవరం, సుయిట్ఠా యాగసమ్పదా;

కటచ్ఛుభిక్ఖం దత్వాన, పత్తాహం అచలం పదం.

‘‘ద్వేనవుతే ఇతో కప్పే, యం దానమదదిం తదా;

దుగ్గతిం నాభిజానామి, భిక్ఖాదానస్సిదం ఫలం.

‘‘కిలేసా ఝాపితా మయ్హం…పే… కతం బుద్ధస్స సాసన’’న్తి.

అరహత్తం పన పత్వా అత్తనో పుత్తేన అభయత్థేరేన ధమ్మం కథేన్తేన ఓవాదవసేన యా గాథా భాసితా, ఉదానవసేన సయమ్పి తా ఏవ పచ్చుదాహరన్తీ –

౩౩. ‘‘ఉద్ధం పాదతలా అమ్మ, అధో వే కేసమత్థకా;

పచ్చవేక్ఖస్సుమం కాయం, అసుచిం పూతిగన్ధికం.

౩౪. ‘‘ఏవం విహరమానాయ, సబ్బో రాగో సమూహతో;

పరిళాహో సముచ్ఛిన్నో, సీతిభూతామ్హి నిబ్బుతా’’తి. – ఆహ;

తత్థ పఠమగాథాయ తావ అయం సఙ్ఖేపత్థో – అమ్మ పదుమవతి, పాదతలతో ఉద్ధం కేసమత్థకతో అధో నానప్పకారఅసుచిపూరితాయ అసుచిం సబ్బకాలం పూతిగన్ధవాయనతో పూతిగన్ధికం, ఇమం కుచ్ఛితానం ఆయతనతాయ కాయం సరీరం ఞాణచక్ఖునా పచ్చవేక్ఖస్సూతి. అయఞ్హి తస్సా పుత్తేన ఓవాదదానవసేన భాసితా గాథా.

సా తం సుత్వా అరహత్తం పత్వా ఉదానేన్తీ ఆచరియపూజావసేన తమేవ గాథం పఠమం వత్వా అత్తనో పటిపత్తిం కథేన్తీ ‘‘ఏవం విహరమానాయా’’తి దుతియం గాథమాహ.

తత్థ ఏవం విహరమానాయాతి ఏవం మమ పుత్తేన అభయత్థేరేన ‘‘ఉద్ధం పాదతలా’’తిఆదినా దిన్నే ఓవాదే ఠత్వా సబ్బకాయం అసుభతో దిస్వా ఏకగ్గచిత్తా తత్థ భూతుపాదాయభేదే రూపధమ్మే తప్పటిబద్ధే వేదనాదికే అరూపధమ్మే పరిగ్గహేత్వా తత్థ తిలక్ఖణం ఆరోపేత్వా అనిచ్చానుపస్సనాదివసేన విహరమానాయ. సబ్బో రాగో సమూహతోతి వుట్ఠానగామినివిపస్సనాయ మగ్గేన ఘటితాయ మగ్గపటిపాటియా అగ్గమగ్గేన సబ్బో రాగో మయా సమూహతో సముగ్ఘాటితో. పరిళాహో సముచ్ఛిన్నోతి తతో ఏవ సబ్బో కిలేసపరిళాహో సమ్మదేవ ఉచ్ఛిన్నో, తస్స చ సముచ్ఛిన్నత్తా ఏవ సీతిభూతా సఉపాదిసేసాయ నిబ్బానధాతుయా నిబ్బుతా అమ్హీతి.

అభయమాతుథేరీగాథావణ్ణనా నిట్ఠితా.