౭. అనూపమత్థేరగాథావణ్ణనా

నన్దమానాగతం చిత్తాతి ఆయస్మతో అనూపమత్థేరస్స గాథా. కా ఉప్పత్తి? అయమ్పి పురిమబుద్ధేసు కతాధికారో తత్థ తత్థ భవే వివట్టూపనిస్సయం పుఞ్ఞం ఉపచినన్తో ఇతో ఏకతింసే కప్పే కులగేహే నిబ్బత్తిత్వా విఞ్ఞుతం పత్తో ఏకదివసం పదుమం నామ పచ్చేకబుద్ధం పిణ్డాయ చరన్తం రథియం దిస్వా పసన్నమానసో అఙ్కోలపుప్ఫేహి పూజేసి. సో తేన పుఞ్ఞకమ్మేన దేవమనుస్సేసు సంసరన్తో ఇమస్మిం బుద్ధుప్పాదే కోసలరట్ఠే ఇబ్భకులే నిబ్బత్తిత్వా రూపసమ్పత్తియా అనూపమోతి లద్ధనామో వయప్పత్తో ఉపనిస్సయసమ్పన్నతాయ కామే పహాయ పబ్బజిత్వా విపస్సనాయ కమ్మం కరోన్తో అరఞ్ఞే విహరతి. తస్స చిత్తం బహిద్ధా రూపాదిఆరమ్మణేసు విధావతి. కమ్మట్ఠానం పరివట్టతి. థేరో విధావన్తం చిత్తం నిగ్గణ్హన్తో –

౨౧౩. ‘‘నన్దమానాగతం చిత్తం, సూలమారోపమానకం;

తేన తేనేవ వజసి, యేన సూలం కలిఙ్గరం.

౨౧౪. ‘‘తాహం చిత్తకలిం బ్రూమి, తం బ్రూమి చిత్తదుబ్భకం;

సత్థా తే దుల్లభో లద్ధో, మానత్థే మం నియోజయీ’’తి. –

ఇమాహి ద్వీహి గాథాహి ఓవది.

తత్థ నన్దమానాగతం చిత్తాతి నన్దమాన అభినన్దమాన చిత్త అభినన్దమానం ఆగతం ఉప్పన్నం. సూలమారోపమానకన్తి దుక్ఖుప్పత్తిట్ఠానతాయ సూలసదిసత్తా సూలం తం తం భవం కమ్మకిలేసేహి ఏత్తకం కాలం ఆరోపియమానం. తేన తేనేవ వజసి, యేన సూలం కలిఙ్గరన్తి యత్థ యత్థ సూలసఙ్ఖాతా భవా కలిఙ్గరసఙ్ఖాతా అధికుట్టనకా కామగుణా చ తేన తేనేవ, పాపచిత్త, వజసి, తం తదేవ ఠానం ఉపగచ్ఛసి, అత్తనో అనత్థం న సల్లక్ఖేసి.

తాహం చిత్తకలిం బ్రూమీతి తం తస్మా పమత్తభావతో చిత్తకలిం చిత్తకాలకణ్ణిం అహం కథయామి. పునపి తం బ్రూమి కథేమి చిత్తదుబ్భకం చిత్తసఙ్ఖాతస్స అత్తనో బహూపకారస్స సన్తానస్స అనత్థావహనతో చిత్తదుబ్భిం. ‘‘చిత్తదుబ్భగా’’తిపి పఠన్తి. చిత్తసఙ్ఖాతఅలక్ఖికఅప్పపుఞ్ఞాతి అత్థో. కిన్తి బ్రూహీతి చే? ఆహ ‘‘సత్థా తే దుల్లభో లద్ధో, మానత్థే మం నియోజయీ’’తి. కప్పానం అసఙ్ఖ్యేయ్యమ్పి నామ బుద్ధసుఞ్ఞో లోకో హోతి, సత్థరి ఉప్పన్నేపి మనుస్సత్తసద్ధాపటిలాభాదయో దుల్లభా ఏవ, లద్ధేసు చ తేసు సత్థాపి దుల్లభోయేవ హోతి. ఏవం దుల్లభో సత్థా ఇదాని తయా లద్ధో, తస్మిం లద్ధే సమ్పతిపి అనత్థే అహితే ఆయతిఞ్చ అనత్థావహే దుక్ఖావహే అకుసలే మం మా నియోజేసీతి. ఏవం థేరో అత్తనో చిత్తం ఓవదన్తో ఏవ విపస్సనం వడ్ఢేత్వా అరహత్తం పాపుణి. తేన వుత్తం అపదానే (అప. థేర ౧.౩౭.౧౬-౧౯) –

‘‘పదుమో నామ సమ్బుద్ధో, చిత్తకూటే వసీ తదా;

దిస్వాన తం అహం బుద్ధం, సయమ్భుం అపరాజితం.

‘‘అఙ్కోలం పుప్ఫితం దిస్వా, ఓచినిత్వానహం తదా;

ఉపగన్త్వాన సమ్బుద్ధం, పూజయిం పదుమం జినం.

‘‘ఏకతింసే ఇతో కప్పే, యం పుప్ఫమభిపూజయిం;

దుగ్గతిం నాభిజానామి, బుద్ధపూజాయిదం ఫలం.

‘‘కిలేసా ఝాపితా మయ్హం…పే… కతం బుద్ధస్స సాసన’’న్తి.

అనూపమత్థేరగాథావణ్ణనా నిట్ఠితా.