౬. మేళజినత్థేరగాథావణ్ణనా

యదాహం ధమ్మమస్సోసిన్తిఆదికా ఆయస్మతో మేళజినత్థేరస్స గాథా. కా ఉప్పత్తి? అయమ్పి పురిమబుద్ధేసు కతాధికారో తత్థ తత్థ భవే పుఞ్ఞాని ఉపచినన్తో సుమేధస్స భగవతో కాలే కులగేహే నిబ్బత్తిత్వా విఞ్ఞుతం పత్తో ఏకదివసం భగవన్తం పిణ్డాయ గచ్ఛన్తం దిస్వా పసన్నమానసో మధురం ఆమోదఫలం అదాసి. సో తేన పుఞ్ఞకమ్మేన దేవమనుస్సేసు సంసరన్తో ఇమస్మిం బుద్ధుప్పాదే బారాణసియం ఖత్తియకులే నిబ్బత్తిత్వా మేళజినోతి లద్ధనామో విజ్జాసిప్పేసు నిప్ఫత్తిం గతో పణ్డితో బ్యత్తో దిసాసు పాకటో అహోసి. సో భగవతి బారాణసియం ఇసిపతనే విహరన్తే విహారం గన్త్వా సత్థారం ఉపసఙ్కమిత్వా ధమ్మం సుత్వా పటిలద్ధసద్ధో పబ్బజిత్వా విపస్సనం పట్ఠపేత్వా తదహేవ అరహత్తం పాపుణి. తేన వుత్తం అపదానే (అప. థేర ౨.౫౧.౫౭-౬౨) –

‘‘సహస్సరంసీ భగవా, సయమ్భూ అపరాజితో;

వివేకా వుట్ఠహిత్వాన, గోచరాయాభినిక్ఖమి.

‘‘ఫలహత్థో అహం దిస్వా, ఉపగచ్ఛిం నరాసభం;

పసన్నచిత్తో సుమనో, అవటం అదదిం ఫలం.

‘‘చతున్నవుతితో కప్పే, యం ఫలం అదదిం తదా;

దుగ్గతిం నాభిజానామి, ఫలదానస్సిదం ఫలం.

‘‘కిలేసా ఝాపితా మయ్హం…పే… కతం బుద్ధస్స సాసన’’న్తి.

అరహత్తం పన పత్వా అపరభాగే భిక్ఖూహి, ‘‘ఆవుసో, కిం తయా ఉత్తరిమనుస్సధమ్మో అధిగతో’’తి పుట్ఠో సీహనాదం నదన్తో –

౧౩౧. ‘‘యదాహం ధమ్మమస్సోసిం, భాసమానస్స సత్థునో;

న కఙ్ఖమభిజానామి, సబ్బఞ్ఞూ అపరాజితే.

౧౩౨. ‘‘సత్థవాహే మహావీరే, సారథీనం వరుత్తమే;

మగ్గే పటిపదాయం వా, కఙ్ఖా మయ్హం న విజ్జతీ’’తి. – గాథాద్వయం అభాసి;

తత్థ యదాతి యస్మిం కాలే. అహన్తి అత్తానం నిద్దిసతి. ధమ్మన్తి చతుసచ్చధమ్మం. అస్సోసిన్తి సుణిం. సత్థునోతి దిట్ఠధమ్మికాదిఅత్థేహి వేనేయ్యానం సాసనట్ఠేన సత్థునో. కఙ్ఖన్తి సంసయం. సఙ్ఖతమసఙ్ఖతఞ్చ అనవసేసతో జాననట్ఠేన సబ్బఞ్ఞూ. కుతోచిపి పరాజితా భావేన అపరాజితే. వేనేయ్యసత్తానం సంసారకన్తారతో నిబ్బానం పటివాహనట్ఠేన సత్థవాహే. ఇదం వుత్తం హోతి – యతో పభుతి అహం సత్థునో ధమ్మం దేసేన్తస్స చతుసచ్చధమ్మం అస్సోసిం సోతద్వారానుసారేన ఉపధారేసిం ఉపలభిం, తతో పట్ఠాయ అనవసేససఙ్ఖతాసఙ్ఖతసమ్ముతిధమ్మానం సయమ్భూఞాణేన జాననతో సబ్బఞ్ఞూ అనావరణదస్సావిమ్హి, పఞ్చన్నమ్పి మారానం అభిభవనతో తేహి అపరాజితత్తా సదేవకే లోకే అప్పటిహతధమ్మచక్కత్తా చ అపరాజితే, వేనేయ్యసత్తానం లోభకన్తారాదితో వాహనట్ఠేన సత్థవాహే, మహావిక్కన్తతాయ మహావీరే, అఞ్ఞేహి దుద్దమానం పురిసదమ్మానం సరణతో అచ్చన్తికేన దమథేన దమనతో సారథీనం పవరభూతే ఉత్తమే సమ్మాసమ్బుద్ధే, ‘‘బుద్ధో ను ఖో నో ను ఖో’’తి కఙ్ఖం నాభిజానామి అపరప్పచ్చయభావతో. తథారూపే దేసితే అరియమగ్గే తదుపాదాయభూతాయ చ సీలాదిపటిపదాయ ‘‘నియ్యానికో ను ఖో న ను ఖో’’తి కఙ్ఖా విచికిచ్ఛా న విజ్జతి నత్థీతి. ఏత్థ చ అరియధమ్మే సంసయాభావకథనేన అరియసఙ్ఘేపి సంసయాభావో కథితోయేవాతి దట్ఠబ్బం తత్థ పతిట్ఠితస్స అనఞ్ఞథాభావతోతి.

మేళజినత్థేరగాథావణ్ణనా నిట్ఠితా.